Bullgaria hap dosjet, 107 zyrtarë të lartë dalin agjentë

Një kryeministër, 4 zëvendëskryeministra dhe 25 ministra bashkëpunëtorë të Sigurimit. Ish-agjentët e Sigurimit të Shtetit preferojnë Ministrinë e Jashtme
Komisioni për verifikimin e dosjeve të Sigurimit të Shtetit në Bullgari publikoi në shkurt emrat e 107 anëtarëve të qeverive post-komuniste (1991-2008), që kanë bashkëpunuar me ish-Sigurimin e Shtetit. Bilanci është spektakolar: një kryeministër, katër zëvendëskryeministra dhe 25 ministra të kabinetit të zgjedhur në mënyrë demokratike kanë të kaluar me Sigurimin. Krahas presidentit Georgi Parvanov, që ka qenë aktiv për shërbimin e kundërzbulimit nën pseudonimin “Gotze”, në listë bën pjesë edhe paraardhësi i tij, kryetari i socialistëve, ish-kryeministri Jean Videnov. Veçanërisht të tërheq vëmendjen dyndja e ish-punonjësve të Sigurimit të Shtetit në Ministrinë e Jashtme dhe në shërbimin diplomatik. Tre ish-ministra dhe 13 zëvendës të tyre, madje edhe ambasadori i sotëm i Bullgarisë në NATO, kanë qenë kuadro të shërbimit komunist të kundërzbulimit. Ligji i ri i hapjes së dosjeve mundësoi zbardhjen e këtyre dosjeve, pavarësisht nga rezistenca e ashpër nga ana e Partisë ish-Komuniste të Bullgarisë. Dimitri Ivanov, ish-shefi i famëkeqes Policia Politike pranë shërbimit të Sigurimit të Shtetit, sot një biznesmen me pasuri disa milionëshe, e shpreh përmbledhtas kritikën: "Në preambulën e Kushtetutës dhe në nenin 1 të saj thuhet se kemi një ligj për hapjen e dosjeve. Por cili është qëllimi? Kjo mbetet e hapur. Bëhet kjo për arsye të forta morale? Apo edhe për arsye politike dhe ekonomike? Është ky ligj një parakusht për zbardhje të mëtejshme, apo për reprezalje?"
Për ish-punonjësit e shërbimit sekret nuk janë parashikuar sanksione apo ndalim i ushtrimit të profesionit. Megjithatë, gazetari i njohur në Bullgari, për punën e tij hulumtuese, Hristo Hristov, konstaton: "Njerëz dhe struktura të caktuara kanë një farë interesi politik dhe ekonomik, që dosjet e ish-Sigurimit të mbeten të mbyllura. Kjo në mënyrë që të mos dalin në shesh dosjet e elitës politike dhe ekonomike". Thuajse në të gjithë Europën Qendrore dhe Lindore brezat më të rinj e konsiderojnë jo interesante dhe të parëndësishme temën e dosjeve të sigurimit. Për këtë ka shkaqe komplekse politiko-sociale. Paaftësia e historianëve për ta analizuar në mënyrë objektive kohën e komunizmit, niveli që lë për të dëshiruar i arsimimit, detyrimi i kushtëzuar prej sistemit për të bërë karrierë e për të fituar para. Por ka edhe shumë përfaqësues të brezit më të vjetër, që janë skeptikë ndaj kësaj çështjeje. Kjo është e kuptueshme. Sepse shoqëritë e ish-Bllokut Lindor bazoheshin te mënyra e veprimit që vala të merr me vete, pra janë të shumtë ata që kanë qenë në njëfarë mënyre të implikuar dhe madje besojnë që s´ka pasur gjë të keqe në bashkëpunimin me Sigurimin. Në fakt kjo ka qenë një gjë e keqe, sepse veprimtaria e shërbimeve sekrete në Bllokun Lindor ka qenë edhe një veprimtari kriminale. Jo vetëm nga këndvështrimi i sotëm në sfondin e shkeljes së të drejtave të njeriut, që asokohe ishin diçka e zakonshme. Por edhe nga këndvështrimi i legjislacionit të atëhershëm kjo veprimtari shpeshherë ka qenë antikushtetuese. Kjo për faktin se këto shërbime vepronin jashtë sistemit ligjor dhe drejtoheshin direkt prej Partisë Komuniste.

12 Mars 2008