Ajri i Tiranës, Korçës dhe Vlorës, 2-3.5 herë mbi normat e BE
Autori i Lajmit: Denisa Kona
Shqipëria është në vendet e dyta për shkallën e ndotjes nw rang botwror. Duke parë hartën e dhënë nga OBSH, vihet re se midis 6 shkallëve të klasifikimit, në 4 shkallë renditen vendet me ajër më të shëndetshëm dhe vetëm një shkallë përfshin vende me ajër më të ndotur se Shqipëria. Paradoksalisht, vende si Italia apo Greqia që janë kaq afër nesh, kanë një cilësi ajri krejt tjetër. Ngjyra e gjelbër që i përfshin ato, tregon se janë tepër larg nesh. Shqipëria krahasohet me vendet e Kaukazit. Megjithëse ka vite që bien kambanat e alarmit për ndotjen e frikshme, nuk shihet asnjë politikë zyrtare që do të kishte ulur këto parametra dramatikw, të cilët janë bërë precedent për shëndetin e popullatës në mënyrë afatgjatë dhe që ne, shqiptarëve, nga një popull vital, me një gen të shëndoshë, po na shndërrojnë në një popull të cënuar nga sëmundje të rënda.
Qytetet e mëdha të Shqipërisë po kthehen dora-dorës në të pajetueshme. Cilësia e ajrit të tyre nuk siguron më një jetë të shëndetshme dhe ç është më e keqja, prej vitesh nuk vihet re asnjë përmirësim, dhe në disa parametra vihet re vetëm përkeqësim.
Monitorimi më i fundit që Instituti i Shëndetit Publik ka kryer gjatë periudhës janar-qershor 2008 në qytetet Tiranë, Korçë dhe Vlorë, tregoi se cilësia e ajrit nuk ka pasur asnjë tendencë përmirësimi. Qëllimi i studimit ishte njohja me saktësi të besueshme kohore e hapësinore e cilësisë së ajrit urban në tri ndër qytetet më të mëdha të vendit i cili do të vazhdojë edhe në 6-mujorin e dytë të vitit 2008.
Gjatë kësaj periudhe të vitit 2008 në qytetet Tiranë, Korçë dhe Vlorë janë marrë monstra ajri në 8 stacione për 16 ditë/muaj (6 stacione në Tiranë, 1 stacion në Korçë (tek biblioteka e qytetit) dhe 1 stacion në Vlorë, tek poliklinika), duke përdorur aparaturat ekzistuese manuale në ISHP. ”Eshtë i gjashti vit, që monstrat e ajrit merren në të njëjtat pika, gjë që përbën avantazh për nxjerrjen e tendencave, përmirësimit apo përkeqësimit të cilësisë së ajrit,-thotë specialisti që ka mbikqyrur monitorimin në këto stacione, kimisti toksikolog, Agron Deliu. Të gjitha këto monstra janë analizuar gjatë këtyre muajve në laboratorin e ajrit të Institutit të Shëndetit Publik.
Lënda e ngurtë pezull
Ajri i Tiranës është më i ndoturi me grimca pluhuri, nga krahasimi i tri qyteteve. Mesatarja e të gjitha pikave ku janë bërë matje, tregon se ajri i kryeqytetit përmban 309 µg/m3 LNP (lëndë e ngurtë pezull ose pluhur total), kur sipas normave të caktuara për Shqipërinë, nuk duhet të kalojë limitin prej 140 µg/m3. Ndërkohë, normat e vendeve të Bashkimit Europian janë edhe më të larta: 100 µg/m3, që do të thotë, edhe më të pakapshme e të largëta për t u arritur. Kjo lloj ndotjeje ka rezultuar më e lartë në zonën tek Hotel “Mondial”, duke kaluar 5-6 herë normat e BE-së dhe 4 herë normat për Shqipërinë. Zona e dytë më e ndotur e kryeqytetit (ndër 6 pikat ku janë bërë matje) rezulton zona tek Instituti Hidro-Meteorologjik (që ndodhet disa dhjetëra metra larg autostradës në të dalë të Tiranës dhe e treta, zona e Ish-Bllokut me 295 µg/m3 pluhur total. Zona më e pastër ka rezultuar në Kinostudio (tek ISHP), 165 µg/m3 pluhur total, por edhe këtu, ndotja e ajrit i ka kapërcyer normat e lejuara, si ato kombëtare, edhe ndërkombëtare.
Ndërkohë, dy qytetet e tjera kanë rezultuar më pak të ndotura me lëndë të ngurtë pezull LNP sesa Tirana në vlera mesatare: Vlora është pak më mirë se Korça, por edhe këto dy qytete i kanë parametrat e ajrit përtej normave, gati dyfishin e lejuar të ndotjes prej tyre.
Grimcat e imta të pluhurit
Mushkëritë e kryeqytetasve janë të ngarkuara me grimca të imta pluhuri me diametër më të vogël se 10 mikron, rreth 3 herë më tepër se mushkëritë e qytetarëve të vendeve të Bashkimit Europian. Monitorimi i ajrit në 6 stacione të kryeqytetit gjatë periudhës janar-qershor 2008, tregoi se Tirana është rreth 2 herë më e ndotur sesa normat e lejuara të vendosura për Shqipërinë. Ashtu si në rastin e LNP, edhe këtu, zona më e ndotur evidentohet tek IHM dhe zona më pak e ndotur pranë malit të Dajtit, tek ISHP. Por ky faktor duket se nuk është marrë në konsideratë në çmimet e tregut të banesave të kryeqytetit, gjë që tregon një ndërgjegjësim të paktë edhe të vetë banorëve të tij, për rëndësinë që ka ajri në cilësinë e jetesës. Zona e ish-Bllokut mbetet nga më të shtrenjtat, por ajo gjithashtu është edhe ndër më të ndoturat me PM 10, grimca të respirueshme të cilat janë përgjegjëse për shumë sëmundje të frymëmarrjes, deri edhe për kancerin e grykëve dhe të mushkërive. Ndërkohë, ndotja e e qyteteve Korçë dhe Vlorë me PM10 është thuajse në gjysmat e vlerave të ndotjes në kryeqytet; në Korçë- 87 µg/m3 dhe në Vlorë- 80µg/m3, diçka më të larta se normat e vendosura për Shqipërinë (70µg/m3).
Ky lajm është publikuar: 31/07/2008
Shqipëria është në vendet e dyta për shkallën e ndotjes nw rang botwror. Duke parë hartën e dhënë nga OBSH, vihet re se midis 6 shkallëve të klasifikimit, në 4 shkallë renditen vendet me ajër më të shëndetshëm dhe vetëm një shkallë përfshin vende me ajër më të ndotur se Shqipëria. Paradoksalisht, vende si Italia apo Greqia që janë kaq afër nesh, kanë një cilësi ajri krejt tjetër. Ngjyra e gjelbër që i përfshin ato, tregon se janë tepër larg nesh. Shqipëria krahasohet me vendet e Kaukazit. Megjithëse ka vite që bien kambanat e alarmit për ndotjen e frikshme, nuk shihet asnjë politikë zyrtare që do të kishte ulur këto parametra dramatikw, të cilët janë bërë precedent për shëndetin e popullatës në mënyrë afatgjatë dhe që ne, shqiptarëve, nga një popull vital, me një gen të shëndoshë, po na shndërrojnë në një popull të cënuar nga sëmundje të rënda.
Qytetet e mëdha të Shqipërisë po kthehen dora-dorës në të pajetueshme. Cilësia e ajrit të tyre nuk siguron më një jetë të shëndetshme dhe ç është më e keqja, prej vitesh nuk vihet re asnjë përmirësim, dhe në disa parametra vihet re vetëm përkeqësim.
Monitorimi më i fundit që Instituti i Shëndetit Publik ka kryer gjatë periudhës janar-qershor 2008 në qytetet Tiranë, Korçë dhe Vlorë, tregoi se cilësia e ajrit nuk ka pasur asnjë tendencë përmirësimi. Qëllimi i studimit ishte njohja me saktësi të besueshme kohore e hapësinore e cilësisë së ajrit urban në tri ndër qytetet më të mëdha të vendit i cili do të vazhdojë edhe në 6-mujorin e dytë të vitit 2008.
Gjatë kësaj periudhe të vitit 2008 në qytetet Tiranë, Korçë dhe Vlorë janë marrë monstra ajri në 8 stacione për 16 ditë/muaj (6 stacione në Tiranë, 1 stacion në Korçë (tek biblioteka e qytetit) dhe 1 stacion në Vlorë, tek poliklinika), duke përdorur aparaturat ekzistuese manuale në ISHP. ”Eshtë i gjashti vit, që monstrat e ajrit merren në të njëjtat pika, gjë që përbën avantazh për nxjerrjen e tendencave, përmirësimit apo përkeqësimit të cilësisë së ajrit,-thotë specialisti që ka mbikqyrur monitorimin në këto stacione, kimisti toksikolog, Agron Deliu. Të gjitha këto monstra janë analizuar gjatë këtyre muajve në laboratorin e ajrit të Institutit të Shëndetit Publik.
Lënda e ngurtë pezull
Ajri i Tiranës është më i ndoturi me grimca pluhuri, nga krahasimi i tri qyteteve. Mesatarja e të gjitha pikave ku janë bërë matje, tregon se ajri i kryeqytetit përmban 309 µg/m3 LNP (lëndë e ngurtë pezull ose pluhur total), kur sipas normave të caktuara për Shqipërinë, nuk duhet të kalojë limitin prej 140 µg/m3. Ndërkohë, normat e vendeve të Bashkimit Europian janë edhe më të larta: 100 µg/m3, që do të thotë, edhe më të pakapshme e të largëta për t u arritur. Kjo lloj ndotjeje ka rezultuar më e lartë në zonën tek Hotel “Mondial”, duke kaluar 5-6 herë normat e BE-së dhe 4 herë normat për Shqipërinë. Zona e dytë më e ndotur e kryeqytetit (ndër 6 pikat ku janë bërë matje) rezulton zona tek Instituti Hidro-Meteorologjik (që ndodhet disa dhjetëra metra larg autostradës në të dalë të Tiranës dhe e treta, zona e Ish-Bllokut me 295 µg/m3 pluhur total. Zona më e pastër ka rezultuar në Kinostudio (tek ISHP), 165 µg/m3 pluhur total, por edhe këtu, ndotja e ajrit i ka kapërcyer normat e lejuara, si ato kombëtare, edhe ndërkombëtare.
Ndërkohë, dy qytetet e tjera kanë rezultuar më pak të ndotura me lëndë të ngurtë pezull LNP sesa Tirana në vlera mesatare: Vlora është pak më mirë se Korça, por edhe këto dy qytete i kanë parametrat e ajrit përtej normave, gati dyfishin e lejuar të ndotjes prej tyre.
Grimcat e imta të pluhurit
Mushkëritë e kryeqytetasve janë të ngarkuara me grimca të imta pluhuri me diametër më të vogël se 10 mikron, rreth 3 herë më tepër se mushkëritë e qytetarëve të vendeve të Bashkimit Europian. Monitorimi i ajrit në 6 stacione të kryeqytetit gjatë periudhës janar-qershor 2008, tregoi se Tirana është rreth 2 herë më e ndotur sesa normat e lejuara të vendosura për Shqipërinë. Ashtu si në rastin e LNP, edhe këtu, zona më e ndotur evidentohet tek IHM dhe zona më pak e ndotur pranë malit të Dajtit, tek ISHP. Por ky faktor duket se nuk është marrë në konsideratë në çmimet e tregut të banesave të kryeqytetit, gjë që tregon një ndërgjegjësim të paktë edhe të vetë banorëve të tij, për rëndësinë që ka ajri në cilësinë e jetesës. Zona e ish-Bllokut mbetet nga më të shtrenjtat, por ajo gjithashtu është edhe ndër më të ndoturat me PM 10, grimca të respirueshme të cilat janë përgjegjëse për shumë sëmundje të frymëmarrjes, deri edhe për kancerin e grykëve dhe të mushkërive. Ndërkohë, ndotja e e qyteteve Korçë dhe Vlorë me PM10 është thuajse në gjysmat e vlerave të ndotjes në kryeqytet; në Korçë- 87 µg/m3 dhe në Vlorë- 80µg/m3, diçka më të larta se normat e vendosura për Shqipërinë (70µg/m3).
Ky lajm është publikuar: 31/07/2008