Bashkimi i gjermaneve revolucioni paqesor qe ndryshoi Evropen
20 vjet me pare naten kur Rajshtagu i Berlinit perndritej nga nje shperthim gjigand fishekzjarresh shume njerez kishin lot ne sy. Ata ishin deshmitare te nje procesi historik te cilin as gjermanet dhe as njerezit ne shtete te tjera nuk e besonin si te mundshem
Ne naten e 3 tetorit 1990 mijera njerez festuan ne Berlin bashkimin e Gjermanise. Politikanet kishin lene pas muaj te tere negociatash te veshtira perfundimi i te cilave nuk dihej aspak. Naten kur Rajshtagu i Berlinit perndritej nga nje shperthim gjigand fishekzjarresh shume njerez kishin lot ne sy. Ata ishin deshmitare te nje procesi historik te cilin as gjermanet dhe as njerezit ne shtete te tjera nuk e besonin si te mundshem. Permes nje revolucioni paqesor qytetaret e RDGJ-se Republikes Demokratike Gjermane kishin permbysur regjimin socialist dhe kishin perzene nga kolltuket qeveritaret komuniste. Ne kete proces nuk pati asnje te shtene askush nuk u lendua. Ne daten e 3 tetorit 1990 RDGJ-ja iu bashkua Republikes Federale - gjermanet filluan te jetonin serish ne nje shtet te perbashket. Presidenti Richard von Weizsaumlcker e beri te qarte ate nate lidhjen mes bashkimit te Gjermanise dhe bashkimit te kontinentit evropian Ne gjermanet jemi te ndergjegjshem per pergjegjesine tone dhe duam ti sherbejme paqes ne nje Evrope te bashkuar. Keshtu tha Weizsaumlcker pak para shperthimit te fishekzjarreve. Gjermanet jane serish te bashkuar.
Pa gjume
Ish-shefi i zyres se Kancelarit Rudolf Seiters la pas vetes jave intensive. Si njeriu i besuar i Kancelarit Helmut Kohl ai ishte i pranishem ne shume ngjarje te 12 muajve te shkuar. Ne naten para festes te bashkimit ai fle ne Seline Federale ne Berlin - atehere ish-selia e te plotfuqishmit te qeverise gjermane ne Berlin. Gjume nuk kishte. Seiters kujton Une mendoja per negociatat qe zhvillova per lejimin e udhetimit te refugjateve te ambasadave per skenen me Hans-Dietrich Genscherin ne ballkonin e ambasades gjermane ne Prage per fjalimin tim para Bundestagut me rastin e renies se Murit - Helmut Kohli ishte ne Varshave - dhe me pas per fjalimin jashtezakonisht te rendesishem te Helmut Kohlit para kishes se Zonjes se Mire Frauenkirche ne Dresden.
323 dite plot tension
Qe nga renia e Murit te Berlinit deri me 3 tetor 1990 kishin kaluar 323 dite. Per politikanet e te dyja vendeve keto ishin dite te veshtira negociatash dhe vendimesh me pasoja. Para se gjithash ne Republiken Demokratike asgje nuk ishte si me pare. Nga shteti i njesuar socialist deputetet e Kuvendit Popullor te zgjedhur ne mars 1990 nxoren nje strukture federale shteterore me te cilen hapej rruga qe landet e reja te mund te bashkoheshin me landet e Perendimit. Ne te njejten kohe u shperbe aparati shteteror i kontrollit dhe u fut marka gjermane. Nxitimi me te cilin vepronte qeveria federale ishte i arsyetuar. Evropa qe prej levizjeve reformatore ne pjesen lindore ishte ne transformim gjithkund njerezit kerkonin liri levizjeje dhe ndryshim te sistemit politik.
Iniciuar nga motoja Glasnost dhe Perestrojka - Transparence dhe ristrukturim qe lindi ne Bashkimin Sovjetik dhe me pas u perhap gjithandej me shpejtesi ne te gjitha shtetet e Evropes Lindore kishin nisur levizjet e protestave. Rudolf Seiters kujton Atehere behej fjale per nje orientim shume te kujdesshem te nje procesi qe nuk kishte sjelle shqetesim dhe frike vetem ne Moske por edhe ne vendet e tjera perendimore.
Dritare per bashkimin
Deshira gjermane per bashkim ndeshi ne skepticizmin e disa kryeqyteteve evropiane. Kjo deshire kishte perhapur shqetesimin e nje Gjermanie te forte ne qender te kontinentit. Kryeministrja britanike Margaret Thatcher hapur bente propagande kunder bashkimit Presidenti francez Francois Mitterrand po ashtu nuk ishte perkrahes i nje Gjermanie te bashkuar.
Edhe ne Bashkimin Sovjetik nuk priteshin me buzeqeshje zhvillimet ne Evrope sepse fuqia boterore e dikurshme po humbiste gjithnje e me shume ndikim ndaj atyre shteteve qe ishin me pare te organizuar nen Traktatin e Varshaves dhe paraqisnin nje kunderpeshe ndaj NATO-s dhe regjimit kapitalist. Ne Perendim i trembeshin nje puci kunder Sekretarit te Pergjithshem Mikael Gorbacov permes te cilit mund te vihej ne pikepyetje miratimi i Bashkimit Sovjetik per ceshtjen e bashkimit gjerman.
Bashkimi gjerman ne fokusin e politikes boterore
Gjermanet kishin fatin me vete sepse ajo kohe qe me vone u quajt dritare e bashkimit ekzistoi vetem ne vitin 1990. Asnje ngjarje tjeter e politikes boterore nuk e terhiqte vemendjen nga procesi i bashkimit gjerman. Pak me vone do te kishte qene me ndryshe sepse vemendja e politikes boterore u orientua nga Iraku i cili ne fillim te gushtit 1990 sulmoi shtetin fqinj Kuvajtin dhe e gelltiti si nje province te tijen. Ne mesin e vitit 1991 serish bota mbajti frymen pasi disa gjenerale dhe pjese te Ushtrise se Kuqe moren pjese ne nje puc kunder Mikael Gorbacovit. Nese keto ngjarje do te ishin zhvilluar nje vit me pare procesi i bashkimit te Gjermanise do te kishte qene me i nderlikuar dhe do te kishte marre me shume kohe. Por ne vitin 1990 zhvillimet ne Gjermani ishin te vetmet zhvillime te rendesishme ne fokusin e politikes nderkombetare.
Bundestag gjithegjerman
Ende nuk ishin hequr kapsollat e fishekzjarreve kur zhvilluan seancen e perbashket deputetet e Bundestagut dhe ata te Kuvendit Popullor te RDGJ-se. Dy muaj me vone u zhvilluan zgjedhjet e para parlamentare per te gjithe Gjermanine qe nga viti 1932. Fituesi i qarte i ketyre zgjedhjeve ishte koalicioni kristiandemokrat/kristiansocial dhe liberal me ne krye Helmut Kohlin.
Pertej cdo lloj statistike
Marc Koch
Per historine 20 vjet jane sa nje hapje-mbyllje sysh. Kete duhet ta kujtojne ata qe 20-vjetorin e bashkimit te Gjermanise e marrin si shkas per te kritikuar ate qe na ndan jo per te vleresuar ate qe eshte arritur.
Ne kete jubile sundojne statistikat Te dhena dhe fakte informacione per Gjermanine sot - 20 vjet pas ribashkimit. Dhe kjo eshte e drejte Shume statistika tregojne qe ne dy dhjetevjecaret e fundit jane bere edhe gabime qe ende ekzistojne padrejtesi qe papunesia ne Gjermanine Lindore eshte dyfish me e larte sesa ne Perendim dhe qe njerezit ne pjesen perendimore per te njejten pune paguhen me mire se ata ne ate lindore. Te gjitha keto mund ti lexosh ne studime shkencore te menduara mire - por cfare te thone ato per ribashkimin Jo dhe aq shume.
Historikisht unikale
Projekti me i madh dhe ende i paperfunduar i historise gjermane te pasluftes nuk mund te matet me shifra. Sigurisht gjermanet e Republikes se dikurshme Perendimore e ndiejne barren financiare qe shkaktuan dhe shkaktojne transfertat e shumta ne miliarda per Gjermanine Lindore. Shume me e madhe ishte sfida per banoret e ish-RDGJ-se te cilet pas shperberjes shoqerore politike dhe ekonomike te shtetit te tyre duhej te ndertonin nje jete teresisht te re.
Megjithate sukseset e arritura ende nuk vleresohen aq sa duhet ne opinionin publik gjerman. Ne vend te kesaj qahemi si teper - megjithese keto qarje 20 vjet pas bashkimit nuk jane gje me shume sesa politike interesash. Ne Lindje si ne Perendim.
Sepse askush nuk mund te priste qe brenda dy dhjetevjecaresh te beheshin nje i vetem dy sisteme shoqerore teresisht te kundert me njeri-tjetrin si Republika Federale dhe Republika Demokratike Gjermane. Kush kerkon qe 20 vjet me pas te mos vihet re me asnje dallim mes Lindjes dhe Perendimit ai nuk e ka kuptuar dimensionin e kesaj ngjarjeje te padegjuar dhe ne formen e saj historikisht unikale.
Nuk kishte kohe per eksperimente
Ne kete pike nuk ndryshon asgje fakti qe mes renies se Murit dhe 3 tetorit 1990 jane bere shume gabime po ashtu shume situata nuk jane kuptuar ashtu si duhet. Sot dihet Arkitektet e bashkimit gjerman nuk kishin atehere shume kohe as per eksperimente as per nje afrim te ngadalshem te dy shteteve gjermane. Ata duhej te kapnin shansin e vetem historik ne nje moment ne te cilin rendi boteror ndryshoi ne menyre radikale - dhe kete ata e bene. Natyrisht ishte e nxituar tu premtoje njerezve sic beri asokohe Kancelari Helmut Kohl se bashkimi do te zgjaste vetem disa vjet dhe do te kete nje kosto te kontrollueshme. Keto fjali perdoren ende sot si municion i lire per debate kafeneje - por arritjen e Kohlit dhe te gjithe atyre qe i hapen rrugen bashkimit ato nuk mund ta zvogelojne pasi Gjermania ka perfituar ne cdo lloj kuptimi nga ribashkimi. Ketu ben pjese - dhe nuk eshte pak - qe ky vend ne 20 vitet e shkuara eshte bere nje vend me i hapur me alternativ me i gjalle dhe me relaksues. Ky vend ka mesuar si te veproje me kontradiktat ceshtjet e hapura dhe konfliktet shoqerore ka mesuar ti pranoje ato dhe te mos i fshehe nen rrogoz. Ky vend nuk i kerkon me pergjigjet duke peshkuar ne turbullire por hap syte reflekton sheh me vemendje dhe pyet. Gjermania eshte nje laborator nje shoqeri ne zemer te Evropes e cila rregullisht duhet te mesoje si te veproje me transformimet sfidat dhe pervojat e reja. Edhe ky eshte nje rezultat i bashkimit te Gjermanise. Dhe ky te rrefen per kete vend me shume se te gjitha statistikat se bashku.