Analiza, kriza ul rritjen ekonomike

 

Rritja ekonomike do të jetë më e ulët dhe kjo si pasojë e krizës. Banka Botërore ka publikuar dje raportin “Trazirat pas 20 vjetësh: Recesioni, rimëkëmbja dhe reformat në rajonin e Evropës dhe Azisë Qendrore”. Në këtë raport, BB i ka rekomanduar qeverive të këtyre vendeve që të kenë kujdes me borxhin publik. Raporti thotë se një veprim i përbashkët, i përbërë nga financimi ndërkombëtar bujar, zyrtar, dhe koordinimi nga ana e bankave perëndimore Evropiane “prind”, për të ruajtur ekspozimet e tyre në Evropën Qendrore dhe Lindore ka lejuar përmbysjen e borxhit të jashtëm të pjekur, të paktën deri tani. Këto banka “prind” janë vendimtare në forcimin e kufizimeve buxhetore dhe realizimin e stabilitetit makroekonomik gjatë dekadës së parë të tranzicionit.
“Pikëpamja për rritjen ekonomike në vendet në zhvillim të Evropës dhe Azisë Qendrore, është dukshëm më e dobët sesa në vitet e para të krizës”, tha Pradeep Mitra, një nga autorët e raportit dhe ish-kreu ekonomist i Bankës Botërore për Evropën dhe Azinë Qendrore. “Nëse bankat prind reduktojnë ekspozimin në vendet e rajonit, për shkak të njohjes së humbjeve në tregun e tyre, veprimet e vazhdueshme kolektive do të jenë të nevojshme për ta bërë këtë proces gradual dhe më pak përçarës”. Sipas raportit, paraqitja e dobët për zhvillimin thekson urgjencën e procedurës me bankën, korporatat dhe ristrukturimin e borxhit të vendit. Qeveria duhet të caktojë dhe mundësojë kornizat për ristrukturimin e borxhit si dhe të rezistojë në përdorimin e burimet e borxhit publik, kur vendi nuk është i koncentruar në mënyrë tipike midis vendeve më të varfra. Raporti rekomandon që me flukset e kapitalit që ka të ngjarë të jenë më të ulëta se nivelet e para-krize, dhe tregjet financiare tashmë të diferencuara nëpër vende, ligjvënësit kanë nevojë për të adresuar kufizimet më të detyrueshme për zhvillimin në mënyrë që të përmirësojnë mjedisin e biznesit të tyre dhe mbetjen konkurruese. “Është për t’u shquar që anketat e biznesit tregojnë aftësi të infrastrukturës dhe punës, dikur Asetet kryesore të vendeve në tranzicion, jo vetëm si pika të forta për funksionimin dhe rritjen e firmave, por edhe më të kufizuara sesa në ekonomitë jo në tranzicion me nivele të të ardhurave të ngjashme. Këta sektorë kërkojnë reforma urgjente”, tha Mitra. “Megjithatë, sondazhet tregojnë gjithashtu përparim të rëndësishëm, pas dy dekadave të tranzicionit në ndërtimin e institucioneve të ekonomisë së tregut. Për shembull, administrata tatimore dhe ajo rregullore doganore, të cilat tradicionalisht janë renditur lart në mesin e kufizimeve për funksionimin dhe rritjen e firmave, janë parë si pengesë më pak tani, dhe për më tepër në përputhje me ekonomitë jo në tranzicion me nivele të të ardhurave të ngjashme”.