Zoologjiku, boteza magjike e 13 lloje kafshesh Luljeta Ndoka

Te duhet per te ecur shume derisa te mberrish ne portat e nje boteze magjike: Ate te kafsheve. Ndersa portat e hekurit hapen, ca kafshe qe duken ne horizont, ngrene veshet gjithe kureshtje, dhe marrin qendrim pozant. Duket e kane kuptuar fare mire funksionin qe duhet te kryejne, ndaj nuk nevrikosen, as nuk tregojne dhembet. Thjesht bejne ecejake ne kafazet e tyre. Dhelpra nuk te duket me aq dinake, syte e ujkut nuk jane aq dashakeqes ndersa arushes, vetem i flihet. Luanet duken paksa te shushatur, por qendrimi ne kafaz nuk i dhemb shume: Ata jane nje cift i lumtur sepse kane njeri-tjetrin prane. Boteza e kafsheve eshte zvogeluar disi. Ne ambientet gjigante te Kopshtit Zoologjik (i vetmi i ketij lloji ne vend) banojne vetem 12 lloje kafshesh e shpendesh. Nje gje e tille shpesh shkakton zhgenjim te vizitoret, kryesisht femijet. Nese duan te shohin nje zeber apo tiger, si rrjedhoje e frymezimit prej filmave, ata nuk e realizojne dot kete enderr. Porse, stafi i punonjesve te Zoologjikut mundohet t'i mbaje mire ato pak lloje kafshesh qe jetojne. Ne hyrje te ketij kopshti ndodhet roja, i cili pret prej vitesh bileta per vizitoret. Ai eshte teper i sjellshem me ata pak vete qe denjojne te shohin kafshet kundrejt 100 lekesh. Punonjeset qe kujdesen per kafshet dhe ambientet e kopshtit Zoologjik i sheh ngado. Ato ushqejne kafshet, u pastrojne kafazin-shtepi, dhe nuk harrojne t'i perkedhelin kafshet e parrezikshme. Gjithe-gjithe ne ate kopsht gjenden 12 lloje kafshesh, nga 50 qe kane qene vite me pare. Majmuni ka ngordhur, tigri dhe kaprolli po ashtu. Ndersa edhe kafshe te tjera kane nderruar jete. Kjo u ka dhembur shume punonjeseve te Zoologjikut, te cilat pranojne se kane qare, sikur t'i kishin femijet e tyre. Ndersa ne kafazet ku me pare qendronin pothuaj te gjitha kafshet, kane ngelur pak prej tyre. Nje shqiponje, dy luane, dhelpra dhe ujku. Arushat simpatike jane transferuar ne nje "vile" te improvizuar me pishina, shkembinj dhe trungje pemesh. Ndersa lamat qendrojne te gjitha se bashku, si nje familje e vertete. Por, megjtihate ka pasur edhe investime. Rruga eshte shtruar anekend kopshtit, duke u lehtesuar shetitjen sidomos nenave qe i mbajne femijet ne karroca. Ndersa per te gjithe vizitoret romantike qe u pelqen nje shetitje mes kafsheve gjate oreve te mbremjes, eshte instaluar ndricimi, ndersa edhe jane lyer ambientet. "Ngjan si nje qytet i vogel. Ne darke ketu eshte vertete shume bukur", thote nje cift i ri qe ka vendosur te beje shetitje larg syve te botes dhe zhurmave metropolitane. Ndane portes hyrese te kopshtit eshte bere ne ndertese e re prej druri, ndersa disa banoreve-kafshe u jane ndertuar "shtepi" te reja, prane standardeve te shoqeve te tyre jashte shtetit. Megjithate, ka ende shume per te bere. Pellgjet duhen pastruar per t'u kthyer ne liqenthe, te denja per te pritur mysafiret mjellma, apo edhe rosat. "Rendesi ka qe jemi ne fillim te mbare. Ndryshimet drastike jane shume prane", thone me optimizem punonjesit e Kopshtit Zoologjik.

Si eshte tkurrur llojshmeria e kafsheve

Disa lloje kafshesh nuk jane ne Kopshtin Zoologjik, per shkak se kane ngordhur. Kjo u ka sjelle trishtim vizitoreve, kur kane mesuar fatin e kafshes se vecante. Gjithsesi, ku i dihet ne nje te ardhme jo te larget, ai do te behet banor i Kopshtit Zoologjik. "Ikja" e tij nuk do te thoshte thjesht nje lloj me pak, por shume trishtim dhe dhimbje per femijet. E per me teper, por ato qe e kishin rritur, ushqyer dhe perkedhelur perdite. Kujdestaret e kafsheve rrefejne se "vdekja" e kaprollit u ka trishtuar me shume se asnje kafshe tjeter. "Ishte kafshe shume e bute dhe e dashur", kujton Beharja, e cila eshte kujdesur qe ne fillim per te.. "Sa here qe vijne pyesin se ku eshte majmuni. Edhe pse ua kemi thene disa here se nuk e kemi me majmunin, femijet pyesin me shprese. Nuk mund t'i harrojne ngacmimet qe i benin atij", thote nje punonjese tjeter e Kopshtit Zoologjik. Por, femijet mund te shpresojne sepse, pritet qe se shpejti majmuni te behet banor i kopshtit. Behet me dije se pervec investimeve qe jane bere atje, po punohet edhe per plotesimin e kushteve te kafsheve qe banojne ne kopsht. "Per shembull arushat i kemi sistemuar mire. Sic e shihni shtepizen e tyre e kemi pajisur me pishine, me shkembinj te improvizuar dhe trungje pemesh, ne menyre qe t'u sjellim ndjesine sikur jane ne pyll dhe jo ne kafaz", tregojne punonjesit e Kopshtit Zoologjik.

Cfare ndodhi me tigrin, kaprollin dhe kafshet qe pritet te vijne

Deri tani Kopshti Zoologjik ka qene jashte vemendjes se merituar, e megjithate gjithcka pritet te ndryshoje se shpejti. Ky kopsht, aq i dashur sidomos per femijet, do te kthehet ne nje kopsht zoologjik modern, duke qene se ben pjese ne projektin e shnderrimit te Liqenit Artificial. Nje risi tjeter, do te jete pergatitja e disa informacioneve per secilin kafshe. Keshtu, ne nje leter me format A3, do te jete vendosur fotoja e kafshes, si dhe te gjitha te dhenat e tjera, ne menyre qe te gjithe te informohen ashtu si nuk jane informuar kurre, per kafshet qe vizitojne. Por, deri para 1 viti, situata ka qene mjaft e rende. Pislleku kishte mbuluar kafazet e kafsheve, por sot gjendja paraqitet krejt ndryshe. Gjithcka eshte e paster dhe vizitoret nuk jane te detyruar e mbyllin hundet kur kalojne prane kafsheve. Disa prej kafsheve kane ngordhur, ndersa disa te tjera pritet t'i shtohen Kopshtit Zoologjik. Keshtu, Tigri, nje prej kafsheve me te dashura sidomos per femijet, ka ngordhur 6 vjet me pare. Nga ana tjeter, majmuni, i njohur si nje prej gjitareve me capkene do t'u mungoje vizitoreve me besnike nga te gjithe: Femijeve. Kujdestaret e kafsheve rrefejne se "vdekja" e kaprollit u ka trishtuar me shume se asnje kafshe tjeter. "Ishte kafshe shume e bute dhe e dashur", kujton Beharja, e cila eshte kujdesur qe ne fillim per te.

Dieta, si ushqehen banoret e Kopshtit Zoologjik

Per stafin e kopshtit zoologjik, banoret e tij nuk jane thjesht kafshe: Ato jane krijesa te rendesishme, te cilat madje meritojne nje diete te caktuar ushqimore. Ato jane top-modele ne llojin e tyre dhe duhet te ekspozohen. Nese nuk behet nje gje e tille, atehere misioni deshton. Por, qe kafshet te jene ne forme sa me te mire dhe te mos u bjere te fiket gjate ekspozimit per vizitoret, duhen ushqyer sa me mire. Zootekniku Astrit Mestani duket se eshte treguar teper bujar ne nje gje te tille. Ai u ka percaktuar dietat e vecanta te gjitha kafsheve sipas kerkesave te organizmit se seciles prej banoreve te Kopshtit Zoologjik. "Secila ka specifiken e saj. Ndaj ne tregohemi te kujdesshem per sa i perket ushqyerjes se tyre. U japim pothuaj gjithcka kane nevoje, sipas studimeve shkencore qe jane bere", thote Mestani. Ai duket teper i dhene pas kafsheve dhe duket se e ka pasion. Ka gjithcka te dokumentuar. Cdo veprim, cdo orar, cdo vizite, gjithcka. Ariu duket se eshte me llupesi nga te gjithe. Ai ha shumellojshmeri ushqimesh, ne menyre qe te jete ne forme per t'u soditur nga vizitoret. Sipas punonjesve te Kopshtit Zoologjik, te cilet e ushqejne ne vaktet qe kane nevoje, arinjte jane nga 3 kilograme molle ne dite, 1,6 kilograme karota, patate te ziera 5 kilograme buke si dhe recel. Ndersa Luanet duan rreth 8 kilograme mish ne dite qe te ngopen/ Gjithashtu edhe dhelpra nuk duket me pak llupese. Ajo ha nje veze ne mengjes, mish, buke dhe recel.

Llojet e kafsheve:

2 Luane

2 Arinj

2 Struce

1 Ujk

9 Lama

1 Dhelper

1 Mace e eger

2 shqiponja

1 skifter

1 fazan

20 pellumba

1 breshke