Bie norma e fitimit te sistemit bankar
Blerina Hoxha
Rritja e perqindjes se kredive me probleme kete vit, ka ndikur ndjeshem ne uljen e normes se fitimit te sistemit bankar. Pasi nje pjese e fitimit llogaritet si proviogjione per te mbuluar nje pjese te humbjeve te bankave, po iu vjen nga moskthimi i kredive. Sipas te dhenave te Bankes se Shqiperise, fitimi para taksave i bankave ka rene ndjeshem me rreth 83 per qind ne 9-mujorin, ne krahasim me te njejten periudhe te vitit te kaluar nga 8.7 miliarde leke ne 1.7 miliarde leke. Ne nje kohe qe te ardhurat nga interesi kane rezultuar pothuajse te pandryshuara, ka qene rritja e ndjeshme e shpenzimeve per provigjione me rreth 131 per qind me baze vjetore gjate nentemujorit 2009, qe ka cuar ne kete ecuri negative te bankave. Shpenzimet per provigjione, perbenin rreth 40 per qind te totalit te shpenzimeve per periudhen janar-shtator 2009, nga 23 per qind qe ishte ky raport per te njejten periudhe te vitit te kaluar. Pavaresisht permiresimit te treguesve ekonomike dhe atyre te sistemit bankar, kujdesi ndaj kredive te keqija vazhdon te ushtroje presion frenues ndaj aktivitetit te bankave. Por pavaresisht kesaj situate, sistemi bankar ka permiresuar treguesit ne lidhje me rikthimin e depozitave ne sistem, te cilat kane ndikuar pozitivisht ne likujditetin e bankave. Shkak per rritjen e treguesit te kredise me probleme mbetet rritja me ritme shume te shpejta e huase per ekonomise private. Eskpertet shpejgojne se shtimi i shpejte i kredive te reja, bart me vete edhe rrezikun e shtimit te kredive te keqija. Me pas kriza financiare globale luajti rol te drejtperdrejte ne sistemin bankar shqiptar, duke veshtiresuar edhe me shume kthimin e kredise. Sipas eksperteve faktoret qe kane ndikuar edhe me shume ne perkeqesimin e portofolit te kredive jane ngadalesimi i rritjes ekonomike, perkeqesimi i treguesve makroekonomike, ulja e niveleve te konsumit, renia e dergesave nga emigrantet, zhvleresimi i monedhes sone etj. Nga ana tjeter, sipas bankiereve, nje tjeter faktor me rendesi qe solli rritjen e kredive me probleme ishte edhe shtimi i investimeve ne pasurite e paluajtshme. Kjo coi jo vetem ne shtimin e ofertes per shtepi, por edhe rritjen e shfrenuar te cmimeve te shitjes.
Rritja e perqindjes se kredive me probleme kete vit, ka ndikur ndjeshem ne uljen e normes se fitimit te sistemit bankar. Pasi nje pjese e fitimit llogaritet si proviogjione per te mbuluar nje pjese te humbjeve te bankave, po iu vjen nga moskthimi i kredive. Sipas te dhenave te Bankes se Shqiperise, fitimi para taksave i bankave ka rene ndjeshem me rreth 83 per qind ne 9-mujorin, ne krahasim me te njejten periudhe te vitit te kaluar nga 8.7 miliarde leke ne 1.7 miliarde leke. Ne nje kohe qe te ardhurat nga interesi kane rezultuar pothuajse te pandryshuara, ka qene rritja e ndjeshme e shpenzimeve per provigjione me rreth 131 per qind me baze vjetore gjate nentemujorit 2009, qe ka cuar ne kete ecuri negative te bankave. Shpenzimet per provigjione, perbenin rreth 40 per qind te totalit te shpenzimeve per periudhen janar-shtator 2009, nga 23 per qind qe ishte ky raport per te njejten periudhe te vitit te kaluar. Pavaresisht permiresimit te treguesve ekonomike dhe atyre te sistemit bankar, kujdesi ndaj kredive te keqija vazhdon te ushtroje presion frenues ndaj aktivitetit te bankave. Por pavaresisht kesaj situate, sistemi bankar ka permiresuar treguesit ne lidhje me rikthimin e depozitave ne sistem, te cilat kane ndikuar pozitivisht ne likujditetin e bankave. Shkak per rritjen e treguesit te kredise me probleme mbetet rritja me ritme shume te shpejta e huase per ekonomise private. Eskpertet shpejgojne se shtimi i shpejte i kredive te reja, bart me vete edhe rrezikun e shtimit te kredive te keqija. Me pas kriza financiare globale luajti rol te drejtperdrejte ne sistemin bankar shqiptar, duke veshtiresuar edhe me shume kthimin e kredise. Sipas eksperteve faktoret qe kane ndikuar edhe me shume ne perkeqesimin e portofolit te kredive jane ngadalesimi i rritjes ekonomike, perkeqesimi i treguesve makroekonomike, ulja e niveleve te konsumit, renia e dergesave nga emigrantet, zhvleresimi i monedhes sone etj. Nga ana tjeter, sipas bankiereve, nje tjeter faktor me rendesi qe solli rritjen e kredive me probleme ishte edhe shtimi i investimeve ne pasurite e paluajtshme. Kjo coi jo vetem ne shtimin e ofertes per shtepi, por edhe rritjen e shfrenuar te cmimeve te shitjes.