“The New York Times”-i më 1913-n: “Esat Pasha të garantojë paqen në vend”
Gazeta amerikane i kushton një editorial çështjes shqiptare
TIRANË – Qëkur Esat Pasha erdhi në këtë qytet, pasi Shkodra u sulmua nga Car Nikolla, disa korrespondentë kanë pushtuar vendbanimin e tij, - një shtëpie e madhe dhe e bukur, në një vend në pronësi të një tregtari të kamur, - për të marrë vesh se çfarë do të bëjë ai në të ardhmen, sipas asaj që kanë deklaruar Fuqitë e Mëdha për Shqipërinë.
Esat Pasha, ende i veshur me uniformën e gjeneralit turk, mban në shtëpinë e tij flamurin e Turqisë dhe ruhet nga forca ushtarake turke. Në anën tjetër, flamuri i Pavarësisë së Shqipërisë duket kudo dhe forcat shqiptare janë duke bërë stërvitje të përbashkëta; megjithatë, qeveria lokale po ecën sipas stilit shqiptar, me skemën e tanishme të Esatit, i cili nuk ka asgjë otomane në karakterin e tij. Kjo e gjitha është një lojë shumë e madhe për korrespondentët; Ata nuk marrin të dhëna sa duhet në atë që dëgjojnë nga goja e këtij njeriu. Megjithatë, në një pikë ai është shumë i vendosur. Kur u pyet nëse atje kishte pasur ndonjë marrëveshje sekrete midis tij dhe Car Nikollës kur ai dorëzoi Shkodrën; të tilla si pagim parash, apo premtim nga Car Nikolla për mbështetjen e tij si sundues i Shqipërisë, ai tha prerazi: “Është e pamundur që të zgjasim rezistencën tonë; unë nuk do të them për një ditë, apo për disa orë. Kriza dhe asgjë tjetër, siguroi fitoren përtej nesh”. Kur u pyet për marrëdhëniet e tij me Qeverinë e Përkohshme (qeveria e Vlorës, e drejtuar nga Ismail Qemali, - shën. red.) qendra e së cilës është në Vlorë, ai tha me një qeshje të lehtë që të sjell ndër mend shpirtligësinë: Ju e patë vetë se çfarë jam, – një drejtues ushtrie, një specie prej ushtaraku. Çfarë prisni prej meje, që një gjeneral turk të ruajë marrëdhëniet me një qeveri që nuk pajtohemi me të, si ajo e Vlorës? Me sa duket, kjo nuk është e mundur. Është e vërtetë se konsujt e Austro-Hungarisë dhe Italisë patën dashamirësinë të më informonin se një qeveri e tillë ekziston. Por, përsa më përket mua, nuk di asgjë rreth saj. Ajo nuk më intereson. Ashtu si për marrëdhëniet e mia me qeverinë turke, asgjë nuk mund të jetë më e thjeshtë. Unë pres urdhrat, të cilat më dërgohen nga Ministria e Luftës në Kostandinopojë. Unë jam gati të drejtoj me njerëzit e mi kudo që ata dërgohen në misionin e tyre, gjë që ka ndodhur jo shumë kohë më parë. Por, për shembull, ne nuk na dërguan në Bagdad apo në thellësi të Azisë së Vogël.
“Unë nuk jam vetëm. Unë kam miq dhe të njohur në vend. Unë mund t’i bashkoj drejtuesit e fiseve të vendit, dhe të gjithë së bashku, ndoshta, mund të bëjmë diçka. Oh! Unë e di më së miri se ne kemi nevojë për asistencën financiare dhe teknike të Europës. Por kjo asistencë që të na jepet ne, duhet të jetë e pakushtëzuar. Ajo çfarë unë dëshiroj, çfarë ne dëshirojmë, është që te të gjitha kostot të mos jenë të vetëm”. Për Esat Pashën, çështja e krijimit të qeverisë është, në mënyrë të dukshme, e rëndësisë sekondare. Janë çështje të vogla nëse drejtuesi i Shqipërisë mund të jetë një princ apo një mbret. Ajo që ai realisht shfaq është se ka caktuar në zemrën e tij një kompromis besnik dhe të ndershëm me Turqinë, dhe më pas të organizojë vendin konform traditave kombëtare të tij. Megjithatë, siç vazhdon ndërhyrja e Europës, duket gjithnjë e më e mundshme që Esat Pasha për veten e tij të mos dëshirojë të marrë pjesë në punën që është planifikuar për t’u bërë. Kjo tregon se ai, i vetmuar, nuk mund të bëjë asgjë përtej idesë që Esati për veten e tij dëshiron të marrë fronin.
Kur ai fliste, dukej tamam sikur po thoshte: “Jo, faleminderit! Jo për mua”. Ndonëse Europa, realisht, ka ndër mend ta lërë Shqipërinë në paqe, Esati mund ta nxisë të bjerë në këtë linjë dhe kjo do të jetë gjëja më e mirë që mund të bëjë ai për shtetin e ri.
Shkrimi është publikuar në “The New York Times” më 6 korrik 1913
Titulli origjinal është “E ardhmja e Shqipërisë”. Shkrimi është editorial i gazetës
Esat Pasha pranon pretendimet greke për kufijtë e Jugut
ATHINË – Një letër e marrë këtu nga Korfuzi thotë se Esat Pasha, komandanti turk në drejtim gjatë kohës së rrethimit të Shkodrës, ka krijuar një qeveri në Tiranë, ku ka shpallur autonominë e Shqipërisë nën pushtetin e Turqisë dhe ka ngritur lart flamurin e Turqisë në vend të atij të Shqipërisë. Tirana është një krahinë e mbushur plot me reminishenca të kohës së princërve të vjetër shqiptarë. Ajo ndodhet rreth 54 milje larg Shkodrës dhe në më pak se 20 milje larg Krujës, ku princi i famshëm shqiptar, Skënderbeu, gjatë shekullit të 15-të, për shumë vjet, i rezistoi baticës së pushtimit mysliman të Europës.
Gjithashtu, Esat Pasha ka shkruar një letër për Metropolitanin e Durrësit, duke i thënë se qeveria shqiptare njeh autoritetin e Kishës Ortodokse, së cilës do t’i ofrojë mbrojtjen e saj. Letra thotë se qeveria shqiptare nuk është në asnjë mënyrë në armiqësi me Greqinë dhe që ajo njeh kufijtë jugorë të Epirit, në mbështetje me kërkesat e qeverisë greke.
Shkrimi është publikuar në “The New York Times” më 3 maj 1913
Car Nikolla u bindet Fuqive të Mëdha për Shkodrën
LONDËR – Car Nikolla dhe gjeneralët e tij, gjatë zhvillimit të Këshillit Mbretëror, ditën e shtunë, në Cetinjë, vendosën të pranojnë kërkesat e Fuqive për t’u tërhequr nga Shkodra. Parlamenti malazez kishte thirrur mbledhjen për të mërkurën, ku çështja do të shtrohej për diskutim para tij. Qëndrimet në lidhje me këtë zhvillim kishin mbërritur mbrëmjen e kaluar në Londër dhe Vjenë. Nëse ato, realisht, paraqesin synimet e Car Nikollës, gjendja në Shkodër pritet të kalojë në një periudhë më të favorshme. Megjithatë, pak më vonë, Ministria e Jashtme Austriake nuk kishte pohuar informacionet se prirjet më paqësore ishin duke mbizotëruar në Cetinjë, pasi atje ishte dukshëm një gatishmëri shumë e fortë në drejtimet zyrtare dhe nuk i zihej besë Car Nikollës dhe politikës së tij. Një mesazh special i mbërritur nga Cetinja tek “The Daily Telegraph” thotë se, sipas informacioneve nga Shkodra, Esat Pasha ka bërë një përplasje të paparashikuar me Xhavid Pashën, në një zonë afër Durrësit, duke e shkatërruar atë pas një lufte që zgjati së paku disa orë. Megjithatë, informacione të tjera thonë se Xhavid Pasha ishte fitimtari.
Shkrimi është publikuar në “The New York Times” më 5 maj 1913
Titujt janë të redaksisë
Përgatiti: Albert Gjoka
1 Korrik 2008
TIRANË – Qëkur Esat Pasha erdhi në këtë qytet, pasi Shkodra u sulmua nga Car Nikolla, disa korrespondentë kanë pushtuar vendbanimin e tij, - një shtëpie e madhe dhe e bukur, në një vend në pronësi të një tregtari të kamur, - për të marrë vesh se çfarë do të bëjë ai në të ardhmen, sipas asaj që kanë deklaruar Fuqitë e Mëdha për Shqipërinë.
Esat Pasha, ende i veshur me uniformën e gjeneralit turk, mban në shtëpinë e tij flamurin e Turqisë dhe ruhet nga forca ushtarake turke. Në anën tjetër, flamuri i Pavarësisë së Shqipërisë duket kudo dhe forcat shqiptare janë duke bërë stërvitje të përbashkëta; megjithatë, qeveria lokale po ecën sipas stilit shqiptar, me skemën e tanishme të Esatit, i cili nuk ka asgjë otomane në karakterin e tij. Kjo e gjitha është një lojë shumë e madhe për korrespondentët; Ata nuk marrin të dhëna sa duhet në atë që dëgjojnë nga goja e këtij njeriu. Megjithatë, në një pikë ai është shumë i vendosur. Kur u pyet nëse atje kishte pasur ndonjë marrëveshje sekrete midis tij dhe Car Nikollës kur ai dorëzoi Shkodrën; të tilla si pagim parash, apo premtim nga Car Nikolla për mbështetjen e tij si sundues i Shqipërisë, ai tha prerazi: “Është e pamundur që të zgjasim rezistencën tonë; unë nuk do të them për një ditë, apo për disa orë. Kriza dhe asgjë tjetër, siguroi fitoren përtej nesh”. Kur u pyet për marrëdhëniet e tij me Qeverinë e Përkohshme (qeveria e Vlorës, e drejtuar nga Ismail Qemali, - shën. red.) qendra e së cilës është në Vlorë, ai tha me një qeshje të lehtë që të sjell ndër mend shpirtligësinë: Ju e patë vetë se çfarë jam, – një drejtues ushtrie, një specie prej ushtaraku. Çfarë prisni prej meje, që një gjeneral turk të ruajë marrëdhëniet me një qeveri që nuk pajtohemi me të, si ajo e Vlorës? Me sa duket, kjo nuk është e mundur. Është e vërtetë se konsujt e Austro-Hungarisë dhe Italisë patën dashamirësinë të më informonin se një qeveri e tillë ekziston. Por, përsa më përket mua, nuk di asgjë rreth saj. Ajo nuk më intereson. Ashtu si për marrëdhëniet e mia me qeverinë turke, asgjë nuk mund të jetë më e thjeshtë. Unë pres urdhrat, të cilat më dërgohen nga Ministria e Luftës në Kostandinopojë. Unë jam gati të drejtoj me njerëzit e mi kudo që ata dërgohen në misionin e tyre, gjë që ka ndodhur jo shumë kohë më parë. Por, për shembull, ne nuk na dërguan në Bagdad apo në thellësi të Azisë së Vogël.
“Unë nuk jam vetëm. Unë kam miq dhe të njohur në vend. Unë mund t’i bashkoj drejtuesit e fiseve të vendit, dhe të gjithë së bashku, ndoshta, mund të bëjmë diçka. Oh! Unë e di më së miri se ne kemi nevojë për asistencën financiare dhe teknike të Europës. Por kjo asistencë që të na jepet ne, duhet të jetë e pakushtëzuar. Ajo çfarë unë dëshiroj, çfarë ne dëshirojmë, është që te të gjitha kostot të mos jenë të vetëm”. Për Esat Pashën, çështja e krijimit të qeverisë është, në mënyrë të dukshme, e rëndësisë sekondare. Janë çështje të vogla nëse drejtuesi i Shqipërisë mund të jetë një princ apo një mbret. Ajo që ai realisht shfaq është se ka caktuar në zemrën e tij një kompromis besnik dhe të ndershëm me Turqinë, dhe më pas të organizojë vendin konform traditave kombëtare të tij. Megjithatë, siç vazhdon ndërhyrja e Europës, duket gjithnjë e më e mundshme që Esat Pasha për veten e tij të mos dëshirojë të marrë pjesë në punën që është planifikuar për t’u bërë. Kjo tregon se ai, i vetmuar, nuk mund të bëjë asgjë përtej idesë që Esati për veten e tij dëshiron të marrë fronin.
Kur ai fliste, dukej tamam sikur po thoshte: “Jo, faleminderit! Jo për mua”. Ndonëse Europa, realisht, ka ndër mend ta lërë Shqipërinë në paqe, Esati mund ta nxisë të bjerë në këtë linjë dhe kjo do të jetë gjëja më e mirë që mund të bëjë ai për shtetin e ri.
Shkrimi është publikuar në “The New York Times” më 6 korrik 1913
Titulli origjinal është “E ardhmja e Shqipërisë”. Shkrimi është editorial i gazetës
Esat Pasha pranon pretendimet greke për kufijtë e Jugut
ATHINË – Një letër e marrë këtu nga Korfuzi thotë se Esat Pasha, komandanti turk në drejtim gjatë kohës së rrethimit të Shkodrës, ka krijuar një qeveri në Tiranë, ku ka shpallur autonominë e Shqipërisë nën pushtetin e Turqisë dhe ka ngritur lart flamurin e Turqisë në vend të atij të Shqipërisë. Tirana është një krahinë e mbushur plot me reminishenca të kohës së princërve të vjetër shqiptarë. Ajo ndodhet rreth 54 milje larg Shkodrës dhe në më pak se 20 milje larg Krujës, ku princi i famshëm shqiptar, Skënderbeu, gjatë shekullit të 15-të, për shumë vjet, i rezistoi baticës së pushtimit mysliman të Europës.
Gjithashtu, Esat Pasha ka shkruar një letër për Metropolitanin e Durrësit, duke i thënë se qeveria shqiptare njeh autoritetin e Kishës Ortodokse, së cilës do t’i ofrojë mbrojtjen e saj. Letra thotë se qeveria shqiptare nuk është në asnjë mënyrë në armiqësi me Greqinë dhe që ajo njeh kufijtë jugorë të Epirit, në mbështetje me kërkesat e qeverisë greke.
Shkrimi është publikuar në “The New York Times” më 3 maj 1913
Car Nikolla u bindet Fuqive të Mëdha për Shkodrën
LONDËR – Car Nikolla dhe gjeneralët e tij, gjatë zhvillimit të Këshillit Mbretëror, ditën e shtunë, në Cetinjë, vendosën të pranojnë kërkesat e Fuqive për t’u tërhequr nga Shkodra. Parlamenti malazez kishte thirrur mbledhjen për të mërkurën, ku çështja do të shtrohej për diskutim para tij. Qëndrimet në lidhje me këtë zhvillim kishin mbërritur mbrëmjen e kaluar në Londër dhe Vjenë. Nëse ato, realisht, paraqesin synimet e Car Nikollës, gjendja në Shkodër pritet të kalojë në një periudhë më të favorshme. Megjithatë, pak më vonë, Ministria e Jashtme Austriake nuk kishte pohuar informacionet se prirjet më paqësore ishin duke mbizotëruar në Cetinjë, pasi atje ishte dukshëm një gatishmëri shumë e fortë në drejtimet zyrtare dhe nuk i zihej besë Car Nikollës dhe politikës së tij. Një mesazh special i mbërritur nga Cetinja tek “The Daily Telegraph” thotë se, sipas informacioneve nga Shkodra, Esat Pasha ka bërë një përplasje të paparashikuar me Xhavid Pashën, në një zonë afër Durrësit, duke e shkatërruar atë pas një lufte që zgjati së paku disa orë. Megjithatë, informacione të tjera thonë se Xhavid Pasha ishte fitimtari.
Shkrimi është publikuar në “The New York Times” më 5 maj 1913
Titujt janë të redaksisë
Përgatiti: Albert Gjoka
1 Korrik 2008