"Mashtrimet" me te medha mediatike

Një gazetë dhe një televizion, ndër më të njohurit

e Amerikës, e kanë parë veten në një situatë

shumë të vështirë në vitin 1992, kur kanë publikuar

një histori të marrë nga revista e njohur "Forbes"

Ngjarja në vetvete ishte sigurisht

diçka e madhe,

pasi thoshte se Rusia do

të nxirrte në ankand trupin

e balsamosur të Vladimir

Leninit, për shkak të problemeve

të rënda ekonomike që po

kalonte vendi. Ankandi do të fillonte

me një çmim prej 15 milionë

dollarësh. Por kishte vetëm një

problem: revista "Forbes" kishte

bërë shaka dhe ngjarja s‘ishte aspak

e vërtetë. Sigurisht që "USA

Today" dhe "ABC News" nuk e

pritën dhe aq mirë sensin e humorit

të revistës së biznesit.

Akoma më pak mirë e priti Ministria

e Jashtme e Rusisë, e cila

e kritikoi veprimin e revistës "Forbes".

Kjo është një ndër "mashtrimet"

më të mëdha mediatike,

të cilat synojnë të krijojnë një atmosferë

humori, që herë arrihet

e herë jo. Një tjetër "mashtrim"

të këtij lloji ka publikuar

edhe gazeta kineze, "The Bejing

Evening News", pa e ditur se po

mashtrohej dhe vetë.

Revista kineze kishte marrë një

ngjarje për kongresin amerikan

nga revista humoristike amerikane

"Onion" dhe e kishte përkthyer

fjalë për fjalë, pa e ditur se

bëhej fjalë për satirë. Gjithashtu,

një tjetër ngjarje e këtij lloji ka

ndodhur në Kinë, kur një televizion

lokal kinez ka paralajmëruar

banorët që të kenë kujdes nga bisha

e Sibuxiangut. Njerëzit i ka

zënë paniku dhe kanë filluar të

fortifikojnë shtëpitë për të zbuluar

se bisha nuk ishte kafshë,

por një pije e re që do të dilte së

shpejti në treg.

1. "Forbes", Rusia shet

trupin e Leninit

Në nëntor të vitit 1991, revista

amerikane "Forbes" publikoi një

artikull në të cilin shkruante se

situata ekonomike në Rusi ishte

e pashpresë. Pikërisht për këtë

arsye, sipas "Forbes", qeveria ruse,

e dëshpëruar për valutë të huaj,

kishte vendosur që të shiste trupin

e balsamosur të Vladimir Leninit,

për atë që do të jepte ofertën

më të lartë. Trupi ekspozohej

prej dekadash për publikun në

një mauzole në "Sheshin e Kuq".

Sipas revistës, rusët do ta nisnin

ankandin nga çmimi 15 milionë

dollarë. "ABC News" dhe "USA

Today" e pasqyruan ngjarjen për

të keqen e tyre, sepse kryeredaktori

i "Forbes" bëri të ditur se bëhej

fjalë për një rreng.

2. "BBC", shfaqje

fantazmash (Ghostwatch)

Më 31 tetor 1992, kanali i njohur

televiziv "BBC" në Britani

shfaqi një dokumentar 90 minuta

për fantazmat. Programi reklamohej

si një hetim "live" mbi aktivitetet

paranormale. "Show"

prezantohej nga një grup reporterësh

të mirënjohur televizivë:

Michael Parkinson, Sarah Greene,

Mike Smith and Craig Charles.

Ata raportonin për ngjarjet që

zhvilloheshin në një shtëpi, ku

ndodheshin njerëz që dëshmonin

se banesa ishte e pushtuar

nga fantazmat. Kamera lëvizte

dhe aty dëgjoheshin zhurma misterioze.

Njerëzit që po e ndiqnin

u shtangën, por rezultoi se ishte

Craig Charles ai që po i punonte

një rreng gjithë stafit të tij.

3. Peshkim majmunësh

Jay Forman shkruante për revistën

elektronike "Slate.com".

Një ditë, artikulli i tij i zakonshëm,

më 8 qershor 2001,

ishte më i çuditshmi që ishte

shfaqur ndonjëherë. Ai përshkruante

pjesëmarrjen e tij në një

sport ekstrem të peshkimit të

majmunëve. Dhe, nuk bëhej fjalë

për ndonjë lloj metafore, ai e

kishte fjalën saktësisht për peshkim

majmunësh. Sipas tij, ngjarja

kishte ndodhur në vitin 1996, në

një ishull. Por sapo artikulli u publikua,

u përball me kritika të panumërta.

"The Wall Street Journal" nuk

besoi asnjë fjalë të artikullit. Pas

kritikave të shumta, kryeredaktori

i revistës u detyrua të kërkonte

një falje publike, duke u

shprehur se ngjarja s‘ishte e vërtetë.

4. "Beijing Evening News",

Kubeja portative e

Kongresit Amerikan

Më 3 qershor 2002, gazeta kineze

"The Beijing Evening News"

i konkurroi gazetat rivale me një

shkrim të bujshëm nga Amerika:

Kongresi amerikan kërcënonte

të largohej nga Uashington D.C.,

nëse qyteti nuk ndërtonte një

ndërtesë të re që të kishte një

kube të palosshme, pra portative.

Artikulli i bëri përshtypje Henry

Chu-së, një reporter i "Los Angeles

Times" në Pekin, për faktin se

gazetat amerikane s‘po e mbulonin

një ngjarje të tillë. Ai vendosi

të verifikonte ngjarjen dhe

zbuloi se burimi i këtij shkrimi

ishte "Onion" (Qepa), një revistë

humoristike e njohur nga publiku

amerikan për satirë. Gazeta kineze

e kishte përkthyer shkrimin

fjalë për fjalë, pa e kuptuar se bëhej

fjalë për humor.

5. "Microsoft" blen kishën

katolike

Në vitin 1994, në internet filloi

të qarkullonte një deklaratë

shtypi që thoshte se "Microsoft"

kishte blerë kishën katolike. Deklarata

e shtypit theksonte se kjo

ishte "hera e parë që një kompani

kompjuterësh ka blerë një

fe të madhe botërore". Deklarata

citonte bosin e atëhershëm të

"Microsoft", Bill Gates, që thoshte

se ai kishte parashikuar se besimi

fetar do ishte një treg në rritje dhe

se "burimet e kombinuara të ‘Microsoft‘

dhe kishës katolike do

na lejojnë ta bëjmë besimin fetar

më të lehtë dhe më zbavitës

për një gamë më të madhe njerëzish".

"Microsoft" doli me një

deklaratë shtypi që mohonte vërtetësinë

e synimeve të tilla.

6. Bisha e Sibuxiangut

Më 19 shtator 1994, një paralajmërim

i tmerrshëm u përsërit

disa herë në një transmetim televiziv

në Taiuan, një qytet në veri

të Kinës. Mesazhi shfaqej në

ekran dhe paralajmëronte njerëzit

se bisha e tmerrshme e Sibuxiangut,

kafshimi i të cilës ishte

fatal, po i drejtohej qytetit. Banorët

e qytetit u mbërthyen nga

paniku dhe vendosën barrikada

para dyerve të shtëpive. Të tjerët

u telefonuan autoriteteve lokale

për të marrë vesh se çfarë po

ndodhte.

Siç rezultoi më vonë, bisha e

Sibuxiangut ishte reale, por nuk

ishte kafshë. Ishte një lloj i ri likeri

dhe mesazhi i shfaqur në televizor

kishte qenë thjesht reklamë.

Autoritetet kineze e gjobitën

krijuesin e reklamës me 590

dollarë për shkak se kishte krijuar

panik në publik.

Faqja 2

BE, ÇMIMI I DRITHERAVE, PENG I MOTIT DHE TREGUT

Evropa parashikon rritje të madhe në prodhimin e drithërave këtë verë, por shtimi i shitjeve mund të mos i prekë çmimet, ngaqë kërkesa botërore e lartë, rezervat e ulëta dhe entuziazmi afatgjatë i investitorëve për këto artikuj i mban tregjet në lëvizje.

Shumica e çmimeve të drithërave u rritën më shumë se dy herë vitin e kaluar dhe tani nuk janë shumë larg shifrës rekord të arritur në shtator, pavarësisht nevojës për sasi më të mëdha në muajt e ardhshëm.

Në raportin më të fundit, qendra studimore "Strategie Grains" parashikon që prodhimi i të gjitha drithërave të rritet sezonin e ardhshëm. Gruri i butë evropian pritet të shkojë 128,9 milionë tonë, mbi 17 milionë (15.5 për qind) më shumë se në vitin 2007.

Qendra studimore parashikon që drithërat franceze të rriten mbi 19 për qind, Gjermania mbi 16 për qind dhe Britania mbi 25 për qind.

Çmimet e grurit të kontraktuar në Paris sot ishin rreth 250 euro për ton, por në tregje u ulën për shkak të lëkundjeve financiare globale, të cilat, sipas analistëve, mund t‘i zbresin edhe më poshtë së afërmi, ndërsa investitorët i përdorën fitimet për të mbuluar humbjet diku tjetër.

"Tani për tani është koha për të absorbuar uljet, por prirja afatgjatë themelore tenton drejt shtimit të artikujve të butë. Ndërsa në lidhje me artikujt e fortë, frika e rënies ekonomike do t‘i ulë çmimet në afat të shkurtër", tha Ashok Shah, shefi i investimeve në kompaninë e menaxhimit të fondeve "London & Capital".

Të tjerë theksuan se interesi për mallra do të binte, përfshi edhe ato bujqësore.

"Rënia në tregjet financiare tashmë është faktor i sigurt, ndërsa deri tani kishte qenë e kundërta", tha Frederic Lasserre, kreu i kërkimeve të "Societe Generale".

SHQETESIME PRODHIMI

Pavarësisht rritjes së madhe të të korrave, analistët thanë se prodhimi në vitin 2008 thjesht do të cekë një nivel mesatar.

"Nuk vijmë nga një vit mesatar në një vit të mirë, por vijmë nga një vit i keq në një vit të zakonshëm", tha analisti James Dunsterville.

"Prej tani, deri në fund të vitit, të korrat nuk mund të shtohen kushedi çfarë, ndërsa është e sigurt mundësia e prishjes së tyre", shtoi ai.

Prodhimi i ulët ndërkombëtar i drithërave është një nga faktorët kryesorë që i çoi çmimet në nivele rekord sezonin e kaluar, së bashku me rezervat e pakta dhe rritjen e kërkesës botërore.

Në Evropë, çmimet e grurit për 2008/09 shiten më shumë se 25 euro, rreth 10 për qind më poshtë se çmimet e kontratave për këtë sezon, duke reflektuar parashikime të korrash më të mira se vitin e kaluar, por vazhdojnë të mbeten dukshëm mbi mesataren.

E njëjta gjë mund të thuhet edhe për tregun amerikan, ku çmimet e reja të drithërave janë rreth 6 për qind më të ulëta se ato të vitit 2007/08, por ende shumë lart mesatares, ndërsa investitorët janë të bindur se kërkesa do të jetë e madhe, sepse rritja e të ardhurave në Azi rrit kërkesën për ushqime me bazë drithërat.

Tregtarët thanë sot se Pakistani kishte blerë 500 mijë tonë grurë në një tender, një lëvizje që shihet si shenjë se çmimet e larta nuk e kanë ulur kërkesën e importit në nivel global.

Humbjet e kohëve të fundit në bursë nxitën shqetësimin për tregjet e mallrave bujqësore, megjithëse ndikimi i tyre në çmimin botëror të drithërave për sezonin e ardhshëm nuk ishte ende i qartë, thonë analistët.

Bursistët thanë se shumë gjëra varen nga kohëzgjatja e krizës.

"Të gjithë sektorët mund të fundosen, në qoftë se kriza financiare rezulton të jetë më e keqe seç e imagjinojmë ne sot", tha një bursist me qendër në Paris.

"Tani është i sigurt vetëm fakti që e gjithë kjo trazon emocionet e klientëve tanë".