KOMENT – Bota politike mirëpret planin e paqes për Gazën

LONDËR, 30 shtator /ATSH/ – Udhëheqësit evropianë dhe të Lindjes së Mesme kanë mirëpritur një plan paqeje të SHBA-së për Gazën, ndërsa presidenti Donald Trump e paralajmëroi Hamasin ta pranonte atë, sipas BBC.

Plani, i dakordësuar nga Trump dhe kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu, propozon një ndërprerje të menjëhershme të luftimeve, lirimin brenda 72 orëve të 20 pengjeve të gjalla izraelite, të mbajtura nga Hamasi, si dhe mbetjet e më shumë se dy duzinave pengjesh që besohet se janë të vdekur – në këmbim të qindra banorëve të ndaluar të Gazës.

Zyrtarëve të Hamasit u është dhënë plani me 20 pika.

Plani gjithashtu thotë se Hamasi nuk do të ketë asnjë rol në qeverisjen e Gazës dhe lë derën hapur për një shtet përfundimtar palestinez – por Netanyahu më vonë e përjashtoi përsëri këtë mundësi.

Duke folur në konferencën për shtyp të së hënës në Shtëpinë e Bardhë, Trump e quajti planin “një ditë historike për paqen”.

Por, ai tha se Netanyahu do të kishte mbështetjen e SHBA-së për të “përfunduar punën e shkatërrimit të kërcënimit të Hamasit” nëse Hamasi nuk do të binte dakord me planin.

Netanyahu më pas tha se Izraeli “do ta përfundojë punën” nëse Hamasi e refuzon planin ose nuk e zbaton atë.

Në një deklaratë video pak më vonë, Netanyahu riktheu kundërshtimin e tij të kahershëm ndaj një shteti palestinez.

“Nuk është shkruar në marrëveshje. Ne thamë se do ta kundërshtonim fuqimisht një shtet palestinez”, tha ai.

Ai tha gjithashtu se plani i paqes do t’u lejonte Forcave Mbrojtëse të Izraelit (IDF) të qëndronin në Gaza – në kundërshtim me tekstin e propozimit të publikuar nga Shtëpia e Bardhë.

Autoriteti Palestinez (AP), i cili qeveris pjesë të Bregut Perëndimor të pushtuar nga Izraeli, i ka quajtur përpjekjet e presidentit amerikan “të sinqerta dhe të vendosura”.

Në një deklaratë të publikuar nga agjencia e saj e lajmeve WAFA, AP tha se “rinovon angazhimin e saj të përbashkët për të punuar me Shtetet e Bashkuara, shtetet rajonale dhe partnerët” për t’i dhënë fund luftës në Gaza, për të siguruar shpërndarjen e mjaftueshme të ndihmës humanitare në Gaza dhe për lirimin e pengjeve dhe të burgosurve.

Në një deklaratë të përbashkët, ministrat e Jashtëm të Emirateve të Bashkuara Arabe, Arabisë Saudite, Katarit, Egjiptit, Jordanisë, Turqisë, Indonezisë dhe Pakistanit thanë se mirëpritën “udhëheqjen dhe përpjekjet e tij të sinqerta të Trump për t’i dhënë fund luftës në Gaza”.

Ata thanë se ishin të gatshëm të angazhoheshin me SHBA-në për të finalizuar dhe zbatuar marrëveshjen, e cila, sipas tyre, duhet të çojë në një “zgjidhje me dy shtete, sipas së cilës Gaza është plotësisht e integruar me Bregun Perëndimor në një shtet palestinez”.

Presidenti i Këshillit Evropian, Antonio Costa, tha se ishte “i inkurajuar nga përgjigjja pozitive e Kryeministrit Netanyahu” ndaj propozimit. Ai shtoi se “të gjitha palët duhet ta shfrytëzojnë këtë moment për t’i dhënë paqes një shans të vërtetë”.

Propozimi, nëse ndiqet, do të fillojë me ndërprerjen e menjëhershme të operacioneve ushtarake. Ai gjithashtu thotë se “vijat e betejës” ekzistuese do të ngrihen në vend derisa të plotësohen kushtet për një tërheqje të organizuar. Hamasi do të dorëzojë armët dhe tunelet dhe objektet e prodhimit të armëve do të shkatërrohen.

Për çdo peng izraelit, mbetjet e të cilit lirohen, Izraeli do të lirojë mbetjet e 15 banorëve të vdekur të Gazës, thotë plani.

Plani gjithashtu përcakton që sapo të dyja palët të bien dakord me propozimin, “ndihma e plotë do të dërgohet menjëherë në Rripin e Gazës”.

SHBA-të gjithashtu përshkruajnë planin e tyre për qeverisjen e ardhshme të Gazës.

Aty thuhet se një “komitet palestinez teknokratik dhe apolitik” do të qeverisë përkohësisht “me mbikëqyrje dhe mbikëqyrje nga një organ i ri ndërkombëtar kalimtar, i quajtur Bordi i Paqes”, i cili thuhet se do të drejtohet nga Trump.

Ish-kryeministri i Mbretërisë së Bashkuar, Tony Blair, do të jetë pjesë e organit qeverisës së bashku me udhëheqës të tjerë “që do të shpallen”. Ai e quajti planin “të guximshëm dhe inteligjent”.

Kryeministri i Mbretërisë së Bashkuar, Keir Starmer, gjithashtu e mirëpriti planin, duke thënë se “ne u bëjmë thirrje të gjitha palëve të bashkohen dhe të punojnë me administratën amerikane për të finalizuar këtë marrëveshje dhe për ta bërë atë realitet.

“Hamasi tani duhet të bjerë dakord me planin dhe t’i japë fund mjerimit, duke ulur armët dhe duke liruar të gjithë pengjet e mbetura”, shtoi Starmer.

Presidenti francez Emmanuel Macron tha se “Franca është e gatshme të kontribuojë” në përpjekjet për t’i dhënë fund luftës dhe për të liruar pengjet.

“Këto elementë duhet të hapin rrugën për diskutime të thella me të gjithë partnerët përkatës për të ndërtuar një paqe të qëndrueshme në rajon, bazuar në zgjidhjen me dy shtete”.

Kryeministrja e Italisë, Giorgia Meloni tha në një deklaratë se propozimi “mund të përfaqësojë një pikë kthese në këtë proces”. Italia “i nxit të gjitha palët të shfrytëzojnë këtë mundësi dhe të pranojnë planin”, tha ajo.

Plani shton se Hamasi nuk duhet të ketë asnjë rol në qeverisje, “drejtpërdrejt, tërthorazi ose në asnjë formë”.

Pjesa më e madhe e planit është e përqendruar në atë që SHBA-të e quajnë një “plan zhvillimi ekonomik” për të rindërtuar Gazën. Ai gjithashtu thotë se “Izraeli nuk do të pushtojë ose aneksojë”. Gaza” dhe forcat e saj do të tërhiqen nga territori në faza me kalimin e kohës.

Në një ndryshim nga deklaratat e mëparshme të Trump, palestinezët nuk do të detyrohen të largohen nga Gaza. Në vend të kësaj, dokumenti thoshte se “ne do t’i inkurajojmë njerëzit të qëndrojnë dhe do t’u ofrojmë atyre mundësinë për të ndërtuar një Gaza më të mirë”./  a.jor.