Kosova kërkon barazi
Prishtina prjashton kompromisin n takimet rajonale, duke thn se do t marr pjes vetm si pal e barabart. Ekspertt serb thon se Beogradi e ka t qart se prsritja e skenarit t Kranjit, n Bruksel nuk do t pritej mir, ndrkaq mendojn se Bashkimi Evropian dhe Spanja nuk do t rrezikojn q samiti i Sarajevs ta prjetoj fatin e tubimit t Kranjit. Prishtina zyrtare insiston n qndrimin se n takimet rajonale do t marr pjes vetm si pal e barabart. Nj dit pas takimit mes ministrave t jashtm t Serbis, Spanjs dhe Turqis, ku u shpreh nj optimizm i matur mbi pjesmarrjen e tr Ballkanit n konferencn e Sarajevs, zvendskryeministri Hajredin Kui kmbngul se Kosova do t marr pjes vetm si pal e barabart. “Qeveria e Kosovs sht e interesuar q t marr pjes n forumet rajonale dhe ato ndrkombtare. Natyrisht se do ta jap kontributin e vet pr zhvillimet pozitive, por, njkohsisht, duhet t them se Kosova sht e interesuar dhe do t marr pjes si pal e barabart, si t gjitha palt tjera q marrin pjes n ato diskutime; do t thot, me nj trajtim t plot dhe t barabart me t tjert”, - thot pr radion “Evropa e Lir” zvendskryeministri Hajredin Kui.
Q nga shpallja e pavarsis s Kosovs, takimet rajonale jan kthyer n nj problem, si pr shtetet mikpritse, ashtu edhe pr vet Bashkimin Evropian, q n t shumtn e rasteve i organizon kto takime. Takimi i fundit i till, q u mbajt n Slloveni, u bojkotua nga Serbia, pasi q Kosova nuk u prezantua nn ombrelln e Rezoluts 1244.
Pr t gjetur zgjidhje pr konferencn e radhs n Sarajev, kan diskutuar n Beograd ministri i Jashtm spanjoll, turk dhe ai serb, por duke anashkaluar Kosovn. Gjykuar sipas deklaratave t tyre, kompromisi sht i mundshm. Por, qeveria, sipas zvendskryeministrit Kui, krkon vetm trajtim t barabart. “Trajtimi i plot dhe i barabart nnkupton q t mos jemi n asnj pozit m pak sesa shtetet tjera t rajonit”, - thot Kui. Por, analistt politik, ndryshe nga samiti i Brdos n Slloveni, takimin n Sarajev e shohin si m pak t favorshm pr Kosovn. Jan dy arsye pr kt - mbajtja e samitit n Bosnj, shtet ky q nuk e ka njohur Kosovn, si dhe organizimi i takimit nga kryesuesja e radhs e BE-s, Spanja - shtet ky q po ashtu nuk e ka njohur Kosovn.
Megjithat, analisti Agron Bajrami mendon se doher e m shum, Kosova po paraqitet si entitet i rndsishm. “Jemi dshmitar t nj procesi q mundohet t gjej zgjidhje, e cila do t akomodonte insistimin e Serbis, se Kosova nuk duhet t marr pjes n takime rajonale, prve nse nuk sht pjes e delegacionit t UNMIK-ut”. “Me gjith pengesat q kemi dhe insistimin e Serbis, Kosova mbetet dhe shihet si entitet shum i rndsishm pr rajonin. do takim pa Kosovn do t ishte takim i dshtuar, andaj ekziston kjo prpjekje pr t gjetur nj zgjidhje”, - thot Bajrami. N ann tjetr, angazhimi i Turqis, e cila nuk sht antare e BE-s, pr t ndihmuar n organizimin e konferencs n Bosnj, sipas Agron Bajramit, ka nj shpjegim: “Turqia do t mund ta merrte rolin e diskutimit t formuls pr pjesmarrjen e Kosovs. Meq Spanja insiston ta mbaj qndrimin e saj kundr pavarsis dhe komunikimi i Spanjs me Kosovn sht i drejtuar n nj komunikim multilateral prmes BE-s, Turqia besoj se do t mund t diskutonte me zyrtart kosovar pa asnj ngarkes, meqense, prve q e njeh shtetin e Kosovs, sht edhe prkrahse e madhe e pavarsis s Kosovs”. “Andaj, edhe po supozoj se Turqia sht gjetur si nj lojtar, i cili ka nj mundsi t bisedoj me Kosovn, por q njkohsisht konsiderohet si shum i afrt me Bosnjn, ku duhet t ndodh takimi”, - shprehet Bajrami.
Ndrsa flitet pr kt konferenc, Kosovs ende nuk i ka arritur ftesa pr pjesmarrje. Zvendskryeministri Kui sht optimist se ftesa do t arrij dhe se Kosova do t paraqitet si pal e barabart. “Ende sht n proces t negociatave, por mendoj se do t marrim pjes dhe pres q t jemi pjesmarrs t barabart dhe t prfaqsohemi n nivele t larta qeveritare”, - thot Kui. Analistt kosovar mendojn se as Spanja, as Turqia, nuk jan ato shtete q do ta bindin Kosovn pr pjesmarrje ose jo n konferenc, pa marr parasysh modalitetet se si do t paraqitet atje. Agron Bajrami shpjegon: “Nga prvoja, mendoj se Kosova do t veproj ashtu si do t kshillohet nga disa vende t tjera, jo nga Spanja, Turqia apo Bosnja, por nga disa shtete t mdha, prfshir edhe nga SHBA-t, q nuk jan pjes e BE-s, por q kan shum ndikim n zhvillimet rajonale, prfshir edhe ato q jan nn ombrelln e BE-s”. Kosova, deri m tani, sht njohur nga 66 shtete. Mosnjohja e saj nga 5 shtete t BE-s po shkakton pengesa edhe n takimet rajonale, meq Serbia nuk pranon t ulet n nj tryez, nse Kosova paraqitet si shtet.
Ekspert serb thon se Beogradi e ka t qart se prsritja e skenarit t Kranjit n Bruksel nuk do t pritej mir. N kt kontekst, Ivan Vejvoda, drejtor ekzekutiv i Fondit Ballkanik pr Demokraci, thot: “Para s gjithash, duhet thn se angazhimi q sht investuar pr kt takim, flet pr vetdijesimin e Serbis dhe t qeveris n Beograd, se ky sht nj ast i rndsishm”. “Shumka do t varet nga vendimi i Beogradit pr pjesmarrje ose mospjesmarrje n samitin e Sarajevs. Reagimi i Brukselit nuk do t jet i mir nse Beogradi nuk do t marr pjes n kt tubim”, - thot Vejvoda. Eksperti i marrdhnieve ndrkombtare dhe ish-ambasadori i Serbis n Franc, Predrag Simi, thot se Bashkimi Evropian dhe Spanja nuk do t lejojn dhe nuk do t rrezikojn q samiti i Sarajevs ta prjetoj fatin e tubimit t Kranjit. “Takimet rajonale, n t cilat mungon nj vend, bhen kundrproduktive dhe, rrjedhimisht, nuk kan gjasa pr sukses”, - thot Simi. Edhe analisti i gazets “Politika” t Beogradit, Boshko Jakshi, thot se Bashkimi Evropian do t tentoj t bj gjithka q sht e mundur, q samiti n Sarajev t’i tuboj prfaqsuesit e t gjitha vendeve t rajonit.
“sht e qart se kemi t bjm me prpjekje pr t shmangur situatn q u krijua rreth takimit n Kranj. Ekziston vullnet i mir, por edhe presion q t mos lejohet situata, n t ciln Serbia nuk do t ishte pjesmarrse e takimit rajonal dhe ndrkombtar n Sarajev”, - thot Jakshi. Ai shton se sht e hetueshme q pas takimit n Kranj, ka zbutje t retoriks serbe, sepse, si thot ai, Beogradi zyrtar e ka kuptuar se mospjesmarrja n takime nuk sjell asgj t mir, sepse konsiderohet bojkotim dhe obstruksion n raport me bashkpunimin rajonal. Rrjedhimisht, tash bhen prpjekje pr ta gjetur formuln magjike pr kt shtje, thot Jakshi dhe konkludon:
“Fitohet prshtypja se tash jemi larg ksaj formule. Por, pavarsisht q Oliver Ivanovi ka thn se Beogradi nuk do t heq dor q Prishtina t paraqitet si ‘Kosova – UNMIK’ ose ‘Kosova – 1244’, ai, megjithat, ka ln t hapur nj mundsi t pjesmarrjes vetm me emr”, - pohon Jakshi. Ivan Vejvoda apostrofon rolin e Turqis n prpjekjet pr gjetjen e nj formule adekuate, q do t mundsoj pranin e Prishtins dhe t Beogradit n samitin e Sarajevs. “Dy vitet e fundit, Turqia sht e angazhuar rreth shtjeve t rajonit, Lindjes s Mesme dhe Iranit. Politika ndaj Ballkanit sht pjes e ktyre angazhimeve t Qeveris turke dhe paraqet nj kontribut konstruktiv”. “Turqia mund t’i kontribuoj gjetjes s formuls adekuate, q do t mundsoj pranin e Beogradit dhe t Prishtins n samitin e Sarajevs”, - thot Vejvoda.