Federico: "Video origjinale u fshi qellimisht nga ora"
Interviste me ekspertin italian te videos "Meta-Prifti"
Prof. Antonio Federico dhe avokati Spartak Braho, flasin per gazetarin Blendi Fevziu ne emisionin "Opinion" ne Tv Klan. Federico thekson se videoja origjinale eshte fshire qellimisht nga memoria e ores nga profesioniste. Kurse shton dhe faktin se eksperti amerikan nuk i zbuloi imazhet e futura ne ore. Per me teper, zeri i videos i manipuluar ne menyre te imtesishme.
Ne ceshtjen Meta- Prifti, kur ju jeni kontaktuar? Menjehere pas ceshtjes?
Duhet te kemi parasysh dhe me vjen keq per kete, qe une nuk e njoh dhe per kete u kerkoj falje telespektatoreve shqiptare, qe jane kaq te durueshem, nuk e njoh gjuhen shqipe dhe per pasoje, nuk e njoh shume mire ate cka ndodh ne Shqiperi. Une e ndjek kete gje nepermjet lajmeve te gazetave dhe te televizioneve.
Ne italisht???
Ne Italisht. Shume "konsekucio temporum" mund te me shpetojne, pra se si ka qene rrjedhoja e ngjarjeve, per kete gje ndoshta nuk do te isha i sakte dhe mund te them ....
Le te flasim per videon.
Me kane dhene nje video, CD, pra thelbesisht.
Qe ishte kopje origjinale?
Qe kishin dhene te gjitha televizionet.
Ishte kopje origjinale apo produkti i transmetuar i televizionit?
Nuk mund te jete nje origjinal, tashme ishte nje filmim, i montuar, ishte nje produkt studioje televizive.
Cila eshte diferenca?
Une prodhoj nje sekuence pamjesh edhe tingujsh nepermjet nje instrumenti cfaredo, zakonisht nepermjet nje telekamere, pastaj mund te bej montazhe, mbivendosje, kthime mbrapa, prerje, pra mund te bej cdo gje. Normalisht e bej kete gje per ta bere programin me te pelqyeshem per degjuesit, per te degjuar ate qe flet. Ne ate rast nuk u duk menjehere dhe nga pervoja e rasteve si ky, doli qe nuk behej fjale per nje ceshtje plotesisht te pafajshme, qe thelbesisht eshte me te vertete e papranueshme qe ne pamundesine per te garantuar degjimin e telespektatoreve me veshet e tyre te nje mesazhi te caktuar, duke u mbeshtetur tek i cili duhet te krijohet nje opinion per ceshtjen per te cilen flitet, te cilen une nuk e njihja. As aktoret e kesaj ceshtjeje, as ate per te cilen behet fjale. Pra, me pak fjale, ata ne ate studio jane orvatur qe te permiresojne cilesine e ketij sinjali, por operacioni qe nuk u doli as atyre, as edhe te tjereve ne vijim, sic do ta shohim pastaj, ata kane bere nje montazh edhe jane sajuar duke vene poshte shkrimet e titrave. Ky operacion nuk mund te perkufizohet si ilegal, por thelbesisht eshte i paligjshem.
Ne c'kuptim? Ne kuptimin juridik?
Te themi, ne kuptimin e respektimit te zgjuarsise se degjuesve.
Gazetaret bejne gjithmone, sepse nuk mund te transmetohet nje, le ta themi, nje fjalim i plote, keto behen gjithmone.
Por te ne, ne Itali, ne kete cast, ju ndoshta keni degjuar te flitet, ne nuk bejme gje tjeter pervecse te vazhdojme te degjojme pergjimet telefonike mbi ceshtjet me te cuditshme, me private, etj. Por jane pergjime telefonike te kryera me kriter shkencor dhe te bera nga prokurorite. Dhe pastaj transmetohen ashtu sic jane dhe telespektatori degjon me veshet e vet. Askush nuk i perserit.
Edhe ketu telespektatoret kane degjuar pak.
Po, dicka degjohet, por te pikat ku pastaj kane kaluar madje nje boje te kuqe.
Cfare do te thote "imazhet"?
Sic po e thoshim me perpara, ne dukje, kjo pune do te dukej sikur te ishte bere nga nje diletant, ne kuptimin qe gabimet qe jane grumbulluar jane shume, por pastaj kemi gjetur disa gjera qe nuk jane gjera prej diletanti. E para prej te cilave eshte qe te mikrospija e cila i eshte dorezuar prokurorise, ku nuk ka asnje gjurme te bisedes per te cilen flitet, pra e ashtuquajtur mikrospi, "Sedicente", nuk di a ka nje term, ne e perdorim ne Itali, nuk e di a ka nje term ekuivalent ne shqip. Le ta themi aty nuk e kemi fajlin e filmimit, por cfare ka aty ama, aty kemi nje pune fshirjeje sistematike te kryer nga nje person te cilin mund ta cilesojme nje "Haker", nje personazh qe vepron me instrumentet e informatikes me qellime jo te ligjshme. Dhe pra cfare ka ndodhur? Tek mikropsija eshte gjetur ....
Tek memoria e mikrospijes?
Po! Tek memoria e mikrospijes, eshte korrekt korrigjimi, jane gjetur nje sere fajlesh (file - skedare) te fshire. Me saktesisht, nje fajl, te cilen une nuk e kam pare, sepse eshte pjese e nje procesi qe po zhvillohet ketu ne Shqiperi dhe pra na eshte hequr nga vemendja jone qe po merremi me kete, plus nje sistem per te fshire gjithcka kishte aty poshte, qe formohet nga mijera dhe mijera pamje, te gjitha njesoj, pa date referimi, etj., si dhe ato vete te fshira.
Eshte nje operacion qe perdoret nga hakeret?
Po! Eshte nje operacion prej hakeri, profesionisti, pra nje operacion te cilin e bejne subjektet qe duan te fshehin dicka.
Ju i keni pare te raporti i eksperteve shqiptare.
Eshte i vetmi burim informimi, te cilin une kam pasur mundesi te disponoj ne fazat e para. Sepse ne fazat e para, une kam pasur filmimin, eshte bere analiza e filmimit.
Ju keni marre nje CD me filmimin qe eshte e transmetuar ne televizion. Cfare pate?
Ishte nje montazh.
E kane pranuar edhe ata te televizionit, sepse kane bere nje montazh qe eshte nje gje normale, ku nje filmim shkon...
Eshte nje montazh i cuditshem, sepse ka mbivendosje, zgjatje, etj. Une kisha pergatitur nje relacion te pare me nje numer te madh shenimesh qe po jua tregoj juve ketu, por pa zbritur ne hollesi. Secila prej atyre pikave eshte nje parregullsi.
Sa parregullsi?
Duhet te kete nja 15 -20.
Parregullsi qe mund te ndryshojne kuptimin e ligjerates apo gjera qe e bejne me mire ate, per ta degjuar me mire?
Pjesa qe ka rendesi nuk ka asnje ligjerate, jane vetem titrat, jane vetem titrat, pra jane ato qe e ndryshojne kuptimin e historise.
Pse titrat e ndryshojne kuptimin e ligjerates?
Sepse nuk i korrespondojne kuptimit, nuk i korrespondojne tekstit te degjueshem.
Prokuroria, d.m.th. Prokurorja e Pergjithshme tha se 700 mije euro nuk degjohet, ashtu sic ishte nxjerre tek titrat, por 7 % ajo ka thene se degjohet dhe ne e kemi degjuar. Dhe ju e keni degjuar?
Une kerkoj perseri falje, por, nga ana profesionale, nuk mund ta degjoj shqipen, pra, cfare bera une? Une gjeta ne Rome docente universitare shume te afte, qe e kane gjuhen shqipe gjuhen e nenes, te cileve ua parashtrova problemin.
Sa vete?
4-5. Sepse futa ne pune shume vete.
Ua thate atyre qe behet fjale per kete material?
Pyetja juaj eshte e drejte. Une ndoqa procedura te standardizuara ne baze te te cilave personat nuk informohen per lenden me te cilen po merren dhe une shpesh u jap atyre sinjale te perziera, pra u kam ndryshuar vendin dhe ata ....
Nuk e kuptojne domethenien e ligjerates.
Me qe ata jane njohes te gjuhes shqipe, une nuk mund ta kuptoj se sa ata ishin te informuar per ceshtjen, e cila kishte ndodhur ne Shqiperi. Une presupozoj ....
Ka qene shume e famshme.
Pershtypja ime eshte se keto kujdesie nuk jane ndjekur gjithmone. Kjo eshte nje ceshtje per te cilen une personalisht kam shume per te protestuar, sepse transkriptimi i bere nga prokuroria, pa pranine e subjekteve qe kujdesen per interesat e pales se akuzuar, eshte nje gje qe me habit mua. Atehere, une dua te shoh se si e beni, me ke e beni, nese e beni me me shume se sa nje njeri apo vetem me nje person, do te desha te dija nese ai person eshte i informuar per faktet apo jo. Ne qofte se ai person eshte i informuar per faktet, nese ka folur me personin akuzues, pra nese 7% -in atij ia ka treguar dikush, si t'ia bej une qe ta di kete? 7% -in konsulentet e mi, qe jane persona me nivel absolutisht shume te larte, jo me nivel te madh, por me nivel shume te madh, te nivelit me te larte qe ne disponojme ne Itali. Une nuk mund te vija ne Shqiperi, se ndryshe do ta kisha bere. Kam marre nje sere operacionesh, kemi marre filmimet, kemi marre sinjalet, pa thene se per cfare behet fjale, pastaj une u dhashe atyre sinjalet e filtruara, pastaj u dhashe disa pjese, pastaj i detyrova qe te kthehen tek ato pjese, qe ne i konsiderojme me rendesi me te madhe, ato qe degjohen me pak dhe qe jane me inkriminuese per kryeministrin.
Dhe qe jane me te ndjeshme.
Qe jane me te ndjeshme. Eshte e drejte fjalia juaj. Ju garantoj per kete dhe i kam ketu transkriptimet dhe tek asnje prej tyre nuk duket ...
Dhe cfare kane thene ata?
Ata kane thene gjerat te cuditshme, sepse kur kuptueshmeria mungon, si e kuptoni ju kete gje? Personat fillojne e kuptojne gjera te ndryshme. Ne qofte se ne te dy flasim me njeri-tjetrin, sic flasim tani, askush nuk mund te thote qe ne themi gjera ndryshe nga ato qe themi, por kur dalengadale e ulim zerin...
Po!
Ngreme zhurmen sfond, ne nje fare pike, personat nuk degjojne mire, por kujtojne se degjojne.
Kujtojne ata se degjojne. Kjo eshte nje gje psikologjike.
Sigurisht, eshte njeriu qe perpiqet te kuptoje mesazhin qe i vjen. Kur ne ngreme zhurmen e sfondit dhe e ulim intensitetin e sinjalit, nuk humbet menjehere perceptimi i asaj qe thuhet, por pak nga pak. Efekti qe ne veme re eshte qe personat fillojne te degjojne gjera te ndryshme. Deri ne piken ne te cilen sinjali kapercehet nga zhurma. Ne ate pike gjerat jane komplet te ndryshme. Ne kemi ne disa pika te transkriptimit, qe jane pak qesharake, ne kuptimin qe jane fjale plotesisht pa lidhje, pa kuptim. Ne transkriptimet e bera nga persona ...
Cfare kane thene keta persona?
Eshte shume e veshtire per mua. Une nuk mund ta kujtoj, do te duhej qe te shkonim e ta shikonim, por nuk kane thene ate qe thoshte prokuroria. Pra qe ju me folet per nje fjali, nuk e di me saktesi kuptimin e asaj fjalie.
Dicka qe numeron 7%.
Nuk e kemi kete te transkriptimet...
Nuk eshte kjo kurre te transkriptimet?
Dhe pastaj kemi nje tjeter, sepse jane ato dy te kuqet e famshme. Pastaj kemi nje 700.
Nje 700...
E shpikur! E shpikur!! Nuk gjejme fare gjurme te kesaj, ne kuptimin qe kur ne shkojme te studiojme nje sinjal, per te kuptuar nese kjo gje eshte thene, une duke mos e njohur fare shqipen, shkoj e kerkoj pikembeshtetje: zanoret. Une nuk e di se cfare zanoresh ka te 7%. Por me duket se kam kuptuar se kemi nje lloj A-je dhe se A-ja shqiptare eshte e ngjashme me A-ne italiane. Pra ne qofte se une gjej nje A shqiptare prane asaj pjese, ku me thuhet se eshte ajo gje, mund te imagjinoj se aty afer ka dicka tjeter, por ne qofte se nuk e gjej them qe eshte gjithcka teresisht e shpikur. Pra ekzistojne metoda teknike per te vene plotesisht ne diskutim nje hipoteze transkriptimi. Pervec kesaj, transkriptimet e sforcuara nen standardet nderkombetare nuk jane te pranueshme nga pikepamja ligjore dhe gjykata e ka njohur kete gje plotesisht. Por une i bej nje pyetje vetes, nese jane njohur nga pikepamja gazetareske? Ndoshta per kete gje, ju jeni me kompetente se mua ne kete teme. Por une nuk mund te vihem e te luaj me peshperima dhe me zera te tingujve te pakuptueshem.
Zeri qe ju keni degjuar, flasim per kopjen jo te montuar per televizionin, pra per kopjen qe eshte gjetur te kompjuteri, nuk mund te gjendej nje zgjidhje per te ulur zhurmen dhe te kuptonim me mire ligjeraten, me filtrat, me te gjitha keto metoda dhe teknologji?
Ka metoda shume te fuqishme sot, te cilat jane shpikur sidomos nga anglezet dhe kjo eshte arsyeja qe njera nga ekspertizat u eshte besuar anglezeve. Dhe sidomos nga ata te Universitetit te Cambridge -it, ku i kane shpikur keto, si nje lloj "Silikon valej", per keto gjera. Per sa i perket ketyre gjerave te nivelit te larte, per sa i perket permiresimit. Zbatime te pafundme. Mendoni vetem per disqet e vjeter prej vinili te muzikes. Dhe kane pasur nje sukses te jashtezakonshem. Ajo qe kemi mesuar nga pervoja eshte se sinjali mund te permiresohet nese ka nje cilesi mesatare te larte. Nje cilesi mesatare e larte mund te transformohet ne nje cilesi te larte, duke eliminuar disa lloje te vecanta zhurmash. Pervoja tregon edhe se kur sinjali eshte i degraduar, kur jemi nen ate standardin e famshem per te cilin, ne qofte se doni, me vone, mund te flasim, duke dhene ndonje hollesi, duke pasur parasysh se mund te jene gjera te merzitshme. Kur sinjali eshte nen standardin e permiresimit nuk arrihet dot. Mund te ulet zhurma. Ne qofte se doni, pastaj, ju jap dy caste shpjegimi, por kuptueshmeria e sinjalit nuk permiresohet. Dhe le ta themi, fatkeqesisht, edhe Italia nuk ka nje tradite te vecante ne kete lende. Ka bere shume procese me kete shprese, duke derguar legjione ekspertesh ne Angli per te mesuar.
Nuk ia kane dale mbane?
Jane kthyer mbrapa duke mos pasur asnje gje ne dore.
Do te thote qe cilesia e ketij regjistrimi, ka qene nen kete norme?
I yni? I yni eshte shume me pak. I yni eshte nje ...
Me shifra mund te me ...
Le ta themi ...Nje siguri te arsyeshme, per te kuptuar ate qe thuhet, ndodh te kemi kur zhurma ka me sinjalin nje raport jo me te ulet se 10 decibel. Decibeli eshte nje njesi matjeje ne akustike. Ju lutem, qe ta pranoni kete gje. Nuk eshte rasti ta shpjegojme ketu. Nen 10 decibel kuptueshmeria dalengadale keqesohet. Rreth 0 decibel, 0 do te thote qe sinjali dhe zhurma kane te njejten fuqi.
Po!
Ne ate pike, kuptueshmeria ka prirje qe te anulohet. Por ne, ne piken ku kemi gjetur te kuqet, kemi vlera negative, shume shpesh negative. Kjo do te thote qe zhurma eshte me e larte se sinjali?
Zhurma eshte me e forte se sinjali?
Eshte me e dendur, me e fuqishme se sinjali.
Se fjalet.
Se sinjali. Se ajo qe shqiptohet. Ne keto kushte, asgje nuk mund te jete e destinuar per suksesin. Mundesia per te kuptuar ne qofte se ju shikoni se cfare na del ne keto gjera, ne seksionet e degjimit nga shume veta dhe ne Shqiperi nuk eshte bere nje degjim nga shume veta. Eshte bere nje degjim nga nje person i vetem. Kjo gje eshte me te vertete e cuditshme! Kur ne bejme seksione degjimi nga shume persona dhe fillojme te shikojme se na dalin gjera me te cmendura, atehere kemi kuptuar se nuk kemi ....
Jeni ju i sigurt se kjo video nuk degjohet?
Jo, kujdes, videoja ka nje kohezgjatje prej 21 minutash, vetem per pjesen ... Jo e gjitha, me duket. Ne disa pjese degjohet shume mire.
Profesor Federico, kthehemi te pyetjet e fundit qe kane te bejne me vendimet ku kane arritur ekspertet amerikane, eksperti britanik dhe ekspertet shqiptare. Ju i keni lexuar qe te tre vendimet. Dallohen nga njeri-tjetri?
Ekspertet jane eksperte per ceshtje te ndryshme. Ndryshe nga njeri-tjetri dhe ndryshe nga ne. Dhe ndryshe nga ekspertet shqiptare qe kane bere...
Ne c'kuptim?
Temat me te cilat jane marre, nuk jane te njejtat. Eksperti amerikan eshte nje ekspert informatike baze, d.m.th. kompjuteri, memorie, etj. Dhe, sipas mendimit tim, ka bere nje pune shume te mire nga kjo pikepamje. Edhe sepse nepermjet punes se tij une kuptova 90 % te gjerave. Sepse me perpara, une kisha vetem nje CD ne dore dhe cfare mund te kuptoja, pra duke pare ate qe ai ka bere, duke vene re saktesine me te cilen jepte rezultatet e tij ne fletet e tij, mesova shume gjera. Por, ai nuk eshte as nje ekspert akustike, as nje ekspert i analizes se sinjaleve. Dhe e thote. Ai ka paraqitur nje CV, ku thote te gjitha ato gjera qe ka bere. Amerikanet veprojne keshtu, sepse eshte ne lidhje me vleren ligjore te titujve te studimit. Jo si ne Itali, ku une them se jam inxhinier. Dhe ju jeni i detyruar qe te me besoni. Kurse ata shkruajne gjithcka. Dhe midis gjerave qe ai shkruan, nuk ka pervoja ne materien me te cilen merrem une, analizen e sinjaleve akustike. Eshte aq e vertete, sa ai as nuk provon qe te thote qe shikon apo nuk shikon modifikime dhe te cfare lloji jane. Madje, kur i pergjigjet nje pyetjeje te drejtuar sakte, une presupozoj prej ketu, ai i jep nje pergjigje, e kishte ne dore me perpara avokati, tek e cila kuptohet se ai nuk ka nje pergjigje te veten. Thote keto dy gjera: persa i perket videos, i jam drejtuar nje eksperti qe eshte kolegu im dhe eksperti, qe eshte kolegu im, me thote se nuk shikon gjera te medha te sekuencat ne video. Nga ana tjeter, pastaj perfundimet tona dhe ato te gjykates shqiptare, nuk kane te bejne me sekuencat ne video. Pra, ai thelbesisht pranon se nuk ka kompetenca per kete materie. Dhe ekspertja angleze, me duket qe ka bere filtrim ne Cambridge, nuk ka thene asgje, thjesht e ka marre sinjalin dhe e ka kthyer ate te filtruar. Prandaj ne kemi te dy versionet: te filtruarin dhe te pafiltruarin, nuk kuptohet gje ketu dhe ...
Nuk kuptohet asgje?
Keqesohet ne disa raste. Si shihet kjo? Ne qofte se une ju jap per te degjuar nje pjese, ju mundeni ta kuptoni mesazhin sepse perktheni, presupozojme, 10 fjale. Ne qofte se une jua jap te filtruar dhe ju me perktheni vetem 8, e kuptoj se sinjali i filtruar eshte me i keq. Dhe eshte tamam ajo qe ...
Po ekspertet shqiptare?
Jo, askush ne Shqiperi nuk ka bere transkriptime te ketij lloji.
Po ekspertet e gjykates?
Nuk kane bere transkriptime ata. Prandaj per kete materie, opinioni qe ekziston eshte i imi, nuk ka te tjera.
Qe do te thote se dy ekspertet, anglezi dhe amerikani, e kane bere mire punen e tyre.
E kane bere mire punen e tyre, kur nuk u eshte kerkuar qe te thone gjera qe nuk kishin te benin me punen e tyre, kane dhene pergjigje qe, sipas meje, eshte e udhes qe ata te japin, sepse nje njeri nuk mund te thote qe une jam plotesisht injorant. Thote nuk e di.
Po historia e figurave per te cilat ju folet me perpara dhe qe jane futur brenda miskrospijes per ta fshire ate. Dhe qe eshte edhe ne relacionin e eksperteve shqiptare?
Ata kane verifikuar se kur mikrospia ka shkuar ne Amerike, keto figura tashme ishin aty brenda.
Ishin para se te dergohej ne Shtetet e Bashkuara?
Ndryshe do t'i kishte futur prokuroria. Me duket dicka e ekzagjeruar. Pra, duhet te ishin aty qe me perpara. Por ai nuk i ka pare, ama.
Eksperti amerikan?
Nuk i ka pare.
Si nuk i ka pare? Nje ekspert informatike?
Kjo do te thote qe ose nuk ishte i afte, ose kjo do te thote dicka tjeter. Ne thelb, sic thuhet ne Angli, me pare faktet, pastaj arsyetimet mbi to. Fakti eshte se ai nuk i ka pare. Dhe ato ishin. Sipas verifikimeve te eksperteve shqiptare, qe jane te pakundershtueshme, sepse ata kane verifikuar data, gjithcka qe ishte e verifikueshme, ata e kane verifikuar. Sepse, ju e dini, qe ka disa te dhena te te cilat fajlet krijohen, modifikohen. Kane verifikuar gjithcka qe mund te verifikohej. Ai duhet t'i kishte pare dhe nuk i ka pare. Kjo eshte e vetmja kritike qe une i bej atij. Dhe aq me teper qe, une per keto figura nuk dija asgje. Sepse, duke mos pasur mikrospine dhe duke e gjetur tek ekspertizat, ...por ceshtja e figurave eshte dicka shume, shume e rende, eshte dicka e rende ne menyre te pabesueshme.
Dhe pyetja e fundit. Ju keni qene nje ekspert i kontaktuar nga pala e zotit Meta. Pse shqiptaret duhet ta besojne qe ju thoni te verteten per kete ceshtje?
Une bej profesionin tim, nuk eshte se them te verteten. Te verteten e thone prifterinjte! Une jam nje kerkues. Shtrohen pyetje dhe une u pergjigjem atyre, duke u mbeshtetur ne baza shkencore. Doni te dini pse m'u drejtuan mua? Epo mire, pse iu drejtuan Shteteve te Bashkuara dhe anglezeve? Vendi im, edhe pse ne kete cast nuk po ka shume fat, eshte megjithate nje shtet i rendesishem nga pikepamja e kerkimeve shkencore. Pra, kur eshte kerkuar nje ekspert ne Itali, ne komunitetin tone njihemi te gjithe, u arrit keshtu tek emri im. Une jam i nderuar qe e kam bere kete. E kam bere me kenaqesi kete rast, sepse kishte te bente me nje kryeminister.
Ju mund te deklaroni ketu me gjithe ndershmerine per kete kerkim qe keni bere?
E imja? C'domethene? Betimi qe behet ne gjykate.
Qe eshte bere mbi baza shkencore?
Sigurisht! Te mos shkojme ne nje sektor tjeter qe eshte ai i etikes. Ju keni te drejte qe te keni te gjitha dyshimet qe doni. Ne ndershmerine time profesionale, une luftoj me armet e shkences, pastaj u takon gjykatesve te vleresojne qe cilesia e punes time eshte e mire ose jo.
Kater dekada tek Enti Kombetar Italian per Inovacionin
Prof. Antonio Federico ka punuar per 40 vjet tek "ENEA", Enti Kombetar Italian per Inovacionin dhe Energjine, ku eshte marre me metodat per analizimin e sinjaleve per gjera shume delikate, si p.sh: diagnostikimin e reaktoreve berthamore dhe gjerat te ketij lloj niveli. Per sa i perket veprimtarise qe ka zhvilluar nga pikepamja gjyqesore, ai thirret sidomos ne raste kur proceset paraqesin veshtiresi te vecanta dhe te rendesishme, si ceshtja Moro, ajo Ustika dhe pergjimet telefonike te Silvio Berluskonit.
Pergjimet telefonike te Silvio Berluskonit.
Ceshtja Berluskoni. Cfare keni bere ju per ceshtjen Berluskoni?
Eshte nje ceshtje e ngjashme me kete. Ne kuptimin qe prej disa kohesh perdoren per pergjimet gjyqesore, mikrospijet. Mikrospija e ka ndryshuar pak kuadrin shkencor te hetimit. Sepse mikrospija mund te jete e nje cilesie te mire ose te keqe. Mund te perdoret nga persona te afte, nga persona te paafte, etj. Dhe krijon shume situata te ndryshme midis tyre. Me disa limite te skajshme te cilesise, si ne kete rast dhe, nga ana tjeter, si edhe ceshtja e Berluskonit. Edhe atje nuk ishin titrat e programit televiziv, qe ne kete rast, jane skandaloze, por le ta themi thelbesisht, ne rastin kur redaktori ka menduar qe te zevendesoje me degjimin e tij, ate cka degjuesit duhet te kishin bere me koken e tyre dhe me veshet e tyre duke degjuar, kur kemi nje sinjal qe praktikisht eshte i padegjueshem ne shume pika. Dhe ne ate rastin tjeter, Berluskoni, patem nje gje te ngjashme, patem disa persona qe moren shenim neper copa letre. Pra, le ta themi qe nga ana teknike nuk eshte shume cilesore, ne te dyja rastet sinjali ishte praktikisht "Lemeri".
Prof. Antonio Federico dhe avokati Spartak Braho, flasin per gazetarin Blendi Fevziu ne emisionin "Opinion" ne Tv Klan. Federico thekson se videoja origjinale eshte fshire qellimisht nga memoria e ores nga profesioniste. Kurse shton dhe faktin se eksperti amerikan nuk i zbuloi imazhet e futura ne ore. Per me teper, zeri i videos i manipuluar ne menyre te imtesishme.
Ne ceshtjen Meta- Prifti, kur ju jeni kontaktuar? Menjehere pas ceshtjes?
Duhet te kemi parasysh dhe me vjen keq per kete, qe une nuk e njoh dhe per kete u kerkoj falje telespektatoreve shqiptare, qe jane kaq te durueshem, nuk e njoh gjuhen shqipe dhe per pasoje, nuk e njoh shume mire ate cka ndodh ne Shqiperi. Une e ndjek kete gje nepermjet lajmeve te gazetave dhe te televizioneve.
Ne italisht???
Ne Italisht. Shume "konsekucio temporum" mund te me shpetojne, pra se si ka qene rrjedhoja e ngjarjeve, per kete gje ndoshta nuk do te isha i sakte dhe mund te them ....
Le te flasim per videon.
Me kane dhene nje video, CD, pra thelbesisht.
Qe ishte kopje origjinale?
Qe kishin dhene te gjitha televizionet.
Ishte kopje origjinale apo produkti i transmetuar i televizionit?
Nuk mund te jete nje origjinal, tashme ishte nje filmim, i montuar, ishte nje produkt studioje televizive.
Cila eshte diferenca?
Une prodhoj nje sekuence pamjesh edhe tingujsh nepermjet nje instrumenti cfaredo, zakonisht nepermjet nje telekamere, pastaj mund te bej montazhe, mbivendosje, kthime mbrapa, prerje, pra mund te bej cdo gje. Normalisht e bej kete gje per ta bere programin me te pelqyeshem per degjuesit, per te degjuar ate qe flet. Ne ate rast nuk u duk menjehere dhe nga pervoja e rasteve si ky, doli qe nuk behej fjale per nje ceshtje plotesisht te pafajshme, qe thelbesisht eshte me te vertete e papranueshme qe ne pamundesine per te garantuar degjimin e telespektatoreve me veshet e tyre te nje mesazhi te caktuar, duke u mbeshtetur tek i cili duhet te krijohet nje opinion per ceshtjen per te cilen flitet, te cilen une nuk e njihja. As aktoret e kesaj ceshtjeje, as ate per te cilen behet fjale. Pra, me pak fjale, ata ne ate studio jane orvatur qe te permiresojne cilesine e ketij sinjali, por operacioni qe nuk u doli as atyre, as edhe te tjereve ne vijim, sic do ta shohim pastaj, ata kane bere nje montazh edhe jane sajuar duke vene poshte shkrimet e titrave. Ky operacion nuk mund te perkufizohet si ilegal, por thelbesisht eshte i paligjshem.
Ne c'kuptim? Ne kuptimin juridik?
Te themi, ne kuptimin e respektimit te zgjuarsise se degjuesve.
Gazetaret bejne gjithmone, sepse nuk mund te transmetohet nje, le ta themi, nje fjalim i plote, keto behen gjithmone.
Por te ne, ne Itali, ne kete cast, ju ndoshta keni degjuar te flitet, ne nuk bejme gje tjeter pervecse te vazhdojme te degjojme pergjimet telefonike mbi ceshtjet me te cuditshme, me private, etj. Por jane pergjime telefonike te kryera me kriter shkencor dhe te bera nga prokurorite. Dhe pastaj transmetohen ashtu sic jane dhe telespektatori degjon me veshet e vet. Askush nuk i perserit.
Edhe ketu telespektatoret kane degjuar pak.
Po, dicka degjohet, por te pikat ku pastaj kane kaluar madje nje boje te kuqe.
Cfare do te thote "imazhet"?
Sic po e thoshim me perpara, ne dukje, kjo pune do te dukej sikur te ishte bere nga nje diletant, ne kuptimin qe gabimet qe jane grumbulluar jane shume, por pastaj kemi gjetur disa gjera qe nuk jane gjera prej diletanti. E para prej te cilave eshte qe te mikrospija e cila i eshte dorezuar prokurorise, ku nuk ka asnje gjurme te bisedes per te cilen flitet, pra e ashtuquajtur mikrospi, "Sedicente", nuk di a ka nje term, ne e perdorim ne Itali, nuk e di a ka nje term ekuivalent ne shqip. Le ta themi aty nuk e kemi fajlin e filmimit, por cfare ka aty ama, aty kemi nje pune fshirjeje sistematike te kryer nga nje person te cilin mund ta cilesojme nje "Haker", nje personazh qe vepron me instrumentet e informatikes me qellime jo te ligjshme. Dhe pra cfare ka ndodhur? Tek mikropsija eshte gjetur ....
Tek memoria e mikrospijes?
Po! Tek memoria e mikrospijes, eshte korrekt korrigjimi, jane gjetur nje sere fajlesh (file - skedare) te fshire. Me saktesisht, nje fajl, te cilen une nuk e kam pare, sepse eshte pjese e nje procesi qe po zhvillohet ketu ne Shqiperi dhe pra na eshte hequr nga vemendja jone qe po merremi me kete, plus nje sistem per te fshire gjithcka kishte aty poshte, qe formohet nga mijera dhe mijera pamje, te gjitha njesoj, pa date referimi, etj., si dhe ato vete te fshira.
Eshte nje operacion qe perdoret nga hakeret?
Po! Eshte nje operacion prej hakeri, profesionisti, pra nje operacion te cilin e bejne subjektet qe duan te fshehin dicka.
Ju i keni pare te raporti i eksperteve shqiptare.
Eshte i vetmi burim informimi, te cilin une kam pasur mundesi te disponoj ne fazat e para. Sepse ne fazat e para, une kam pasur filmimin, eshte bere analiza e filmimit.
Ju keni marre nje CD me filmimin qe eshte e transmetuar ne televizion. Cfare pate?
Ishte nje montazh.
E kane pranuar edhe ata te televizionit, sepse kane bere nje montazh qe eshte nje gje normale, ku nje filmim shkon...
Eshte nje montazh i cuditshem, sepse ka mbivendosje, zgjatje, etj. Une kisha pergatitur nje relacion te pare me nje numer te madh shenimesh qe po jua tregoj juve ketu, por pa zbritur ne hollesi. Secila prej atyre pikave eshte nje parregullsi.
Sa parregullsi?
Duhet te kete nja 15 -20.
Parregullsi qe mund te ndryshojne kuptimin e ligjerates apo gjera qe e bejne me mire ate, per ta degjuar me mire?
Pjesa qe ka rendesi nuk ka asnje ligjerate, jane vetem titrat, jane vetem titrat, pra jane ato qe e ndryshojne kuptimin e historise.
Pse titrat e ndryshojne kuptimin e ligjerates?
Sepse nuk i korrespondojne kuptimit, nuk i korrespondojne tekstit te degjueshem.
Prokuroria, d.m.th. Prokurorja e Pergjithshme tha se 700 mije euro nuk degjohet, ashtu sic ishte nxjerre tek titrat, por 7 % ajo ka thene se degjohet dhe ne e kemi degjuar. Dhe ju e keni degjuar?
Une kerkoj perseri falje, por, nga ana profesionale, nuk mund ta degjoj shqipen, pra, cfare bera une? Une gjeta ne Rome docente universitare shume te afte, qe e kane gjuhen shqipe gjuhen e nenes, te cileve ua parashtrova problemin.
Sa vete?
4-5. Sepse futa ne pune shume vete.
Ua thate atyre qe behet fjale per kete material?
Pyetja juaj eshte e drejte. Une ndoqa procedura te standardizuara ne baze te te cilave personat nuk informohen per lenden me te cilen po merren dhe une shpesh u jap atyre sinjale te perziera, pra u kam ndryshuar vendin dhe ata ....
Nuk e kuptojne domethenien e ligjerates.
Me qe ata jane njohes te gjuhes shqipe, une nuk mund ta kuptoj se sa ata ishin te informuar per ceshtjen, e cila kishte ndodhur ne Shqiperi. Une presupozoj ....
Ka qene shume e famshme.
Pershtypja ime eshte se keto kujdesie nuk jane ndjekur gjithmone. Kjo eshte nje ceshtje per te cilen une personalisht kam shume per te protestuar, sepse transkriptimi i bere nga prokuroria, pa pranine e subjekteve qe kujdesen per interesat e pales se akuzuar, eshte nje gje qe me habit mua. Atehere, une dua te shoh se si e beni, me ke e beni, nese e beni me me shume se sa nje njeri apo vetem me nje person, do te desha te dija nese ai person eshte i informuar per faktet apo jo. Ne qofte se ai person eshte i informuar per faktet, nese ka folur me personin akuzues, pra nese 7% -in atij ia ka treguar dikush, si t'ia bej une qe ta di kete? 7% -in konsulentet e mi, qe jane persona me nivel absolutisht shume te larte, jo me nivel te madh, por me nivel shume te madh, te nivelit me te larte qe ne disponojme ne Itali. Une nuk mund te vija ne Shqiperi, se ndryshe do ta kisha bere. Kam marre nje sere operacionesh, kemi marre filmimet, kemi marre sinjalet, pa thene se per cfare behet fjale, pastaj une u dhashe atyre sinjalet e filtruara, pastaj u dhashe disa pjese, pastaj i detyrova qe te kthehen tek ato pjese, qe ne i konsiderojme me rendesi me te madhe, ato qe degjohen me pak dhe qe jane me inkriminuese per kryeministrin.
Dhe qe jane me te ndjeshme.
Qe jane me te ndjeshme. Eshte e drejte fjalia juaj. Ju garantoj per kete dhe i kam ketu transkriptimet dhe tek asnje prej tyre nuk duket ...
Dhe cfare kane thene ata?
Ata kane thene gjerat te cuditshme, sepse kur kuptueshmeria mungon, si e kuptoni ju kete gje? Personat fillojne e kuptojne gjera te ndryshme. Ne qofte se ne te dy flasim me njeri-tjetrin, sic flasim tani, askush nuk mund te thote qe ne themi gjera ndryshe nga ato qe themi, por kur dalengadale e ulim zerin...
Po!
Ngreme zhurmen sfond, ne nje fare pike, personat nuk degjojne mire, por kujtojne se degjojne.
Kujtojne ata se degjojne. Kjo eshte nje gje psikologjike.
Sigurisht, eshte njeriu qe perpiqet te kuptoje mesazhin qe i vjen. Kur ne ngreme zhurmen e sfondit dhe e ulim intensitetin e sinjalit, nuk humbet menjehere perceptimi i asaj qe thuhet, por pak nga pak. Efekti qe ne veme re eshte qe personat fillojne te degjojne gjera te ndryshme. Deri ne piken ne te cilen sinjali kapercehet nga zhurma. Ne ate pike gjerat jane komplet te ndryshme. Ne kemi ne disa pika te transkriptimit, qe jane pak qesharake, ne kuptimin qe jane fjale plotesisht pa lidhje, pa kuptim. Ne transkriptimet e bera nga persona ...
Cfare kane thene keta persona?
Eshte shume e veshtire per mua. Une nuk mund ta kujtoj, do te duhej qe te shkonim e ta shikonim, por nuk kane thene ate qe thoshte prokuroria. Pra qe ju me folet per nje fjali, nuk e di me saktesi kuptimin e asaj fjalie.
Dicka qe numeron 7%.
Nuk e kemi kete te transkriptimet...
Nuk eshte kjo kurre te transkriptimet?
Dhe pastaj kemi nje tjeter, sepse jane ato dy te kuqet e famshme. Pastaj kemi nje 700.
Nje 700...
E shpikur! E shpikur!! Nuk gjejme fare gjurme te kesaj, ne kuptimin qe kur ne shkojme te studiojme nje sinjal, per te kuptuar nese kjo gje eshte thene, une duke mos e njohur fare shqipen, shkoj e kerkoj pikembeshtetje: zanoret. Une nuk e di se cfare zanoresh ka te 7%. Por me duket se kam kuptuar se kemi nje lloj A-je dhe se A-ja shqiptare eshte e ngjashme me A-ne italiane. Pra ne qofte se une gjej nje A shqiptare prane asaj pjese, ku me thuhet se eshte ajo gje, mund te imagjinoj se aty afer ka dicka tjeter, por ne qofte se nuk e gjej them qe eshte gjithcka teresisht e shpikur. Pra ekzistojne metoda teknike per te vene plotesisht ne diskutim nje hipoteze transkriptimi. Pervec kesaj, transkriptimet e sforcuara nen standardet nderkombetare nuk jane te pranueshme nga pikepamja ligjore dhe gjykata e ka njohur kete gje plotesisht. Por une i bej nje pyetje vetes, nese jane njohur nga pikepamja gazetareske? Ndoshta per kete gje, ju jeni me kompetente se mua ne kete teme. Por une nuk mund te vihem e te luaj me peshperima dhe me zera te tingujve te pakuptueshem.
Zeri qe ju keni degjuar, flasim per kopjen jo te montuar per televizionin, pra per kopjen qe eshte gjetur te kompjuteri, nuk mund te gjendej nje zgjidhje per te ulur zhurmen dhe te kuptonim me mire ligjeraten, me filtrat, me te gjitha keto metoda dhe teknologji?
Ka metoda shume te fuqishme sot, te cilat jane shpikur sidomos nga anglezet dhe kjo eshte arsyeja qe njera nga ekspertizat u eshte besuar anglezeve. Dhe sidomos nga ata te Universitetit te Cambridge -it, ku i kane shpikur keto, si nje lloj "Silikon valej", per keto gjera. Per sa i perket ketyre gjerave te nivelit te larte, per sa i perket permiresimit. Zbatime te pafundme. Mendoni vetem per disqet e vjeter prej vinili te muzikes. Dhe kane pasur nje sukses te jashtezakonshem. Ajo qe kemi mesuar nga pervoja eshte se sinjali mund te permiresohet nese ka nje cilesi mesatare te larte. Nje cilesi mesatare e larte mund te transformohet ne nje cilesi te larte, duke eliminuar disa lloje te vecanta zhurmash. Pervoja tregon edhe se kur sinjali eshte i degraduar, kur jemi nen ate standardin e famshem per te cilin, ne qofte se doni, me vone, mund te flasim, duke dhene ndonje hollesi, duke pasur parasysh se mund te jene gjera te merzitshme. Kur sinjali eshte nen standardin e permiresimit nuk arrihet dot. Mund te ulet zhurma. Ne qofte se doni, pastaj, ju jap dy caste shpjegimi, por kuptueshmeria e sinjalit nuk permiresohet. Dhe le ta themi, fatkeqesisht, edhe Italia nuk ka nje tradite te vecante ne kete lende. Ka bere shume procese me kete shprese, duke derguar legjione ekspertesh ne Angli per te mesuar.
Nuk ia kane dale mbane?
Jane kthyer mbrapa duke mos pasur asnje gje ne dore.
Do te thote qe cilesia e ketij regjistrimi, ka qene nen kete norme?
I yni? I yni eshte shume me pak. I yni eshte nje ...
Me shifra mund te me ...
Le ta themi ...Nje siguri te arsyeshme, per te kuptuar ate qe thuhet, ndodh te kemi kur zhurma ka me sinjalin nje raport jo me te ulet se 10 decibel. Decibeli eshte nje njesi matjeje ne akustike. Ju lutem, qe ta pranoni kete gje. Nuk eshte rasti ta shpjegojme ketu. Nen 10 decibel kuptueshmeria dalengadale keqesohet. Rreth 0 decibel, 0 do te thote qe sinjali dhe zhurma kane te njejten fuqi.
Po!
Ne ate pike, kuptueshmeria ka prirje qe te anulohet. Por ne, ne piken ku kemi gjetur te kuqet, kemi vlera negative, shume shpesh negative. Kjo do te thote qe zhurma eshte me e larte se sinjali?
Zhurma eshte me e forte se sinjali?
Eshte me e dendur, me e fuqishme se sinjali.
Se fjalet.
Se sinjali. Se ajo qe shqiptohet. Ne keto kushte, asgje nuk mund te jete e destinuar per suksesin. Mundesia per te kuptuar ne qofte se ju shikoni se cfare na del ne keto gjera, ne seksionet e degjimit nga shume veta dhe ne Shqiperi nuk eshte bere nje degjim nga shume veta. Eshte bere nje degjim nga nje person i vetem. Kjo gje eshte me te vertete e cuditshme! Kur ne bejme seksione degjimi nga shume persona dhe fillojme te shikojme se na dalin gjera me te cmendura, atehere kemi kuptuar se nuk kemi ....
Jeni ju i sigurt se kjo video nuk degjohet?
Jo, kujdes, videoja ka nje kohezgjatje prej 21 minutash, vetem per pjesen ... Jo e gjitha, me duket. Ne disa pjese degjohet shume mire.
Profesor Federico, kthehemi te pyetjet e fundit qe kane te bejne me vendimet ku kane arritur ekspertet amerikane, eksperti britanik dhe ekspertet shqiptare. Ju i keni lexuar qe te tre vendimet. Dallohen nga njeri-tjetri?
Ekspertet jane eksperte per ceshtje te ndryshme. Ndryshe nga njeri-tjetri dhe ndryshe nga ne. Dhe ndryshe nga ekspertet shqiptare qe kane bere...
Ne c'kuptim?
Temat me te cilat jane marre, nuk jane te njejtat. Eksperti amerikan eshte nje ekspert informatike baze, d.m.th. kompjuteri, memorie, etj. Dhe, sipas mendimit tim, ka bere nje pune shume te mire nga kjo pikepamje. Edhe sepse nepermjet punes se tij une kuptova 90 % te gjerave. Sepse me perpara, une kisha vetem nje CD ne dore dhe cfare mund te kuptoja, pra duke pare ate qe ai ka bere, duke vene re saktesine me te cilen jepte rezultatet e tij ne fletet e tij, mesova shume gjera. Por, ai nuk eshte as nje ekspert akustike, as nje ekspert i analizes se sinjaleve. Dhe e thote. Ai ka paraqitur nje CV, ku thote te gjitha ato gjera qe ka bere. Amerikanet veprojne keshtu, sepse eshte ne lidhje me vleren ligjore te titujve te studimit. Jo si ne Itali, ku une them se jam inxhinier. Dhe ju jeni i detyruar qe te me besoni. Kurse ata shkruajne gjithcka. Dhe midis gjerave qe ai shkruan, nuk ka pervoja ne materien me te cilen merrem une, analizen e sinjaleve akustike. Eshte aq e vertete, sa ai as nuk provon qe te thote qe shikon apo nuk shikon modifikime dhe te cfare lloji jane. Madje, kur i pergjigjet nje pyetjeje te drejtuar sakte, une presupozoj prej ketu, ai i jep nje pergjigje, e kishte ne dore me perpara avokati, tek e cila kuptohet se ai nuk ka nje pergjigje te veten. Thote keto dy gjera: persa i perket videos, i jam drejtuar nje eksperti qe eshte kolegu im dhe eksperti, qe eshte kolegu im, me thote se nuk shikon gjera te medha te sekuencat ne video. Nga ana tjeter, pastaj perfundimet tona dhe ato te gjykates shqiptare, nuk kane te bejne me sekuencat ne video. Pra, ai thelbesisht pranon se nuk ka kompetenca per kete materie. Dhe ekspertja angleze, me duket qe ka bere filtrim ne Cambridge, nuk ka thene asgje, thjesht e ka marre sinjalin dhe e ka kthyer ate te filtruar. Prandaj ne kemi te dy versionet: te filtruarin dhe te pafiltruarin, nuk kuptohet gje ketu dhe ...
Nuk kuptohet asgje?
Keqesohet ne disa raste. Si shihet kjo? Ne qofte se une ju jap per te degjuar nje pjese, ju mundeni ta kuptoni mesazhin sepse perktheni, presupozojme, 10 fjale. Ne qofte se une jua jap te filtruar dhe ju me perktheni vetem 8, e kuptoj se sinjali i filtruar eshte me i keq. Dhe eshte tamam ajo qe ...
Po ekspertet shqiptare?
Jo, askush ne Shqiperi nuk ka bere transkriptime te ketij lloji.
Po ekspertet e gjykates?
Nuk kane bere transkriptime ata. Prandaj per kete materie, opinioni qe ekziston eshte i imi, nuk ka te tjera.
Qe do te thote se dy ekspertet, anglezi dhe amerikani, e kane bere mire punen e tyre.
E kane bere mire punen e tyre, kur nuk u eshte kerkuar qe te thone gjera qe nuk kishin te benin me punen e tyre, kane dhene pergjigje qe, sipas meje, eshte e udhes qe ata te japin, sepse nje njeri nuk mund te thote qe une jam plotesisht injorant. Thote nuk e di.
Po historia e figurave per te cilat ju folet me perpara dhe qe jane futur brenda miskrospijes per ta fshire ate. Dhe qe eshte edhe ne relacionin e eksperteve shqiptare?
Ata kane verifikuar se kur mikrospia ka shkuar ne Amerike, keto figura tashme ishin aty brenda.
Ishin para se te dergohej ne Shtetet e Bashkuara?
Ndryshe do t'i kishte futur prokuroria. Me duket dicka e ekzagjeruar. Pra, duhet te ishin aty qe me perpara. Por ai nuk i ka pare, ama.
Eksperti amerikan?
Nuk i ka pare.
Si nuk i ka pare? Nje ekspert informatike?
Kjo do te thote qe ose nuk ishte i afte, ose kjo do te thote dicka tjeter. Ne thelb, sic thuhet ne Angli, me pare faktet, pastaj arsyetimet mbi to. Fakti eshte se ai nuk i ka pare. Dhe ato ishin. Sipas verifikimeve te eksperteve shqiptare, qe jane te pakundershtueshme, sepse ata kane verifikuar data, gjithcka qe ishte e verifikueshme, ata e kane verifikuar. Sepse, ju e dini, qe ka disa te dhena te te cilat fajlet krijohen, modifikohen. Kane verifikuar gjithcka qe mund te verifikohej. Ai duhet t'i kishte pare dhe nuk i ka pare. Kjo eshte e vetmja kritike qe une i bej atij. Dhe aq me teper qe, une per keto figura nuk dija asgje. Sepse, duke mos pasur mikrospine dhe duke e gjetur tek ekspertizat, ...por ceshtja e figurave eshte dicka shume, shume e rende, eshte dicka e rende ne menyre te pabesueshme.
Dhe pyetja e fundit. Ju keni qene nje ekspert i kontaktuar nga pala e zotit Meta. Pse shqiptaret duhet ta besojne qe ju thoni te verteten per kete ceshtje?
Une bej profesionin tim, nuk eshte se them te verteten. Te verteten e thone prifterinjte! Une jam nje kerkues. Shtrohen pyetje dhe une u pergjigjem atyre, duke u mbeshtetur ne baza shkencore. Doni te dini pse m'u drejtuan mua? Epo mire, pse iu drejtuan Shteteve te Bashkuara dhe anglezeve? Vendi im, edhe pse ne kete cast nuk po ka shume fat, eshte megjithate nje shtet i rendesishem nga pikepamja e kerkimeve shkencore. Pra, kur eshte kerkuar nje ekspert ne Itali, ne komunitetin tone njihemi te gjithe, u arrit keshtu tek emri im. Une jam i nderuar qe e kam bere kete. E kam bere me kenaqesi kete rast, sepse kishte te bente me nje kryeminister.
Ju mund te deklaroni ketu me gjithe ndershmerine per kete kerkim qe keni bere?
E imja? C'domethene? Betimi qe behet ne gjykate.
Qe eshte bere mbi baza shkencore?
Sigurisht! Te mos shkojme ne nje sektor tjeter qe eshte ai i etikes. Ju keni te drejte qe te keni te gjitha dyshimet qe doni. Ne ndershmerine time profesionale, une luftoj me armet e shkences, pastaj u takon gjykatesve te vleresojne qe cilesia e punes time eshte e mire ose jo.
Kater dekada tek Enti Kombetar Italian per Inovacionin
Prof. Antonio Federico ka punuar per 40 vjet tek "ENEA", Enti Kombetar Italian per Inovacionin dhe Energjine, ku eshte marre me metodat per analizimin e sinjaleve per gjera shume delikate, si p.sh: diagnostikimin e reaktoreve berthamore dhe gjerat te ketij lloj niveli. Per sa i perket veprimtarise qe ka zhvilluar nga pikepamja gjyqesore, ai thirret sidomos ne raste kur proceset paraqesin veshtiresi te vecanta dhe te rendesishme, si ceshtja Moro, ajo Ustika dhe pergjimet telefonike te Silvio Berluskonit.
Pergjimet telefonike te Silvio Berluskonit.
Ceshtja Berluskoni. Cfare keni bere ju per ceshtjen Berluskoni?
Eshte nje ceshtje e ngjashme me kete. Ne kuptimin qe prej disa kohesh perdoren per pergjimet gjyqesore, mikrospijet. Mikrospija e ka ndryshuar pak kuadrin shkencor te hetimit. Sepse mikrospija mund te jete e nje cilesie te mire ose te keqe. Mund te perdoret nga persona te afte, nga persona te paafte, etj. Dhe krijon shume situata te ndryshme midis tyre. Me disa limite te skajshme te cilesise, si ne kete rast dhe, nga ana tjeter, si edhe ceshtja e Berluskonit. Edhe atje nuk ishin titrat e programit televiziv, qe ne kete rast, jane skandaloze, por le ta themi thelbesisht, ne rastin kur redaktori ka menduar qe te zevendesoje me degjimin e tij, ate cka degjuesit duhet te kishin bere me koken e tyre dhe me veshet e tyre duke degjuar, kur kemi nje sinjal qe praktikisht eshte i padegjueshem ne shume pika. Dhe ne ate rastin tjeter, Berluskoni, patem nje gje te ngjashme, patem disa persona qe moren shenim neper copa letre. Pra, le ta themi qe nga ana teknike nuk eshte shume cilesore, ne te dyja rastet sinjali ishte praktikisht "Lemeri".