Strauss : Më ftuan për të festuar me ta fundin e përpjekjeve të mia

Vizitori i rrallë i Shqipërisë, Franz-Josef Strauss

Roli i Kryeministrit t famshm t Bavaris, Franz-Josef Strauss, pr vendosjen e marrdhnieve midis RFGJ-s dhe Shqipris, sht nj nga temat e trajtuara disa her nga mediat shqiptare. Vizita e Straussit n Shqipri ishte nj nga kontaktet shum t rralla me personalitete t rndsishme perndimore n Shqiprin n mes t viteve ‘80. Etja e shqiptarve pr kontakte me botn dhe dshira pr hapjen e vendit, si dhe fakti q media e Shqipris n vitet ‘80 ishte plotsisht e kontrolluar dhe e censuruar, bri q kontaktet e Straussit me Shqiprin t visheshin shpejt me vellon e nj legjende. Kt sikur e trhiqte personaliteti i pazakont i Franz-Josef Straussit: si nj nga aktort kryesor n politikn gjermane t pas-Lufts s Dyt Botrore, i pranishm personalisht ose me partin e tij, CSU, n shum qeveri federale, Kryeministr shumvjear, shum popullor dhe i padiskutueshm i landit t fuqishm ekonomikisht t Bavaris; iniciator i zhvillimit t marrdhnieve t Gjermanis me nj sr vendesh t Lindjes komuniste; nj personalitet me ambicie personale pr sa i prket politiks s jashtme t Gjermanis.

Vizita turistike merr karakterin e bisedimeve

N intervista me mediat e Shqipris, i biri i Kryeministrit t Bavaris, Max Strauss, ka treguar se udhtimi n Shqipri i familjes s tij ishte nj vendim q familja e tij e mori, sepse u voliste nga ana logjistike n itinerarin e pushimeve t vers 1984. N kt intervist t rrall t kohs (1987), t gjetur n arkiv, sht vet Franz-Josef Strauss q flet pr kontaktin me Shqiprin. Ai thot se ishte nisur si turist pr t kaluar n Shqipri, kur e pa veten t prfshir n bisedime politike. Shqiptart i shprehn Straussit interesin e tyre pr marrdhnie ekonomike. Interesi i tij ishte q Gjermania t ishte nj nga vendet e para t pranishme n kt vend t pasur me lnd t para, q po hapej. Straussi sht pragmatik n marrdhniet me Shqiprin: ai sht i ftoht ndaj ideologjis s Shqipris. Megjithat, Kryeministri bavarez u thot partnerve shqiptar q i bie n sy q ata nuk prdornin fjaln “reforma”, por vetm “prmirsime” t sistemit. N 1987 ai konstaton q hapja e Shqipris ka nisur, por nuk ka iluzione q hapat do t jen nn sistemin ekzistues mikroskopik.

Strauss: M ftuan pr t festuar me ta fundin e prpjekjeve t mia

Zoti kryeministr, Republika Federale Gjermane dhe Shqipria vendosn tani marrdhnie diplomatike. Ju jeni njri nga politikant q prpiqen prej nj kohe t gjat pr prmirsimin e marrdhnieve. Pse e keni
kt, pse pikrisht me Shqiprin, e cila sht krenare t konsiderohet trashgimtare e vetme e vrtet e kursit leninist-stalinist?

Franz-Josef Strauss: Pr shtje ideologjike... duhet t kujdesemi ktu m pak. Sepse pastaj shtrohet pyetja se kush e ka kursin e drejt marksist-leninist: BS, RDGJ apo Hungaria? Shqipria ka prfytyrimet e saj, domethn udhheqja shqiptare. Por q prej fundit t Lufts II Botrore nuk ka marrdhnie diplomatike midis RFGJ-s dhe Shqipris. Kur n vitin ‘84 un erdha n Shqipri, si turist kujtoja, un u prfshiva edhe n biseda politike. Un munda t'i bindja partnert shqiptar t bisedimeve se marrdhniet diplomatike, pavarsisht si jan sistemet, jan patjetr t mira. Ato nuk varen nga sistemet shoqrore. Doli n pah se ishte interesi i Shqipris t lidhte marrdhnie ekonomike me RFGJ-n. Kjo pun u zgjat nj cop t mir kohe. N vitin 1986 u arrit hapi i suksesit. Shqiptart hoqn dor nga disa krkesa, t cilat ishin t papranueshme pr ne. Dhe pastaj erdhi akti prfundimtar kt vit. Mua kt her m ftuan, n mnyr q si t thuash n nj mnyr festive dhe ceremoniale, pr t festuar me ta fundin e prpjekjeve t mia.

Ju njoht Shqiprin nn Enver Hoxhn, i cili vdiq n prill 1985. Tani zhvilluat biseda edhe me Ramiz Alin, me pasardhsin. A mund t thoni n kuadr t ktij udhtimi t shkurtr se ’ka t vrtet n kto prpjekje pr reforma politike dhe ekonomike?

Franz-Josef Strauss: Partnert tan t bisedimeve nuk e prmendn fjaln reform, gj t ciln un e vrejta, por ata foln pr prmirsime: prmirsime t sistemit t tyre, prmirsime t efikasitetit t ktij sistemi. Si i huaj ktu bn mir q t qndrosh sa t jet e mundur i rezervuar, q t mos u japsh atyre kshilla. Un besoj se hapja e Shqipris tani ka filluar, por se ajo do t kryhet n hapa t vegjl, mikroskopik. sht m mir t jesh i pranishm q n orn e par sesa t humbassh rastin

T'u kthehemi marrdhnieve ekonomike gjermano-shqiptare. Vllimi i shkmbimeve tregtare sht shum i vogl, edhe nse sht dyfishuar, nse jam i sakt q prej 1975. RFGJ sht partneri i dyt pr nga rndsia pr Shqiprin. Ku konsistojn problemet n rrugn e nj prmirsimi t mtejshm?

Franz-Josef Strauss: Shqipria e ka mbyllur veten n nj mas t madhe ndaj ambientit prreth. Shqipria nuk sht n gjendje, pr shkak t kushtetuts s saj, as t pranoj kredi eksporti. Tregu sht natyrisht i vogl, tani kemi t bjm vetm me tre milion vet. Megjithat, para 40 vjetve kemi pasur vetm 1 milion njerz. Ne nuk ka pse t presim ktu tregun e madh, me prfundim marrveshjesh t mdha. Por ne jemi q prej ors s par t pranishm. Shqipria ka rezerva t konsiderueshme lndsh t para, lnd t para q pr ne jan t domosdoshme, si pr shembull krom. Shqipria nga ana tjetr ka nevoj pr mallra industrial, ka nevoj pr modernizimin e bujqsis, pr modernizimin e transportit. Ka nevoj edhe konsulenc teknike pr shfrytzimin e lndve t para. sht m mir q t jesh i pranishm q n orn e par sesa t thuash m von q e ke humbur rastin. Edhe nse tregu sht i vogl - q t thuash se ne qndrojm t rezervuar pr madhsi t vogla, sa nuk preokupohemi pr to - kjo do t ishte mnyr e gabuar t menduari.

Ju that q Kushtetuta e Shqipris e ndalon pranimin e kredive t huaja. Si mund t funksionoj n kt kuadr nj ndihm nga bota e jashtme, ajo q mbetet sht vetm tregtia reciproke?

Franz-Josef Strauss: Biznes reciprok ose n vend t kredive pagimi si t thuash mund t prfshihet n mim. N nj rast t till, financimi i kredis vetm zhvendoset.

Shqipria vazhdon t kundrshtoj bashkpunimin me dy fuqit e mdha, me SHBA-n dhe me BS-n. Nga pikpamja pragmatike, gjermane, a nuk duhet t prshndetet madje ky refuzim bashkpunimi, sepse si gjerman arrin t bsh kshtu biznese m t mira?

Franz-Josef Strauss: Besoj se po ta shikosh kshtu, kaq i madh nuk sht biznesi me Shqiprin, sa t gzohesh q ata nuk kan marrdhnie me SHBA-n dhe me BS-n. Me BS-n ata vazhdojn t'i refuzojn n mnyr radikale marrdhniet diplomatike, pr shkak t prvojave t kqija q thon se kan pasur. Por nse ata e refuzojn apo e pranojn bashkpunimin me ta, pr kt mund t jemi indiferent, kjo sht pun e tyre, jo e jona.