Te gjithe shkrimtaret spiune te pushtetit.

Shkrimtare e spiune Agjente sekrete e mjeshter te penes Por mbi gjithcka krijimtari letrare me autore e vepra qe kane merituar nje vend te respektueshem ne tempullin e letersise boterore.

Nga Londra sapo eshte konfirmuar zyrtarisht lajmi Shkrimtaret Graham Greene Arthur Ransome Somerset Maugham Compton Mackenzie e Malcolm Muggeridge si dhe filozofi AJ Freddie Ayer kane qene agjente te sherbimit sekret anglez MI6 Military Inteligency Secret - seksioni 6.

Prej shume vitesh qarkullonin zera per kete fakt por vetem tani e per here te pare u pranua ne menyre zyrtare se keta intelektuale te njohur te lsquo900-s ishin anetare te nje prej sherbimeve sekrete me te famshme e me jetegjate ne bote.

Lajmi eshte publikuar ne vellimin e sapohedhur ne treg MI6 The History of the Secret Intelligence Service 1909-1949 e historianit Keith Jeffery te Queens University Belfast i pari studiues qe ka mundur te konsultoje arkivat historike te MI6. Ky liber prej 800 faqesh eshte historia e pare zyrtare e inteligjences sekrete angleze dhe permban materiale qe nga krijimi i agjencise se spiunazhit Secret Intelligence Service shkurtimisht e njohur si MI6 e deri ne vitet e para te Luftes se Ftohte. Periudha ne vazhdim e deri me sot konsiderohen ende top secret.

Keto arkiva - u shpreh Keith Jeffery ne konferencen e tij per shtyp - jane vertet kupa e arte per cdo arkivist. Hyrja eshte absolutisht e ndaluar prandaj kur futa kembet ne te mu duk vetja si nje femije ne dyqanin e karameleve. Eumlshte nje thesar i Aladinit por ne te njejten kohe i sistemuar keq. Shume materiale gjate viteve jane demtuar por ka ende dokumente mjaft interesant per ti studiuar e qe tregojne mbi fakte e personazhe te vertete pergjegjes te aksioneve kurajoze.

Leximi i ketyre dokumenteve me dha force - vazhdon ai - e po te ishte per mua do ti kisha djegur. Duke i studiuar pata pershtypjen se po lexoja nje roman te 007-s gjithnje me rrezikun se dhe sot do te krijohej nje problem me Ministrine e Puneve te Jashtme.

Letersi e spiunazh

Shkrimtare e spiune Agjente sekret e mjeshter te penes Por mbi gjithcka krijimtari letrare me autore e vepra qe kane merituar nje vend te respektueshem ne tempullin e letersise boterore.

Nenshkrues te letersise te spiunazhit shume here me nje jete te kaluar ne sherbim te inteligjences sekrete duke shfrytezuar pervojen e tyre personale kane mundur te krijojne stilikisht e ne forme nje lloj letrar qe ende sot vazhdon te jete i suksesshem.

Spy Story kane qene perhere nje burim frymezimi per letersine dhe kinemane e personazhi me i njohur i tyre James Bond dale nga fantazia e penes se Ian Fleming punonte pikerisht per MI6. Nga shteti ne shtet nga pushteti ne pushtet spiuni apo punonjesi i inteligjences sekrete ka hyre ne fantazine popullore si nje person joshes pa limite ne zoterimin e inteligjences e te fizikut. Historite e tyre shpesh te verteta kane nje numer te konsideruar lexuesish te apasionuar pas adrenalines qe u dhuron historia dramaciteti romanticizmi aventura trillimi i permbajtjes. Historikisht shembulli i pare i spiunazhit na shfaqet qysh me Biblen kur Moisiu dergon burrat te eksplorojne vendin e Kananit. Tek Eneida eshte figura e grekut Sinon qe me ane te kurthit bind trojanet te fusin kalin ne muret e qytetit. Por dhe anglezi Daniel de Foe krijuesi i Robinson Kruzose e autori i librit The life and strange surprising adventures of Robinson Crusoe 1719 qe nje spiun i partise Whigs infiltruar ne Tories. Aventurieri i madh Kazanova gjate lsquo700-s qe nje spiun ne sherbim te Gjykates se Inkuizicionit. Me 1821 John Fenimore Cooper autori i I fundit i mohikaneve publikon The Spy qe peruron ne SHBA kete tip romani dhe shenon lavdine e Spy Story. Por romani i pare i vertete i letersise se spiunazhit konsiderohet Letra e vjedhur e Edgar Allan Poe publikuar ne revisten The Chambers Journal me 1845. Me 1907 Joseph Conrad publikon Agjenti sekret e dy vjet me vone Edgar Fallace shkruan nje seri tregimesh nen titullin Per spiunin e per mbretin te cilat do te paraprijne temat e mevonshme te penes se Graham Greene e John le Carre. Shkrimtari John Buchan me vitin 1915 hyn ne sherbimin sekret anglez me nje rol te rendesishem e po ne kete vit ai boton librin e tij Tridhjete e nente shkallet prej te cilit ne vitin 1935 A. Hitchock do te realizoje Klubi i tridhjete e nenteve. Me 1928 Soerset Maugham boton figuren legjendare te spiuneve Ashenden linglese e dhjete vjet me pas Eric Ambler shkruan Epitafi i nje spiuni. Ne hyrjen e ketij libri te ribotuar me 1966 Ambler shkruan Vitet e fundit kritiket letrare ketu e pertej Atlantikut kane tentuar te shpjegojne absurditetin popullor e te menjehershem te romanit te spiunazhit. E duket se jane dakord ne konkluzionin se ky popullaritet lind nga nevoja e publikut per te shkarkuar tensionin e Luftes se Ftohte. Ne te njejtin vit 1966 rektori i Universitetit te Kolumbias Jacques Barzun per revisten The American Scholar shkruan Shpirti i nje spiuni eshte ne njefare menyre modeli yne. Aksionet e tij karakteristikat e tij kenaqin deshirat tona te shtypura. Romani i ngjan nje profesioni subversiv. Romancieri eshte nje spiun ne token armike. Nuk ka pse te cuditemi pra se parabola finale eshte tregimi me permbajtjen e nje spiuni te deklaruar e te certifikuar qe si nje aventurier origjinal sheh me pakenaqesi shoqerine nga poshte.

Pas luftes se Dyte Boterore sistemi kolonizator hyn ne krize. Shkrimtari Lawrence dArabia punon per sherbimin sekret te Mbretereshes por behet udheheqes i luftes se pavaresise se popujve arabe. Ne librin e tij 7 pilastrat shkruan Te gjithe njerezit enderrojne por jo ne te njejten menyre. Kush enderron naten vende te pluhurosura te mendjes se tij zbulon ne mengjes pavertetesine e ketyre imazheve. Por ata qe enderrojne diten jane njerez te rrezikshem pasi enderrojne me sy hapur per ta zbatuar ate. Kjo ishte ajo qe kam bere. Pata qellim te krijoja nje komb te ri te ristabilizoja renien e ndikimit e te jepja 20 milione semiti monedhe per te ndertuar pallatin e endrrave per mendimin e tyre kombetar. Por kur fituam u akuzova se kisha vene ne rrezik perfitimet e anglezeve ne petrolin e Mesopotamise e se kisha prishur politiken koloniale te francezeve ne Levante. Per Lawrence historine nuk e percakton spiuni por bindjet e te fuqishmeve ide kjo qe do te analizohet ne veprat e Greene le Carreacute.

MI6 e shkrimtaret 007

Shkrimtaret Len Deighton Ian Fleming Graham Greene John Le Carreacute Eilliam Somerset Maugham Eric Clifford Ambler Len Deighton qene zyrtarisht agjente sekrete te MI6 Military Inteligency Secret e kete pervoje munden ta shfrytezonin me bollek ne veprat e tyre. Graham Greene 1904-1991 nje nga me te rendesishmit e lsquo900-s e kishte sintetizuar punen e tij me fjalet Roli i shkrimtarit eshte te ngjalle tek lexuesi simpatine per ato personazhe qe zyrtarisht nuk kane te drejten e simpatise. Greene i interesonte te kuptonte te bente pyetje te shpjegonte te kritikonte gje qe e ka bere te klasifikohet si nje shkrimtar katolik politik me nje permbajtje tematike kryesisht spiunazhi. Ian Fleming qe krijuesi i Spy Story moderne James Bondi i tij qe superteknologjik dhe stili i shkrimit absolutisht rinovues. Ai qe nje vullkan idesh me shprehje qe dhe sot perdoren suksesshem cdo dite Kurre mos thuaj kurre Vetem per syte e tu Licence per te vrare e natyrisht 007. Len Deighton qe me bravo se Fleming stili i tij qe me prane realitetit ashtu si raporti midis burokracise shteterore e aparatit te inteligjences. Personazhet e Deightonit nuk jane kaq te shkelqyer e joshes si James Bond por jane absolutisht mjaft prane jetes reale. Madje ne disa raste librat e tij kane parashikuar skenaret e ardhshem ne aktivitetin real te sherbimeve sekrete si tek Nje tru nje miliard dollare qe parasjell nje projekt te Bashkimit Sovjetik nga ana e vendeve baltike 1966. Eric Clifford Ambler Londra 1909 - 1998 qe mjeshtri i romanit modern te spiunazhit e spiunet e tij u bene figura referuese per kete tip letersie. Mjaft prane stilit te Deighton Greene e Fleming ai shkroi me shume fantazi por asnjehere nuk u largua nga struktura e nje tregimi te besueshem me personazhe pothuajse normale. Le Carregrave pseudonimi i David Cornwell qe nje vezhgues i kujdesshem i realitetit nderkombetar me nje pozicion mjaft kritik ndaj Perendimit. Romanet e tij karakterizohen nga tema klasike e lojes se dyfishte dekoruar me vrasje ndjekje efekte speciale e me nje besueshmeri absolute. Cka me shtyn te shkruaj eshte dufi i te vjeterve - thoshte ai. Eumlshte dufi ndaj Luftes se Ftohte politikes shumekombeshe emigracionit terrorizmit. William Somerset Maugham nuk humbte kurre rastin per te transformuar jeten e vertete ne letersi duke perdoruar pervojen e tij si agjent sekret e qe pa indiferentizem linte gjurme ne personalitetin e tij. I pelqente te citonte shpesh shprehjen e tij Tragjedia me e madhe e jetes nuk eshte se njerezit vdesin por sepse pushojne se dashuruari.

Libri MI6 The History of the Secret Intelligence Service 1909-1949 i studiuesit Keith Jeffery eshte nje vellim historik e i dokumentuar publikuar ne kryeqytetin anglez vetem dy dite me pare. Nje sere materialesh tregojne e bejne te njohur histori njerezish qe ndoshta vazhdojne te kryejne kete profesion si ceshte rasti i te bukures agjentes 22-vjecare Ecclesiastic e dashura e Franz Koschnik ushtarakut Abwehr. Deri ne mbarim te luftes ajo i jepte vetem informacione te gabuara ushtrise gjermane e ne nje nga dokumentet e librit te Keith Jeffery thuhet Burimi nuk eshte i djegur e nuk eshte i demtuar eshte i gatshem per te hyre ne aksion.

Ndoshta pas pak kohe historia e nje agjenti te tille sekret do te shtoje radhet e librave te letersise se spiunazhit.