Tregim për veten

Nj t diel me diell, vrdalloseshim n oborrin e burgut. Komisari i tij Pjetr Cara dhe kartelisti i burgut Tahit Dava, nj burr i that dhe i zi, hyn mes nesh. Befas ky i fundit thirri:

- I dnuar!

Si shum t tjer, edhe un pash andej nga erdhi zri.

- Ti, - drejtoi gishtin nga un komisari.

“’dreqin kan, mendova. ’duan prej meje?”

U afrova pa ulur syt, pa prplitur qepallat. U ndenja prball, hijernd. Isha m i gjat e m i fuqishm se ata, por… isha i burgosur...

I pari foli komisari, ftoht, prer.

- I dnuar, pse mban mustaqe?

- I kam patur, q kur isha i lir.

- S’sht e vrtet, - tha burri i zi. Edhe zri i tij m’u duk i till.

- Ti q ke dokumentet, - i thash, - hapi dhe do shohsh se fotografia ime sht me mustaqe.

- Sidoqoft duhet t’i heqsh., - tha komisari.

- Jo, - u thash un.

- Ktu urdhrojm ne, - u or zri i zi.

- Nuk i heq!

- Do t bjm ne t’i heqsh..

- Ktu ju jeni Qeveria, - u thash,- kokn mund t ma hiqni, por mustaqet jo.

- Do e shohim, - tha komisari.

- Do e shohim, - thash un.

- Po, po, do ta shohsh, - tha zri i zi, krcnues. Dhe ikn.

Rreth meje u mblodhn shokt, t habitur, t shqetsuar. Krcnimi qe i

hapur. Kaloi nj jav. Erdhi radha e qethjes. Kur u ula n karrigen e berberit, dyshova se mos... Nga pasqyra shihja fytyrn si prej dhelpre t berberit, nj i burgosur i vjetr, spiun dhe pederast.

- Po t “shptoi” dora dhe “pa dashje” m’i pret mustaqet, - do t t vras si qen, - i thash egr.

Nga karrigia e tij, ku mbetn flokt jo m t gjata se nj centimetr, u ova buzagaz.

- S’kam kolonj, - tha.

Fytyrn e lava me uj.

Kaloi dhe nj jav. Dalngadal po e harroja krcnimin kur...nj mbasdite, tellalli i kampit, spiun dhe ky, thirri.

- Zyhdi Morava n takim!

Mbas pak minutash kalova portn e vogl prej drrase. „Porta e vogl“ ishte kufiri i t burgosurit me personelin e komands. At port kishte t drejt ta kalonte tellalli dhe ndonj spiun tjetr. Sapo ngjita shkallt e gurta e dola te sheshi i vogl, hodha syt te porta e burgut me kangjella, e hekurt, tej s cils, nna ime e veshur me t zeza, e mpir, e trembur, e lodhur, me syt e vegjl q i ndrin nga gzimi, pa nga un, buzqeshi. I ngazllyer u nisa drejt saj. S’na ndanin as dhjet metra kur nga njra prej dhomave t takimit special, doln ata t dy, komisari dhe kartelisti. Ma pren udhn.

- T ka ardhur nna, - tha komisari.

- E shoh, - iu prgjigja.

- Po deshe ta takosh, shko hiq mustaqet.

M erdhi ta pshtyja. Nna ime kacavjerr te hekurat e ports, dukej si nj lutje e dhimbshme, lutje e gjall.

- Nuk do e takoj, - dhe n qofshi burra, i thoni pse s’do e takoj.

Ua ktheva shpinn me rrmbim. At ast dgjova kujn e nns. Dika m’u kput prbrenda. Nuk i thon m kot, t kputet shpirti! Logorinte si t m kishin vrar. S’kishte faj. Do kthehej mbas asaj rruge t gjat e t lodhshme pa e takuar djalin, pa ia puthur syt, pa ia nuhatur ern, pa i thn nj fjal e nj porosi. Pat ardhur mbushur me shpres, do kthehej si trast e zbrazur. ’t bsh, moj nn, ’t bsh, tt bir e ka mbrthyer ferri!

Pas gjysm ore m thirrn prsri.

- Takoje, takoje.- m than ftoht, egr.

U vrsula drejt saj dhe ashtu nprmjet hekurave kryq, ia mora duart, ia putha, pastaj fytyrn, flokt, s’kisha t ngopur. Ajo qante dhe qeshte.

- Po hiqi, o bir, kto t shkreta mustaqe!

- Mos nn, mos ma krko kt.

- As pr hatrin tim?

- Pr ty mund t bj do gj, moj nn, po ksaj radhe s’po t dgjoj. S’sht fjala thjesht pr mustaqet.

- Kam frik, o bir, kam frik! Kushedi ’do t bjn!

- Asgj m tepr nga ’m kan br, asgj, - dhe ia putha duart.

Polici q ndodhej i pranishm gjat takimit, tha me z prej guri:

- Takimi mbaroi.

E pash n sy me urrejtje. Kishin kaluar vetm tri minuta nga dhjet q ishte koha normale e takimeve.

- Na lr dhe pak, - e luti nna.

- Mos e lut moj nn! Dhe, po deshe, mos ec m, mos!

- M merr malli, o bir!

- Duro, si durojn t gjith.

- Po un jam nn...

- E di, e di, po mos eja, po m deshe... mos eja...

- Ndjeja se po prlotesha.

- Takimi mbaroi, - prsriti polici.

E putha nnn fort, duke e lutur dhe nj her t mos vinte m, mora trastn me ato pak ushqime q i kishte hequr nga goja pr t m’i sjell mua dhe me hap t shpejt, pa kthyer kokn, me syt q m digjnin, kaprceva portn e vogl.

Tani sht nat, dimr, bie shi, Nna s’sht m. Dgjoj ern si rnkon e prplitet npr drur dhe m ngjan si rnkimi i saj. M pushton nj dshir e marr t dal npr nat, t shkoj n varreza te varri i saj, t bie prmbys, ta pushtoj me krah e mes lotve t’i them se pr ato pes vjet q na ndan pr s gjalli, nuk qe faji im, s’qe faji im, jo nn, s’qe faji im!

Tiran 6 .12 .1990

1200 kok burra

Hm! U b gati nj or q ju dgjoj t shani grat. U ngarkoni t shkretave aq e aq faje dhe vet prpiqeni t dilni t lar, pa kuptuar se n fajet e tyre

keni pjesn tuaj. Sa dopio u bn? Dhe prap grat! Shum volle kundr tyre ti, Maks, dhe syt t mbetn t gjunjt e zbuluar t asaj vajzs ulur te tryeza prball. Si the, si? Te vshtrimi yt sht dshira q ka etje, q do t pij dhe syt i rrin te nj shishe konjaku? Shuarje etjeje? Vetm kaq? Jo, miqt e mi, jo, s’mund t’ju dgjoj m.

Asnjri prej jush s’ka qen n burg. Fat pr ju. Asnjri prej jush s’e ka njohur urine. Gjynah q s’e njihni! Uria sht mrekulli, sepse, sapo e shuan at, mendon se jeta sht fort e bukur! Vshtrojeni femrn si t doni, s’ka rndsi, un e shoh si liri. Po, femra sht sinonim i liris.

Mes malesh t lart ngrihej kampi i t burgosurve. Posht maleve, n fund, rridhte nj prrua q vers thahej. Prrua i shteruar sht shpirti i burrit pa gruan. Mbi kokat tona, disa hektar qiell ndrronin ngjyr sipas stins. Ndrsa brenda telave me gjemba vetm burra, burra, burra kokqethur. T rinj, t pjekur, t moshuar, pleq. Sy meshkujsh plot zjarr, t qet, ndrrimtar, t platitur, t plakur, me sklepa. Koka dhe sy mashkullor, q, duke i par do dit ndieje t t thahej e t ronitej ajo knga e bukur e dashuris pr jetn, t ciln ta ndez e ta harlis prania e femrs.

1200 meshkuj, 1200 koka t qethura, 2400 sy mashkullor, 1200 pantallona, 2400 kpuc burrash…burrash…burrash… Edhe malet, edhe qielli qen mashkullor. Edhe ajri vinte era mashkull…Dhe vazhdimisht, tej telave me gjemba, bariste zbathur, flokshpleksur, fustangrisur, e bukura dhe e dashuruara prej t gjithve: LIRIA.

Zgjatnim buzt, zgjatnim duart e gishtrinjt e dshirave ta prkdhelnim e ta puthnim q t harronim sadopak burgun, por dhe gishtat e dshirave, edhe duart, edhe buzt, na prgjakeshin nga telat me gjemba dhe nga vshtrimi i ftoht e mashkullor i ushtarit q rrinte n vendroj.

Pa le kur vinte vjeshta! Era sillte prej malit prball aromn e kndshme t nj bime, q, deshe s’deshe, t kujtonte shijen e vers dhe t zgjonte me forc e kmbngulje dshirn pr pranin e femrs. N nj dit t till, me nj diell t grisur nga telat me gjemba, i thash mikut tim:

- M vjen t ulrij.

- Edhe mua, – tha ai.

Prej akacies n oborr pikonin flett e verdha, t vogla, si gjuhza flake.

- Si ditt tona, – i thash.

- Q na shkunden nga pema e jets, - plotsoi ai.

- Kot, - vazhdova, - pa kuptim.

- Pa dashuri, - tha zemrhekur ai- tmerr, pa dashuri!

E pash me dhimbje at djal simpatik. Nj vajz q kishte patur, prej kohsh nuk i shkruante m. Natn von e dgjova t ngashrehej. Flinim pran. U ktheva andej. Pat rn prmbys, i dridheshin supet.

- S’qajn burrat, - i thash duke e shkundur nga supet.

-Mos prdor t tilla shprehje idiote,- tha duke kthyer nga un syt e prlotur, kam par t qajn drurt prej vetmis, e jo madje njeriu. Jo, jo, me lott e mi s’qan burri. Nj jav m par, e pe vet, m mbajtn tri or n pranga sepse kundrshtova policin. M’i shtrnguan ato pranga deri n fund. M dhimbnin kockat, m’u njtn, e prap s’qava. Prkundrazi, buzqeshja. Kta lot q sheh s’jan t burrris sime, po t shpirtit tim. M qan dashuria, dashuria e munguar, e uritur...

- Fli, - i thash, - dhe bj dashuri n ndrr.

Ai pshertiu dhe s’foli m.

Ca dit m pas, e diel qe, nj diel e prkdhelur, e zbutur nga drita e diellit, ndrsa rrija shtrir n shtratin tim t drunjt, me duar nn kok e me mendjen larg, tek dashuria ime, t ciln s’e pata par prej nj muaji, dgjova zrin e mikut tim q m thrriste prej oborrit. ’kishte ai?

Ndrkaq, u shfaq n der e m bnte shenj me dor me duar e me sy. Me ata sy q i vezullonin me nj ndriim q nuk ia kisha par deri at ast. Qe aq entuziast e dukej aq i gzuar sa, nj ast, mendova se mund t ishte hapur dera e burgut dhe, o burra, kush t hidhej n kraht e liris. Shkova pran dritares s hapur, atje ku rrinte ai.

- Vshtro, - m tha, - e ndeu krahun.

Tej telave me gjemba e syve t ftoht t ushtarit, tek udhza q shkonte bri prroit thuajse t thar, ato aste po kalonte nj vajz e veshur ndryshe nga malsoret, me fustan t holl e t freskt, mngshkurtr. Qe e gjat, e re, me grshet t zi, e vetdijshme pr rinin, bukurin, pr lirin e saj . Dhe m t vetdijshm at qndrim e bnin 2400 sy q patn dal n oborr dhe hidhnin prmbi vajzn dritn e shpirtrave t etur pr dashuri, pr grua.

Pas pak u fsheh te kthesa. 1200 shpirtra pshertin. Edhe imi. Qe femra q kaloi aq pran dhe na rrmbeu mendimin,

Dhe pr aq koh sa ndenja atje, dy her n dit, n mngjes e pasdite von, ajo do t kalonte tek udhza bri prroit, e ne, t burgosurit, kokqethur, veshur t gjith njlloj, me syt plot zjarr, ndrrimtar a t qet, me sy t shuar a t lodhur, t mplakur e me sklepa, e thithnim, deheshim, hutoheshim, harronim vuajtjen, jetonim lirin! Me syt tan bashkoheshin edhe ata t ushtarit n vendroje.

Cila qe? Si quhej? ’ndrra kishte? ’dshira?

Kurr s’e msuam. Dhe s’na duhej. Her pas here kthente kokn nga ne dhe buzqeshte. Na buzqeshte ne, t burgosurve, t gjithve...

Dhe nj mbrmje, buzdimri, kur prgatiteshim t flinim, miku im, befas, tha me z t lart:

- Un e dua at.

- Edhe un, - tha fqinji tjetr.

- Edhe un, - tha dikush me rrmbim.

- Edhe un, - tha nj poet.

- Edhe un,- tha nj plak.

- Edhe un!...

Dhe tani, ju lutem, mos e shani m femrn! T paktn, n syt e mi mos e shani!