Verifikimi i titujve te pronesise, kush nuk e humbet pronen
Denisa Xhoga
Edhe pse titujt e pronesise do te kalojne ne nje "site" verifikimi, komisionet vendore kane percaktuar te gjitha kriteret dhe rastet kur qytetarit nuk i humbet e drejta e prones. Sipas ketyre kritereve, asnje nuk rrezikon te humbase te drejten mbi pronesine, nese gjate verifikimit vertetohet se, me 1.8.1991 personi ne emer te te cilit eshte leshuar akti i marrjes se tokes ne pronesi, ka qene anetar i kooperatives bujqesore dhe ploteson te gjitha kriteret e percaktuara ne Vendimin e Keshillit te Ministrave "Per kriteret e ndarjes se tokes bujqesore". Po kaq i vlefshem eshte edhe kriteri, kur verifikohet se, siperfaqja per te cilen me 1.8.1991 eshte leshuar akti i marrjes se tokes ne pronesi figuron ne regjistrat e Kadastrave vetem me cilesine e zerit "toke bujqesore" (bime arash, pemetore, vresht, ullishte). Ne kete menyre, sipas komisioneve vendore per verifikimin e titujve te pronesise, do te quhen te ligjshme aktet e pronesise, kur madhesia e siperfaqes se dhene per familjen bujqesore eshte mirellogaritur si prodhim i normes per fryme te fshatit me numrin e frymeve te familjes, gjendje me 1.8.1991, ne regjistrin e Zyres se Gjendjes Civile, pavaresisht shtesave ose pakesimeve te ketij numri ne periudhen vijuese. Ne rast se ka konflikte mes paleve, komisioni vendor rishqyrton, ne rruge administrative, konfliktet dhe mosmarreveshjet ndermjet paleve ne rastet kur kjo eshte kerkuar me vendim te formes se prere te organeve gjyqesore. Ne kete rast, KV (komisioni vendor), brenda 20 diteve nga data e vendimit te organeve gjyqesore, merr vendimin perfundimtar per zgjidhjen e konfliktit, permbajtja e te cilit u njoftohet paleve. Evidenton madhesine dhe vendndodhjen e siperfaqes se tokes bujqesore, te liruara nga mbajtja dhe perdorimi i paligjshem i tyre nga persona fizike ose juridike, pas procedurave te realizuara sipas percaktimeve ne ligjin per shqyrtimin e titujve te pronesise. Per tokat e liruara, KV harton procesverbalin perkates, ne permbajtje te te cilit pasqyrohen vendndodhja (fshati dhe komuna ose bashkia), numri kadastral i ngastres, sipas regjistrit te SAMT-se dhe siperfaqja, ne meter katror, e shoqeruar me nje planimetri manuale. Ky procesverbal i dorezohet pergjegjesit te SAMT-se se qarkut perkates.
Procesi i verifikimit te titujve
Ligji i miratuar nga qeveria parashikon menyren se si do te realizohet procesi i verifikimit te titujve te pronesise. Ne baze te ligjit, me kete proces do te merret Komisioni Qeveritar i Tokes, qe funksionon prane Ministrise se Bujqesise dhe kryesohet nga zevendeskryeministri. Komisioni ne fjale do te drejtoje dhe do te mbikqyre veprimtarine e komisioneve vendore te vleresimit te titujve te pronesise, nepermjet vendimeve qe merren ne mbledhje, akteve qe pergatiten nga sekretariati i KQT-se, kontrolleve qe ushtrohen nga KV-te, si dhe marrjes se informacionit per ndarjen e tokes nga struktura te ndryshme shteterore dhe nga shtetas. Ky komision gjithashtu do te marre vendime per zgjidhjen e konflikteve territoriale ndermjet qarqeve per kufijte e zerit kadastral te tokes bujqesore, si dhe do te shqyrtoje ecurine e verifikimit nga KV-te per zbatimin e akteve te nxjerra gjate periudhes se kryerjes se reformes se tokes nga ministri i Bujqesise, Ushqimit dhe Mbrojtjes se Konsumatorit, per kalimet ose ndryshimet e siperfaqes se tokes bujqesore nga njeri qark te tjetri, nga njera komune ose bashki te tjera, nga njeri fshat te tjetri dhe te ndryshimeve te tjera te tokes, te destinuar per ndarje. KQT-ja gjithashtu, u propozon organeve eprore dhenien e masave disiplinore dhe administrative ndaj drejtuesve te organeve te qeverisjes vendore dhe strukturave te tjera shteterore, veprimtaria e te cilave lidhet me krijimin e titujve te pronesise mbi token, per cdo rast, kur veren moszbatimin e detyrimeve te percaktuara ne kete ligj dhe ne aktet e tjera nenligjore, ne zbatim te tij.
Titujt e pronesise qe njihen ne baze te ligjit
Ne baze te ligjit, do te njihen te gjithe titujt e pronesise te dhena per siperfaqet qe ne daten 1.8.1991 kane figuruar ne regjistrat kadastrale, ne zerin "Toke bujqesore" dhe jane perfshire ne territoret e administruara nga ish-kooperativat bujqesore deri ne kohen e hyrjes ne fuqi te Ligjit Nr. 7501 "Per token". Po keshtu, do te njihen titujt e pronesise per siperfaqe te tjera te tokave bujqesore, te administruara nga ish-Ndermarrjet Bujqesore dhe institucionet e tjera shteterore, te kaluara per ndarje per fshatrat e ish-kooperativave bujqesore vetem me miratim te ministrit te Bujqesise dhe Ushqimit, deri ne kohen e hyrjes ne fuqi te Ligjit nr. 8337, date 30.4.1998, "Per kalimin ne pronesi te tokes bujqesore, pyjore, livadheve dhe kullotave". Qeveria gjithashtu ka parashikuar, qe te njohe titujt e pronesise mbi siperfaqet e tokave bujqesore te ish-NB-ve, sipas dispozitave te percaktuara ne Ligjin nr. 8053, date 21.12.1995, "Per kalimin ne pronesi, pa shperblim, te tokes bujqesore".
Titujt qe nuk do te jene objekt i njohjes
Nuk jane objekt i dhenies se tokes ne pronesi dhe i krijimit te titujve te pronesise te gjitha siperfaqet e tjera, qe me 1.8.1991 nuk kane figuruar ne regjistrat kadastrale ne zerin "Toke bujqesore", si pyje, livadhe, kullota, toke pyjore dhe siperfaqe te tjera te tokes jobujqesore. Familjet fshatare ose individet, qe faktikisht e perdorin token bujqesore dhe e shfrytezojne ate ne kufijte e pretenduar prej tyre, si prone e parakolektivizimit dhe qe nuk kane pranuar te pajisen me aktin e marrjes se tokes ne pronesi, mund ta kerkojne dokumentacionin ligjor te pronesise, sipas procedurave te percaktuara ne Ligjin nr.9235, date 29.7.2004, "Per kthimin dhe kompensimin e prones", te ndryshuar. Nuk mund te behet kerkese per t'u pajisur me dokumentacion pronesie kur siperfaqja e tokes se pretenduar u eshte dhene me pare ne pronesi personave te tjere, ne baze te dispozitave te Ligjit Nr.7501, date 19.7.1991, "Per token".
Ndalimet per zaptime te paligjshme te tokes
Ligji per vlefshmerine e titujve te pronesise parashikon dhe ndalimin e zaptimit te paligjshem te tokes. Sipas ketij projekti, organet e qeverisjes vendore ngarkohen te ndalojne cdo zenie dhe perdorim te tokes, ne kundershtim me kete ligj. Ne rastet e pushtimit te tokes bujqesore, ne pronesi te shtetit, detyrimin e berjes se denoncimit e kane zyrat e menaxhimit dhe te mbrojtjes se tokes. Ne rastet e pushtimit te tokes bujqesore, dhene ne pronesi ose ne perdorim, personave qe e zoterojne, sipas ligjit, te drejten e denoncimit e kane vete pronaret ose perdoruesit e tokes bujqesore. Denoncimi duhet te behet me shkrim prane komisioneve vendore, te cilat nisin hetimin dhe gjobisin me gjobe pushtuesin e tokes.
Komisionet vendore si do te funksionojne ato
Komisionet vendore do te funksionojne ne baze te mbledhjeve, te cilat do te thirren dhe do te drejtohen nga prefekti. Ne mbledhje, prefekti mund te therrase edhe drejtues te institucioneve shteterore qe ushtrojne veprimtari ne juridiksionin e qarkut, drejtues te qeverisjes vendore, te cilet kane lidhje dhe informacion me ceshtjet konkrete qe shqyrtohen. Per cdo informacion, pervec relatorit perkates ose grupit te punes qe ka verifikuar ceshtjen, cdo pjestar i KV-se eshte i detyruar te shprehe mendimin e vet, i cili shenohet ne procesverbalin e mbledhjes. Procesverbali nenshkruhet nga te gjithe anetaret e KV-se qe jane pjesemarres ne mbledhje.
Marrja e vendimeve
Vendimet merren vetem ne pranine e anetareve dhe te prefektit me votim te hapur. Vendimet do te quhen te vlefshme, atehere kur votojne pro me shume se 50 perqind e numrit te pergjithshem te anetareve te KV-se. Prefekti nuk merr pjese ne votim, por eshte pergjegjes per mbarevajtjen dhe respektimin e procedurave. Pas verifikimit te dokumentacionit zyrtar dhe veprimtarise se kryer nga ish-komisionet e tokes se fshatit, komunes dhe ose bashkise, si dhe komisioni i tokes se qarkut (ish-rrethi) ne procesin e ndarjes se tokes, arrin ne perfundime te bazuara ligjore dhe merr vendime per saktesimin e kufijve te tokes bujqesore, ndermjet rretheve, brenda juridiksionit te qarkut, ndermjet komunave dhe ose bashkive, brenda rrethit si dhe ndermjet fshatrave (subjekteve), brenda territorit te komunes dhe ose bashkise. Per konfliktet ndermjet familjeve bujqesore ose individeve te nje fshati, si dhe ndermjet tyre dhe ish-komisioneve te ndarjes se tokes, prefekti u kerkon kryetareve te komunave ose te bashkive plotesimin e akteve te marrjes se tokes ne pronesi, per familjet bujqesore ose individet e ish-kooperativave bujqesore.
Edhe pse titujt e pronesise do te kalojne ne nje "site" verifikimi, komisionet vendore kane percaktuar te gjitha kriteret dhe rastet kur qytetarit nuk i humbet e drejta e prones. Sipas ketyre kritereve, asnje nuk rrezikon te humbase te drejten mbi pronesine, nese gjate verifikimit vertetohet se, me 1.8.1991 personi ne emer te te cilit eshte leshuar akti i marrjes se tokes ne pronesi, ka qene anetar i kooperatives bujqesore dhe ploteson te gjitha kriteret e percaktuara ne Vendimin e Keshillit te Ministrave "Per kriteret e ndarjes se tokes bujqesore". Po kaq i vlefshem eshte edhe kriteri, kur verifikohet se, siperfaqja per te cilen me 1.8.1991 eshte leshuar akti i marrjes se tokes ne pronesi figuron ne regjistrat e Kadastrave vetem me cilesine e zerit "toke bujqesore" (bime arash, pemetore, vresht, ullishte). Ne kete menyre, sipas komisioneve vendore per verifikimin e titujve te pronesise, do te quhen te ligjshme aktet e pronesise, kur madhesia e siperfaqes se dhene per familjen bujqesore eshte mirellogaritur si prodhim i normes per fryme te fshatit me numrin e frymeve te familjes, gjendje me 1.8.1991, ne regjistrin e Zyres se Gjendjes Civile, pavaresisht shtesave ose pakesimeve te ketij numri ne periudhen vijuese. Ne rast se ka konflikte mes paleve, komisioni vendor rishqyrton, ne rruge administrative, konfliktet dhe mosmarreveshjet ndermjet paleve ne rastet kur kjo eshte kerkuar me vendim te formes se prere te organeve gjyqesore. Ne kete rast, KV (komisioni vendor), brenda 20 diteve nga data e vendimit te organeve gjyqesore, merr vendimin perfundimtar per zgjidhjen e konfliktit, permbajtja e te cilit u njoftohet paleve. Evidenton madhesine dhe vendndodhjen e siperfaqes se tokes bujqesore, te liruara nga mbajtja dhe perdorimi i paligjshem i tyre nga persona fizike ose juridike, pas procedurave te realizuara sipas percaktimeve ne ligjin per shqyrtimin e titujve te pronesise. Per tokat e liruara, KV harton procesverbalin perkates, ne permbajtje te te cilit pasqyrohen vendndodhja (fshati dhe komuna ose bashkia), numri kadastral i ngastres, sipas regjistrit te SAMT-se dhe siperfaqja, ne meter katror, e shoqeruar me nje planimetri manuale. Ky procesverbal i dorezohet pergjegjesit te SAMT-se se qarkut perkates.
Procesi i verifikimit te titujve
Ligji i miratuar nga qeveria parashikon menyren se si do te realizohet procesi i verifikimit te titujve te pronesise. Ne baze te ligjit, me kete proces do te merret Komisioni Qeveritar i Tokes, qe funksionon prane Ministrise se Bujqesise dhe kryesohet nga zevendeskryeministri. Komisioni ne fjale do te drejtoje dhe do te mbikqyre veprimtarine e komisioneve vendore te vleresimit te titujve te pronesise, nepermjet vendimeve qe merren ne mbledhje, akteve qe pergatiten nga sekretariati i KQT-se, kontrolleve qe ushtrohen nga KV-te, si dhe marrjes se informacionit per ndarjen e tokes nga struktura te ndryshme shteterore dhe nga shtetas. Ky komision gjithashtu do te marre vendime per zgjidhjen e konflikteve territoriale ndermjet qarqeve per kufijte e zerit kadastral te tokes bujqesore, si dhe do te shqyrtoje ecurine e verifikimit nga KV-te per zbatimin e akteve te nxjerra gjate periudhes se kryerjes se reformes se tokes nga ministri i Bujqesise, Ushqimit dhe Mbrojtjes se Konsumatorit, per kalimet ose ndryshimet e siperfaqes se tokes bujqesore nga njeri qark te tjetri, nga njera komune ose bashki te tjera, nga njeri fshat te tjetri dhe te ndryshimeve te tjera te tokes, te destinuar per ndarje. KQT-ja gjithashtu, u propozon organeve eprore dhenien e masave disiplinore dhe administrative ndaj drejtuesve te organeve te qeverisjes vendore dhe strukturave te tjera shteterore, veprimtaria e te cilave lidhet me krijimin e titujve te pronesise mbi token, per cdo rast, kur veren moszbatimin e detyrimeve te percaktuara ne kete ligj dhe ne aktet e tjera nenligjore, ne zbatim te tij.
Titujt e pronesise qe njihen ne baze te ligjit
Ne baze te ligjit, do te njihen te gjithe titujt e pronesise te dhena per siperfaqet qe ne daten 1.8.1991 kane figuruar ne regjistrat kadastrale, ne zerin "Toke bujqesore" dhe jane perfshire ne territoret e administruara nga ish-kooperativat bujqesore deri ne kohen e hyrjes ne fuqi te Ligjit Nr. 7501 "Per token". Po keshtu, do te njihen titujt e pronesise per siperfaqe te tjera te tokave bujqesore, te administruara nga ish-Ndermarrjet Bujqesore dhe institucionet e tjera shteterore, te kaluara per ndarje per fshatrat e ish-kooperativave bujqesore vetem me miratim te ministrit te Bujqesise dhe Ushqimit, deri ne kohen e hyrjes ne fuqi te Ligjit nr. 8337, date 30.4.1998, "Per kalimin ne pronesi te tokes bujqesore, pyjore, livadheve dhe kullotave". Qeveria gjithashtu ka parashikuar, qe te njohe titujt e pronesise mbi siperfaqet e tokave bujqesore te ish-NB-ve, sipas dispozitave te percaktuara ne Ligjin nr. 8053, date 21.12.1995, "Per kalimin ne pronesi, pa shperblim, te tokes bujqesore".
Titujt qe nuk do te jene objekt i njohjes
Nuk jane objekt i dhenies se tokes ne pronesi dhe i krijimit te titujve te pronesise te gjitha siperfaqet e tjera, qe me 1.8.1991 nuk kane figuruar ne regjistrat kadastrale ne zerin "Toke bujqesore", si pyje, livadhe, kullota, toke pyjore dhe siperfaqe te tjera te tokes jobujqesore. Familjet fshatare ose individet, qe faktikisht e perdorin token bujqesore dhe e shfrytezojne ate ne kufijte e pretenduar prej tyre, si prone e parakolektivizimit dhe qe nuk kane pranuar te pajisen me aktin e marrjes se tokes ne pronesi, mund ta kerkojne dokumentacionin ligjor te pronesise, sipas procedurave te percaktuara ne Ligjin nr.9235, date 29.7.2004, "Per kthimin dhe kompensimin e prones", te ndryshuar. Nuk mund te behet kerkese per t'u pajisur me dokumentacion pronesie kur siperfaqja e tokes se pretenduar u eshte dhene me pare ne pronesi personave te tjere, ne baze te dispozitave te Ligjit Nr.7501, date 19.7.1991, "Per token".
Ndalimet per zaptime te paligjshme te tokes
Ligji per vlefshmerine e titujve te pronesise parashikon dhe ndalimin e zaptimit te paligjshem te tokes. Sipas ketij projekti, organet e qeverisjes vendore ngarkohen te ndalojne cdo zenie dhe perdorim te tokes, ne kundershtim me kete ligj. Ne rastet e pushtimit te tokes bujqesore, ne pronesi te shtetit, detyrimin e berjes se denoncimit e kane zyrat e menaxhimit dhe te mbrojtjes se tokes. Ne rastet e pushtimit te tokes bujqesore, dhene ne pronesi ose ne perdorim, personave qe e zoterojne, sipas ligjit, te drejten e denoncimit e kane vete pronaret ose perdoruesit e tokes bujqesore. Denoncimi duhet te behet me shkrim prane komisioneve vendore, te cilat nisin hetimin dhe gjobisin me gjobe pushtuesin e tokes.
Komisionet vendore si do te funksionojne ato
Komisionet vendore do te funksionojne ne baze te mbledhjeve, te cilat do te thirren dhe do te drejtohen nga prefekti. Ne mbledhje, prefekti mund te therrase edhe drejtues te institucioneve shteterore qe ushtrojne veprimtari ne juridiksionin e qarkut, drejtues te qeverisjes vendore, te cilet kane lidhje dhe informacion me ceshtjet konkrete qe shqyrtohen. Per cdo informacion, pervec relatorit perkates ose grupit te punes qe ka verifikuar ceshtjen, cdo pjestar i KV-se eshte i detyruar te shprehe mendimin e vet, i cili shenohet ne procesverbalin e mbledhjes. Procesverbali nenshkruhet nga te gjithe anetaret e KV-se qe jane pjesemarres ne mbledhje.
Marrja e vendimeve
Vendimet merren vetem ne pranine e anetareve dhe te prefektit me votim te hapur. Vendimet do te quhen te vlefshme, atehere kur votojne pro me shume se 50 perqind e numrit te pergjithshem te anetareve te KV-se. Prefekti nuk merr pjese ne votim, por eshte pergjegjes per mbarevajtjen dhe respektimin e procedurave. Pas verifikimit te dokumentacionit zyrtar dhe veprimtarise se kryer nga ish-komisionet e tokes se fshatit, komunes dhe ose bashkise, si dhe komisioni i tokes se qarkut (ish-rrethi) ne procesin e ndarjes se tokes, arrin ne perfundime te bazuara ligjore dhe merr vendime per saktesimin e kufijve te tokes bujqesore, ndermjet rretheve, brenda juridiksionit te qarkut, ndermjet komunave dhe ose bashkive, brenda rrethit si dhe ndermjet fshatrave (subjekteve), brenda territorit te komunes dhe ose bashkise. Per konfliktet ndermjet familjeve bujqesore ose individeve te nje fshati, si dhe ndermjet tyre dhe ish-komisioneve te ndarjes se tokes, prefekti u kerkon kryetareve te komunave ose te bashkive plotesimin e akteve te marrjes se tokes ne pronesi, per familjet bujqesore ose individet e ish-kooperativave bujqesore.