Emërimet, Ndregjoni: Gjyqtarët e komunizmit, jo në gjykata

Ish-të përndjekurit i bëjnë thirrje Presidentit Bamir Topi të mos emërojë në gjykata gjyqtarë apo prokurorë që kanë qenë në këto struktura gjatë kohës së regjimit komunist

Zoti Ndregjoni, Presidenti Bamir Topi ka nisur tashm diskutimet pr emrimin e gjyqtarve n Gjykatn Kushtetuese, por dhe n Gjykatn e Lart. Sipas jush, cilat duhet t jen kriteret e ktyre emrimeve, duke pasur parasysh se ish-t prndjekurit jan shpesh kritik ndaj gjyqtarve?

Nj nga problemet madhore q ka shoqria shqiptare dhe pluralizmi politik shqiptar n Shqipri sht shtja e drejtsis. Kjo shtje i takon jo vetm politiks, i takon shoqris n radh t par, pr arsye se ajo e ka psuar nga drejtsia shqiptare, sht shoqria ajo q u viktimizua nga drejtsia e nj terrori komunist. Ndaj ne jemi shum sensibl ndaj reforms s drejtsis dhe ndarjes s pushteteve n nj vend demokratik. Fatkeqsisht, ka 20 vjet q drejtsia shqiptare sht nj monopol i padiskutueshm i nj drejtsie kriminale. Kur them kt kam parasysh se ishte kjo drejtsi q gjykoi dje n diktatur, gjykoi dhe penalizoi 40 pr qind t popullit shqiptar, martirizoi me dnimet m makabre q n shekullin XX nuk bheshin n asnj vend ish-komunist t Evrops Juglindore, por u bn vetm n Shqipri. Kjo drejtsi sht prap sot pas 20 vjetsh, monopol i atyre juristve t cilt pr mendimin tim jo vetm q nuk kan ndrgjegje kombtare, por ato duhen penalizuar pr krimet e diktaturs dhe jo t bjn drejtsi n nj vend demokratik si Shqipria. sht e paimagjinueshme, e papranueshme. N gjith konferencat ndrkombtare q kam qen si n Berlin, Bruksel, Paris etj. problemi m madhor q kam shtruar sht se drejtsia shqiptare sht monopol i ktyre i drejtsis komuniste dhe shoqria shqiptare nuk mund t ndrtoj parametrat e nj sistemi demokratik me nj drejtsi t till. Ne sot pa hezitim mund t them, kemi protestuar, i kemi kujtuar politiks sidomos nga vitet 2000 e m pas, i kemi thn se ju duhet t luftoni tani sepse shoqria shqiptare ka prgatitur gjenerata juristsh n botn perndimore, jurist nga klasa e t prndjekurve politik si brenda vendit dhe jasht vendit dhe kta duhet t jen sot n sistemin e drejtsis. Por fatkeqsisht, duhet ta pohojm se klasa politike jo vetm q ka heshtur ndaj krkess son, por prkundrazi, nuk ka mundur t bj as reformn m t vogl n sistemin e drejtsis. Nuk mund t thuash se bre reform n sistemin e drejtsis po t heqsh nj gjykats t Gjykats Kushtetuese, i cili vari poetin Havzi Nela apo t vsh kryetar t Gjykats Kushtetuese, at q ka dnuar dhjetra e qindra persona. Duke u nisur nga kjo i bj nj apel publik kombtar Presidentit t Republiks, duke pasur besim te ai me t gjith sensibilitetin q ka pasur pr t prndjekurit dhe pr vlersimin ndaj tyre q i dekoroi, sht koha t mos dgjohen Spiro Peat e Thimio Kondat, por zri i juristve profesionalist ku ka dhe ish-pjestar t prndjekjes politike.

Sa besim keni n nj przgjedhje t till t Presidentit Topi?

Presidenti Topi n bashkbisedimin e vazhdueshm q ka pasur me ne, ai ngelet nj nga politikant m t afrt me t prndjekurit por edhe rrethanat familjare se ka pasur dajn t dnuar politik, un them se ai duhet t tregoj veten si nj burr shteti. Presidentt q bjn reforma n vendet demokratike jan pjes e historis s atij kombi. Prandaj un i bj ftes atij: “sht shans i madh historik juaji q ju t mos pranoni asnj ndrhyrje politike pr t emruar po ata jurist dhe gjyqtar t diktaturs s djeshme. Nse ju do pranoni t emroni gjyqtar dhe jurist t periudhs komuniste, ju do t ngeleni si presidentet e tjer q erdhn n at post dhe ikn dhe sot si prmend kush se nuk i lan asnj ksaj shoqrie”. Presidenti Topi ka hapin e par q t’i paraqes Kuvendit jurist profesionalisht t lart pa qen pjes e administrats s terrorit komunist. A sht koha sot q t ndahemi nga kta jurist q sot punojn n organet e drejtsis pasi kan dnuar e prdhunuar nj shoqri t tr n emr t nj sistemi diktatorial q kan shkatrruar nj shoqri t tr? sht koha t’i themi ‘ndal’ ktij fenomeni, i cili rrezikon demokracin shqiptare, integritetin e nj demokracie t brisht. Besoj se Presidenti Topi do ta dgjoj qndrimin ton. Nse nuk e dgjon do t prballet me protesta t fuqishme ndaj proklamimit t ktyre individve t cilt nuk kan asnj t drejt morale dhe ligjore t jen n organet e Gjykats Kushtetuese apo n organet e Gjykats s Lart.

Do t protestoni nse mes ktyre kandidaturave do t ket dhe emra t cilt sipas jush kan qen pjes e administrats n periudhn e komunizmit?

Pa asnj lloj hezitimi. Protesta jon nuk sht n emr t interesit personal, por pr interesa madhore t shoqris. Jemi pjes e shoqris q provuam padrejtsin e komunizmit. Duke provuar kt padrejtsi t nj drejtsie terroriste, duke pranuar kt do t mendojm pr nj shoqri q nuk di t reflektoj. Vet Presidenti Topi n takimin q ka pasur me ne kur i kemi dhuruar librin e krimit t komunizmit t vrasjes s poetit Vilson Blloshmi ka deklaruar se “krimet e komunizmit nuk luftohen me retorik”. Ather shtroj pyetjen a do t pranoj Presidenti Topi kur ish-prokuror t diktaturs, ish-gjyqtar t diktaturs duke marr mandate t paligjshme edhe t kshilltarve, t ministrit t Drejtsis edhe kryetarit t Dhoms s Avokatis edhe t kshilltarve t tjer t dalin sot dhe t japin mendim. Pr far do t japin mendim ata? Q pasardhsit e Fehmi Abdiut e Thimio Kondit t jen prap n gjykat? Q prap t vazhdojm t kemi kryetar t Gjykats Kushtetuese ata q kan dnuar? Kurr nuk do t pranojm kt. Prandaj ne duhet t’ia bjm me dije shoqris dhe ndrkombtarve. Un q tani kam nisur bisedimet me ndrkombtart pr kt gj. Kam besim se Presidenti Topi si nj politikan me nj diapazon demokratik, profesional dhe moral t tij do t dij q t’i shmanget ktij presioni q i bhet, sepse dhe ai ka presion dhe i serviren njerz q kan lidhje me nomenklaturn.

N t gjitha dokumentet ndrkombtare thuhet se drejtsia shqiptare sht m e korruptuara n Evrop, kush e bn kt drejtsi, ata q dje vran. Sot i jan kthyer korrupsionit me an t pushtetit. Por Presidenti nuk mund t bj i vetm reformn n drejtsi. Prandaj duhet q mazhoranca njher e mir t mos na servir n media gjyqtar t diktaturs. sht fatkeqsi kombtare q n institucionet e shtetit sht ish-kryehetuesi i Dibrs n kohn e diktaturs, Pashk Jushi. Sot shoh n Parlament deputet, ish-prokuror t diktaturs pr t cilt n t gjitha dosjet tona figurojn dhe krimet e tyre.

Zoti Ndregjoni, si e vlersoni deklarimin e mazhorancs se do t nis hartimin e ligjit t lustracionit, i cili u rrzua nga Gjykata Kushtetuese pas miratimit n Kuvend pak koh m par?

do klas politike duhet t jet e ndrgjegjsuar q ligji q bn, t jet n shrbim t shoqris dhe jo t politiks. Ligji sht i mir kur ai prkrahet menjher nga shoqria. Un e ftoj mazhorancn dhe do t jem pro saj q ligji pr lustracionin t miratohet prpara se Shqipria t futet n BE. Ai ligj duhet t jet
para muajit qershor. Ai ligj t mos lihet n dor t sekretarve t par q mazhoranca i ka me shumic dhe ta bjn pa asnj lloj prjashtimi, duke fituar q nga npunsi i thjesht, gazetar, biznesmen e deri n majat m t larta te Presidenti, q t hapen dosjet. Nse do vazhdojm q ligjin e lustracionit do ta prdorim pr interesa partiake, kjo do ishte nj minus i madh. Mazhoranca ka prkrahjen e plot pr t
ligjin sa m par dhe sa m gjithprfshirs.

Partia Socialiste ka deklaruar se ish-t prndjekurit jan pjes e programit politik t saj. Sa besim keni n kt mbshtetje?

do forc politike q krkon pushtet, sigurisht ka nj program dhe ne jemi t gatshm pr t par programin e tyre. Por q t’i besoj Partis Socialiste q do prfshij n program t prndjekurit duhet menduar me kujdes. PS nuk mund t mendoj se me nj retorik politike se ‘prkrah t prndjekurit’ mund t fitoj mbshtetje, kur ajo ka dal nga Kuvendi se nuk ka dashur t aprovohet ligji i dmshprblimit t prndjekurve, kur deputett e saj i ka quajtur plehra t prndjekurit politik apo kur edhe sot lidert e saj i quajn kolaboracionist figura t t prndjekurve q kan ndrtuar shtetin shqiptar dhe i vrau diktatori i tyre Enver Hoxha. Partia Socialiste do ta ket programin t besueshm ndaj nesh at dit kur publikisht do dal dhe do t deklaroj se dnon krimet e komunizmit, t’i hiqen dekoratat diktatorit Enver Hoxha dhe n sheshin “Sknderbej” do vihet memoriali i ish-t prndjekurve. Dhe t krkojn q me qeverin t ndrtojm parceln pr t varrosur t dnuarit e diktaturs si dshmor t ktij kombi, si dshmor t fjals s lir. Ather sigurisht q ne do t jemi t vmendshm ndaj ktij programi. Por nse n program thua se do prkrah t prndjekurit dhe nuk dnon 29 Nntorin, nuk mund t kesh besueshmri. Retorika politike t prndjekurit kan dgjuar boll. M dat 21 maj, Ditn Kombtare t t Prndjekurve do t vendosim n shesh pllakn memoriale dhe po t doj qeveria vendore dhe qendrore, ta heq at.