Te drejtat e njeriut 2011 - Etika e re e aktoreve globale
Pergjegjesia sociale ruajtja e ambjentit dhe fitimi optimal permenden me deshire si synime te sipermarrjeve- por ne jete ato vihen vetem prej pak Global Player. I ngarkuari i posacem i OKB-se per te drejtat e njeriut dhe sipermarrjet transnacionale John Ruggie megjithate eshte i mendimit se prioritetet duhet te ndryshojne
Bildunterschrift Groszligansicht des Bildes mit der Bildunterschrift John Ruggie i ngarkuari i posacem i OKB-se per te drejtat e njeriut dhe sipermarrjet transnacionale. Une mendoj se te drejtat e pergjithshme te njeriut jane sot aty ku ishte tema e ambjentit 30 vjet me pare. Atehere nuk ka pasur firma te cilat te organizonin studime per pershtatshmerine e prodhimit me ambjentin sot kete e bejne thuajse te gjitha sipermarrjet. Pas 30 vjetesh shumica e sipermarrjeve do te punojne mbi bazen e studimeve te pershtatshmerise me te drejtat e njeriut- shume prej tyre kane filluar qe sot.
Nje nga firmat qe konsiderohet me e perparuar ne kete fushe eshte koncerni elektronik Hewlett-Packard. Programet e riciklimit per mbeturinat elektronike bejne pjese ne spektrin e pergjegjesise qe i ka caktuar vetes sipermarrja njesoj si kontrolli i kushteve te prodhimit te furnizuesit dhe ne koncernin vetjak.
Presioni nga kompanite nderkombetare jep fryte
Si firme elektronike rruget e sigurimit te materialeve jane shpesh te veshtira per tu ndjekur. Lendet e para si ari zinku p.sh. nxirren shpesh ilegalisht ne Republiken Demokratike te Kongos dhe ndihmojne qe te financohet atje lufta e pergjakshme civile. Per sipermarrjen tone kjo eshte e papranueshme thekson Karl Daumuumlller kryekontrollor ne filialin kryesor gjerman te HP ne Boumlblingen prane Shtutgartit
HP e ka tematizuar kete teme qe ne vitin 2007. Ketu ka synime konkrete. Nga njera ane ka rendesi qe ne te percaktojme prejardhjen e lendeve te para ose mineraleve te konfliktit. Dhe synimi yne i dyte nje program auditi per furrat e shkrirjes te cilat ne kete kuader luajne nje rol te rendesishem. Pastaj nje synim i trete sistemi i certifikimit dhe natyrisht ushtrimi i ndikimit mbi politiken dhe ligjvenien.
Bildunterschrift Groszligansicht des Bildes mit der Bildunterschrift Selia qendrore e firmes Hewlett Packard HP ne Bblingen. Mund te jesh aktor global pa cenuar te drejtat humanitare
Kur ushtron presion sipermarrja me e madhe ne bote e teknologjise informative HP kjo nuk mbetet pa efekt. Rreth 260 mije vete punojne ne te gjithe boten ne uzinat qe furnizojne HP dhe qe u verifikuan me 2010 nga koncerni. Ne te ashtuquajtura audite punonjesit pyeten per kushtet e tyre te punes. Ai qe deshiron te punoje si furnizues i HP duhet te vere fillimisht ne dispozicion certifikata raporte dhe dokumenta. Ne nje vizite ne fabrike ose ne firme te punesuarit pyeten direkt per kushtet e tyre te punes
Nje element i rendesishem i ketyre auditeve jane edhe intervistat me punonjesit direkt ne vendin e tyre te punes. Intervistat me punonjesit zene nje vend te rendesishem te auditet sepse normalisht prej tyre fiton informacione thelbesore dhe te mira ploteson kryekontrollori Karl Daumuumlller.
Pra mundesite ekzistojne qe edhe te besh pjese te lojtaret e medhenj globale dhe megjithate te plotesosh normat e punes te ILO organizates nderkombetare te punes te plotesosh standardet per mbrojtjen e ambjentit dhe krahas kesaj te kesh edhe fitim. Sepse keta jane argumentat qe degjon dendur kur behet fjale per respektimin ende vullnetar te standardeve sociale dhe te mbrojtjes se ambjentit lufta per cmimet nuk i lejon kontrollet kontrollet jane shume te shtrenjta dhe te nderlikuara dhe vec kesaj se kushtet e punes dhe te drejtat e njeriut jane nje ceshtje e brendshme e cdo vendi.
Autor Helle Jeppesen / Auron Dodi
Redaktoi E. Xhani