"Tregtia seksuale mund të rikthehet"

 

DAN BILEFSKY

Vetëm pasi trafikanti i saj i mbylli i gojën me shirit elektrik, e drogoi dhe e kërcënoi se do të vriste familjen e saj, vajza fëmijërore, tani 27 vjeç, kishte kuptuar se njeriu me të cilin ajo kishte në plan të martohej e kishte joshur me një gënjeshtër të tmerrshme. Udhëtimi i saj në moshën 18-vjeçare nga një fshat i Shqipërisë në një shtëpi publike në Londër, ku ajo tha se ka kaluar pesë vite duke punuar si prostitutë, nisi me një unazë të florinjtë martese, premtimin për një jetë më të mirë jashtë dhe, si shumë përpara saj, një udhëtim me skaf në Itali gjatë natës. Shumë gra, burra dhe fëmijë janë trafikuar jashtë për të punuar si prostituta, punëtorë të detyruar apo lypsa, prandaj qeveria shqiptare tre vite më parë u ndaloi të gjithë qytetarëve shqiptarë të përdornin skafet, mjeti i preferuar i transportit, i përdorur nga trafikantë për të nxjerrë njerëz jashtë vendit. Kjo masë ekstreme, së bashku me kontrollet e rrepta të kufirit dhe vrasjet hakmarrëse të trafikantëve nga familjet e viktimave, kishte një efekt të rëndësishëm, reduktimin e trafikimit më shumë se gjysma dhe mbi të gjitha, i dha fund rolit të Shqipërisë si një pikë tranziti për trafikun e njerëzve për në Evropën Perëndimore nga pjesët lindore dhe jugore të kontinentit, thonë ekspertët që ndjekin trafikimin. Por ndalimi shkaktoi protesta të forta nga peshkatarët dhe njerëzit në industrinë e turizmit, dhe në maj u ndryshua. Zyrtarët e zbatimit të ligjit dhe të drejtave të njeriut janë të shqetësuar, se si rezultat i kësaj, mund të shpërthejë sërish trafikimi i qenieve njerëzore, në një kohë veçanërisht të vështirë. Kriza financiare, thonë shumë ekspertë, mund të rrisë trafikimin e qenieve njerëzore në mbarë botën. Një raport i Departamentit të Shtetit në SHBA në qershor paralajmëroi për rrezikun potencial, duke thënë se kriza po shkakton "rritjen e ndjeshme të kërkesave për punë dhe po rrit gatishmërinë e punëtorëve për të marrë rreziqe gjithnjë e më të mëdha për mundësi ekonomike". Në rastin e Shqipërisë, një vend i varfër jugor në Ballkan, që hyri në NATO në prill dhe kërkon për t'u bashkuar me Bashkimin Evropian, aftësitë e qeverisë për të luftuar trafikimin shihen si një test kritik. Për viktimat si gruaja nga fshati i vogël, e gënjyer nga premtimet e trafikantit të saj, kjo luftë është një çështje mbijetese. "Unë isha e dashuruar me të, unë ëndërroja që ta jetoja jetën time me të, por e gjithë kjo ishte një gënjeshtër e madhe", tha ajo në një intervistë të fundit në një strehë për viktimat e trafikimit. "Unë dëshiroja të largohesha, por në sytë e ligjit, unë isha një prostitutë me dokumente false. Ku mund të shkoja unë?" Ajo tha se burri që e kishte rrëmbyer kishte fituar besimin e saj me kalimin e muajve, pastaj e kishte kyçur në një dhomë dhe i kishte marrë pasaportën dhe telefonin. Ajo tha se ai e kishte rrahur dhe prerë me një brisk xhepi, një paralajmërim ky, se çfarë do të bënte ai nëse ajo do të përpiqej të ikte. Ajo tha se ishte detyruar të bënte prostitutën në Londër dhe në Antwerp, Belgjikë. Për të mbuluar gjurmët e tyre, familja e burrit i kishte telefonuar prindërve të saj dhe u kishte thënë se çifti kishte lëvizur në Kosovën fqinje. Gruaja nuk do ta japë emrin e saj nga frika e hakmarrjes nga trafikanti, duke e bërë të pamundur për të vërtetuar historinë e saj në raportet e policisë që ajo tha, se ajo kishte plotësuar kundër atij njeriu. Por koordinatori dhe drejtori i strehës ku qëndron tha se i ka shqyrtuar detajet e historisë së saj dhe garantoi për besueshmërinë e saj. Në kulmin e trafikimit, vlerësojnë ekspertët, mijëra gra, burra dhe fëmijë u dërguan në Greqinë dhe Italinë fqinje dhe gjetkë për shfrytëzim seksual apo punë të detyruar. Kombet e Bashkuara kanë vlerësuar se 12,3 milionë njerëz në botë janë të punësuar në shërbime seksuale ose punë të detyruar. Shumë janë joshur nga angazhime të rreme, martesat e vërteta apo ofertat false të punës. Në disa raste, viktimat janë shitur nga familjet e tyre. Të tjerë shkojnë vullnetarisht. Edhe me ndalimin e skafeve vitin e kaluar, Departamenti i Shtetit tha se në raportin e tij se në qershor 2008, Shqipëria nuk përputhet me "standardet minimale për eliminimin e trafikimit", edhe pse ajo bëri "përpjekje të rëndësishme për ta bërë këtë". Raporti tha korrupsioni mbetet i përhapur. Në qershor 2007, Ministria e Brendshme arrestoi 12 oficerë policie të akuzuar për trafikun njerëzor në tre raste, përfshirë këtu gjashtë oficerë me përgjegjësi të drejtpërdrejtë për zbatimin e anti-trafikimit. Zyrtarët shqiptarë të zbatimit të ligjit thonë se ndihma nga vendet e tjera në marrjen e provave për të dënuar trafikantët, shpesh mungon. Iva Zajmi, koordinator e anti-trafikimit në Ministrinë e Punëve të Brendshme, theksoi se si rezultat i prostitucionit të toleruar apo të ligjshëm në vende të tilla si Belgjika, Gjermania dhe Holanda, shumë gra të trafikuara nuk janë identifikuar si viktima në këto vende. "Legalizimi i prostitucionit ka krijuar një mur, pas të cilit trafikantët mund të fshehin dhe shtypin viktimat", tha ajo. Trafikimi mori rrënjë në Shqipëri në vitin 1991, pas rënies së komunizmit, dhe për gati 10 vjet, trafikantët kanë punuar pa u ndëshkuar në mungesë të ligjeve të trafikut. Problemi arriti kulmin në vitin 1997, ndërsa një skemë piramidale financiare tronditi Shqipërinë dhe e shtyu vendin në prag të luftës civile. Në 2004, qeveria krijoi gjykata për rastet e trafikimit dhe miratoi ligje të ashpra të trafikimit, duke përfshirë dënime me burg deri në 15 vjet për trafikantët. Por ekspertët e të drejtave të njeriut thonë se ndjekjet penale janë shumë të rralla, pjesërisht për shkak se shumë viktima kanë frikë të dëshmojnë. Vitin e kaluar, u trajtuan 22 raste të trafikimit për ndjekje penale, sipas raportit të Departamentit të Shtetit, më pak se gjysma e numrit që u ndoqën në vitin 2007. Brikena Puka, drejtore ekzekutive e "Vatra"-s, një grup që ndihmon viktimat e trafikimit, tha se ndjekjet penale ishin shumë të pakta, pjesërisht për shkak se viktimat dënoheshin për prostitucion. Në disa raste, gratë janë burgosur, pasi u dëbuan nga vendet e tjera. "Gratë e trafikuara janë duke u viktimizuar dy herë", tha ajo. "Së pari nga trafikantët, pastaj nga ana e sistemit shqiptar të drejtësisë", shtoi. Edhe në qoftë se ata duan të akuzojnë, gratë e trafikuara që janë intervistuar thonë se është tepër e vështirë për t'i shpëtuar trafikantëve tyre, të cilët janë pjesë e një rrjeti ndërkombëtar të organizuar. Viktima e trafikimit që ndau përrallën e saj me ne, kujtoi se trafikanti i saj kishte kontakte në çdo qytet që ata vizituan. Ajo tha se edhe trafikanti ishte i punësuar si farkëtar, duke siguruar dokumente të rreme. Ajo mendonte se më në fund do të lirohej, kur trafikanti i saj u arrestua në Londër, në vitin 2006 dhe u deportua në Shqipëri. Në vend të kësaj, tha ajo, vëllezërit e tij dhe gratë e tyre, të cilët ishin në Londër, e kthyen atë të punonte në tregtinë e seksit. Ajo tha se kishte raste që bënte më shumë se 1,000 euro në ditë, rreth 1400 dollarë, por asnjëherë nuk është lejuar t'i mbante ato. Brenda javësh ajo i kishte telefonuar policisë britanike, që e kishte deportuar atë në Shqipëri, ku ajo deponoi një ankesë në policinë shqiptare, duke akuzuar trafikantin për abuzim. Ajo tha se kur më në fund i tregoi familjes së saj, ata e refuzuan. Brenda javësh, tha ajo, ishte rrëmbyer përsëri nga trafikanti i saj, të cilin e kishin liruar. Ai e kërcënoi se do ta vriste në qoftë se ajo nuk e tërheq deklaratën e saj në polici, kështu që ajo i tha policisë se ajo kishte "gënjyer për shkaqe zilie". Koordinatori i strehës ku ajo tha se qëndron, tha se deklarata origjinale e gruas origjinale për historinë e saj ishte aq e detajuar, dhe ka treguar kaq shumë shenja të abuzimit fizik dhe psikologjik, se policia e refuzoi tërheqjen e deklaratës. Ajo u dërgua në strehim, gjë që e inkurajoi për të përpiluar akuza formale kundër trafikantit. Ajo e bëri, dhe njeriu u burgos për një muaj përpara se të lihej i lirë për herë të dytë, tha koordinatori i cili kërkoi anonimitetin për arsye sigurie. Ish-prostituta nuk përballet më me terrorin e përditshëm të trafikantit të saj, por ajo është e detyruar të jetojnë nën mbikëqyrjen e policisë në strehën me siguri maksimale, nga ku ajo nuk është larguar për tre vjet. Ajo e kalon kohën e saj duke parë televizor dhe po mëson të jetë një parukiere në sallonin e improvizuar të strehimit. "Ju prisni që vendi juaj të mbrojë qytetarët e tij" tha ajo. "Ju prisni që ligjet të mos e bëjnë një viktimë, kriminele. Jashtë Shqipërisë, unë isha vetëm, por këtu unë jam në vendin tim, dhe jam akoma duke u keqtrajtuar".