Fjala e Nesti Nases në OKB dhe jeta e misionit shqiptar në Nju Jork
Gazeta përgatit një speciale në vitin 1977, në misionin e Shqipërisë në OKB. Fjalimi i Nesti Nases në OKB dhe akuzat për Kinën dhe Bashkimin Sovjetik
Pranay Gupte
UNITED NATIONS. NEW YORK – Pikërisht këtu është rasti që shqiptarët po nxjerrin misteret e vazhdueshme në Kombet e Bashkuara dhe ky është i vetmi rast, si dikur, që në tërësi pesë anëtarët e misionit dalin nga vetizolimi, duke hequr perden e fshehtë. Fjalimi i mbajtur dje nga ministri i Jashtëm i Shqipërisë, Nesti Nase, përpara Asamblesë së Përgjithshme, ishte një rast për sulmimin e dy ish-aleatëve; Bashkimin Sovjetik, në mënyrë të drejtpërdrejtë dhe Kinën në mënyrë të tërthortë.
Sulmi kundër Bashkimit Sovjetik ishte i parashikuar, pasi dy vendet kishin një kohë të gjatë që ishin prishur. Por, diplomatët këtu, te sulmet e nënkuptuara kundër Kinës, të bëra në fjalimin e zotit Nase, konstatojnë se ndarja e muajve të fundit midis tyre ishte një test i fortë mes miqve, që ishte zgjeruar në mënyrë të konsiderueshme.
Në anën tjetër po e dëgjonin atë anëtarët e misionit shqiptar, të kryesuar nga Abdi Baleta, shefi i ri i Delegacionit të Shqipërisë dhe delegatë të tjerë që kishin ardhur nga Tirana për të ndjekur sesionin vjetor të OKB-së.
Duke biseduar përmes intervistave, shqiptarët dhanë pritjet e tyre personale rreth mënyrës së jetesës së tyre në qytetin e Nju Jorkut. Ata thanë se janë krejtësisht të izoluar nga jeta e qytetit, duke preferuar që ta mbyllin veten e tyre kryesisht në zyrat e tyre në katin e 21-të të ndërtesës në “250 East, 87th Street” në Manhatan, me jetën e tyre shoqërore të kufizuar vetëm mes anëtarëve të tjerë të misionit. “Jeta jonë private është shumë e rëndësishme për personelin tonë që jeton këtu”, - thotë Muhamed Kapllani, sekretari i Parë i Misionit. Në të vërtetë, shqiptarët kanë krijuar një reputacion të tillë si njerëz të tërhequr që diplomatët i konsiderojnë ata si të çuditshëm dhe që praktikisht janë tërhequr nga qarqet zyrtare dhe sociale këtu, veçanërisht që nga muaji korrik, kur nisën të dilnin informacionet në Perëndim rreth ndarjes së tyre me kinezët. Më parë, delegatët e dy vendeve shikoheshin që frekuentonin shoqërinë e njëri-tjetrit, veçanërisht në pritjet diplomatike.
Kontakte të pakta me kinezët
Vështirë se kishte ndonjë komunikim këtu gjatë këtij viti midis Shqipërisë, e cila iu bashkua Kombeve të Bashkuara në vitin 1955 dhe Kinës, e cila është bërë anëtare që në vitin 1971. Sipas diplomatëve këtu, për herë të parë shqiptarët nuk u dukën në aeroportin ndërkombëtar “Kenedi” që të presin delegacionin kinez, që po vinte për në Asamblenë e Përgjithshme të OKB-së.
Në fjalimin e mbajtur në frëngjisht në Asamble, ministri i Jashtëm Nesti Nase deklaroi: “Në qoftë se Shqipëria ka marrë dhe mund të marrë disa ndihma ndërkombëtare nga ndonjë vend socialist, kjo nuk ka rëndësi vendimtare për fatin e ndërtimit të socializmit të vendit dhe në asnjë rrethanë, cilado qoftë, nuk mund të bëhet motiv për shkelje të pavarësisë dhe sovranitetit të vendit tonë”.
Fjala e hedhur duket të jetë për Kinën, e cila ka dhënë miliona dollarë ndihma në Shqipëri dhe, e cila, së fundi, në pak vite, ka pasur vetëm marrëdhënie tregtare me pushtetin e Enver Hoxhës, sekretar i Parë i Partisë së Punës së Shqipërisë dhe sunduesi absolut i vendit.
“Askush nuk mund të ushqejë iluzione se “Shqipëria është një vend i izoluar”, se atje “nuk mund të jetohet pa ndihmën e huaj”, apo se ajo “do të jetë e detyruar që të dalë në rrugë për të shtrirë dorën për lëmoshë te ndokush”. Zoti Nase tha se vendi do të qëndrojë “i lirë, i pavarur dhe i patundur”.
Asnjëri nga delegacionet kineze dhe sovjetike në sallën e Asamblesë nuk duartrokiti pas përfundimit të fjalimit të tij prej 30 minutash. Pasi ai u ul, përfaqësuesit e Greqisë, Turqisë, Benineve, Mauritanisë, Pakistanit dhe vendeve të tjera aziatike dhe afrikane shkuan te tavolina e delegacionit shqiptar dhe i dhanë dorën atij.
Zoti Kapllani, sekretar i Parë i Misionit, gjatë intervistave, dukej shumë i interesuar rreth informacioneve më të fundit se administrata “Hoxha” kishte urdhëruar kinezët që largoheshin nga Shqipëria, siç informonin disa analistë perëndimorë, të cilët e kishin interpretuar në kuptimin se marrëdhëniet midis dy shteteve po u vinte fundi. Me një ton disi të prerë, zoti Kapllani tha: “Absolutisht, mashtrim. Ambasada jonë në Beograd i ka hedhur poshtë këto informacione. Ne akoma kemi personel kinez në Shqipëri, përfshirë edhe stafin teknik”.
Shmangen diskutimet politike
Shqiptarë të tjerë si zoti Kapllani, refuzuan të orientoheshin drejt çdo diskutimi politik, por ata biseduan me pasion rreth çështjeve të tilla si edukimi dhe çështjet ekonomike.
Për shembull, një delegat tha se gjuhë e dytë nëpër shkolla janë Anglishtja, Frëngjishtja, Gjermanishtja, apo Rusishtja, të cila janë përfshirë tani edhe në shkollat e mesme, në të katër klasat e këtij niveli, siç ka qenë më parë. Gjithashtu, ai tha se ka lloje të ndryshme të trajnimeve profesionale pas përfundimit të shkollës së lartë në të gjitha nivelet”.
Një tjetër anëtarë i delegacionit tha se Universiteti i Tiranës, i cili është krijuar 20 vjet më parë, tani ka tetë fakultete të ndara dhe 16 mijë studentë dhe që institucionet e reja të arsimit të lartë po shtriheshin në të gjithë vendin me një popullsi prej 2.6 milionë banorësh.
Shqiptarët shfaqen të paduruar që të nxjerrin në pah se edhe fshatrat më të humbur kanë elektrifikim që prej 7 vjetësh dhe se plani i tyre aktual 5-vjeçar përqendrohet tek industria e rëndë dhe bujqësia. Ata thonë se atje nuk ka taksa ose detyrime të tjera fiskale dhe se gruaja përbën 48% të krahut të punës dhe se ajo përfaqësohet me 1/3 e anëtarëve në Kuvendin Popullor, struktura më e lartë legjislative në vend.
Gjithashtu, anëtarët e delegacionit thonë se qendrat e rikrijuara, - të quajtura “qendrat e pionierëve”, - ishin ngritur përgjatë bregdetit të Adriatikut dhe se atje po rritet edhe numri i turistëve nga vende të tilla si: Gjermania Lindore dhe Hungaria, të cilat vijnë përmes linjave ajrore, - deri tek kinezët, të cilët punojnë në Tiranë, kryeqyteti i vendit me 200 mijë banorë. Një tjetër anëtar i delegacionit thotë se “Olympic Airways”, - një kompani ajrore greke, - është zgjedhur për të nisur shumë shpejt fluturimet drejt Tiranës”.
Ministri i Jashtëm Nase dukej më fjalëpaku mes shqiptarëve të intervistuar këtu dhe atij iu kërkua që të shtjellojë fjalimin e tij, qeshi duke treguar tekstin e fjalës së tij në një letër dhe tha: “Atje janë të gjitha”.
Shkrimi është publikuar në “The New York Times” më 7 tetor 1977
Titulli është redaksional
Përgatiti: Albert Gjoka
14 Prill 2008
Pranay Gupte
UNITED NATIONS. NEW YORK – Pikërisht këtu është rasti që shqiptarët po nxjerrin misteret e vazhdueshme në Kombet e Bashkuara dhe ky është i vetmi rast, si dikur, që në tërësi pesë anëtarët e misionit dalin nga vetizolimi, duke hequr perden e fshehtë. Fjalimi i mbajtur dje nga ministri i Jashtëm i Shqipërisë, Nesti Nase, përpara Asamblesë së Përgjithshme, ishte një rast për sulmimin e dy ish-aleatëve; Bashkimin Sovjetik, në mënyrë të drejtpërdrejtë dhe Kinën në mënyrë të tërthortë.
Sulmi kundër Bashkimit Sovjetik ishte i parashikuar, pasi dy vendet kishin një kohë të gjatë që ishin prishur. Por, diplomatët këtu, te sulmet e nënkuptuara kundër Kinës, të bëra në fjalimin e zotit Nase, konstatojnë se ndarja e muajve të fundit midis tyre ishte një test i fortë mes miqve, që ishte zgjeruar në mënyrë të konsiderueshme.
Në anën tjetër po e dëgjonin atë anëtarët e misionit shqiptar, të kryesuar nga Abdi Baleta, shefi i ri i Delegacionit të Shqipërisë dhe delegatë të tjerë që kishin ardhur nga Tirana për të ndjekur sesionin vjetor të OKB-së.
Duke biseduar përmes intervistave, shqiptarët dhanë pritjet e tyre personale rreth mënyrës së jetesës së tyre në qytetin e Nju Jorkut. Ata thanë se janë krejtësisht të izoluar nga jeta e qytetit, duke preferuar që ta mbyllin veten e tyre kryesisht në zyrat e tyre në katin e 21-të të ndërtesës në “250 East, 87th Street” në Manhatan, me jetën e tyre shoqërore të kufizuar vetëm mes anëtarëve të tjerë të misionit. “Jeta jonë private është shumë e rëndësishme për personelin tonë që jeton këtu”, - thotë Muhamed Kapllani, sekretari i Parë i Misionit. Në të vërtetë, shqiptarët kanë krijuar një reputacion të tillë si njerëz të tërhequr që diplomatët i konsiderojnë ata si të çuditshëm dhe që praktikisht janë tërhequr nga qarqet zyrtare dhe sociale këtu, veçanërisht që nga muaji korrik, kur nisën të dilnin informacionet në Perëndim rreth ndarjes së tyre me kinezët. Më parë, delegatët e dy vendeve shikoheshin që frekuentonin shoqërinë e njëri-tjetrit, veçanërisht në pritjet diplomatike.
Kontakte të pakta me kinezët
Vështirë se kishte ndonjë komunikim këtu gjatë këtij viti midis Shqipërisë, e cila iu bashkua Kombeve të Bashkuara në vitin 1955 dhe Kinës, e cila është bërë anëtare që në vitin 1971. Sipas diplomatëve këtu, për herë të parë shqiptarët nuk u dukën në aeroportin ndërkombëtar “Kenedi” që të presin delegacionin kinez, që po vinte për në Asamblenë e Përgjithshme të OKB-së.
Në fjalimin e mbajtur në frëngjisht në Asamble, ministri i Jashtëm Nesti Nase deklaroi: “Në qoftë se Shqipëria ka marrë dhe mund të marrë disa ndihma ndërkombëtare nga ndonjë vend socialist, kjo nuk ka rëndësi vendimtare për fatin e ndërtimit të socializmit të vendit dhe në asnjë rrethanë, cilado qoftë, nuk mund të bëhet motiv për shkelje të pavarësisë dhe sovranitetit të vendit tonë”.
Fjala e hedhur duket të jetë për Kinën, e cila ka dhënë miliona dollarë ndihma në Shqipëri dhe, e cila, së fundi, në pak vite, ka pasur vetëm marrëdhënie tregtare me pushtetin e Enver Hoxhës, sekretar i Parë i Partisë së Punës së Shqipërisë dhe sunduesi absolut i vendit.
“Askush nuk mund të ushqejë iluzione se “Shqipëria është një vend i izoluar”, se atje “nuk mund të jetohet pa ndihmën e huaj”, apo se ajo “do të jetë e detyruar që të dalë në rrugë për të shtrirë dorën për lëmoshë te ndokush”. Zoti Nase tha se vendi do të qëndrojë “i lirë, i pavarur dhe i patundur”.
Asnjëri nga delegacionet kineze dhe sovjetike në sallën e Asamblesë nuk duartrokiti pas përfundimit të fjalimit të tij prej 30 minutash. Pasi ai u ul, përfaqësuesit e Greqisë, Turqisë, Benineve, Mauritanisë, Pakistanit dhe vendeve të tjera aziatike dhe afrikane shkuan te tavolina e delegacionit shqiptar dhe i dhanë dorën atij.
Zoti Kapllani, sekretar i Parë i Misionit, gjatë intervistave, dukej shumë i interesuar rreth informacioneve më të fundit se administrata “Hoxha” kishte urdhëruar kinezët që largoheshin nga Shqipëria, siç informonin disa analistë perëndimorë, të cilët e kishin interpretuar në kuptimin se marrëdhëniet midis dy shteteve po u vinte fundi. Me një ton disi të prerë, zoti Kapllani tha: “Absolutisht, mashtrim. Ambasada jonë në Beograd i ka hedhur poshtë këto informacione. Ne akoma kemi personel kinez në Shqipëri, përfshirë edhe stafin teknik”.
Shmangen diskutimet politike
Shqiptarë të tjerë si zoti Kapllani, refuzuan të orientoheshin drejt çdo diskutimi politik, por ata biseduan me pasion rreth çështjeve të tilla si edukimi dhe çështjet ekonomike.
Për shembull, një delegat tha se gjuhë e dytë nëpër shkolla janë Anglishtja, Frëngjishtja, Gjermanishtja, apo Rusishtja, të cila janë përfshirë tani edhe në shkollat e mesme, në të katër klasat e këtij niveli, siç ka qenë më parë. Gjithashtu, ai tha se ka lloje të ndryshme të trajnimeve profesionale pas përfundimit të shkollës së lartë në të gjitha nivelet”.
Një tjetër anëtarë i delegacionit tha se Universiteti i Tiranës, i cili është krijuar 20 vjet më parë, tani ka tetë fakultete të ndara dhe 16 mijë studentë dhe që institucionet e reja të arsimit të lartë po shtriheshin në të gjithë vendin me një popullsi prej 2.6 milionë banorësh.
Shqiptarët shfaqen të paduruar që të nxjerrin në pah se edhe fshatrat më të humbur kanë elektrifikim që prej 7 vjetësh dhe se plani i tyre aktual 5-vjeçar përqendrohet tek industria e rëndë dhe bujqësia. Ata thonë se atje nuk ka taksa ose detyrime të tjera fiskale dhe se gruaja përbën 48% të krahut të punës dhe se ajo përfaqësohet me 1/3 e anëtarëve në Kuvendin Popullor, struktura më e lartë legjislative në vend.
Gjithashtu, anëtarët e delegacionit thonë se qendrat e rikrijuara, - të quajtura “qendrat e pionierëve”, - ishin ngritur përgjatë bregdetit të Adriatikut dhe se atje po rritet edhe numri i turistëve nga vende të tilla si: Gjermania Lindore dhe Hungaria, të cilat vijnë përmes linjave ajrore, - deri tek kinezët, të cilët punojnë në Tiranë, kryeqyteti i vendit me 200 mijë banorë. Një tjetër anëtar i delegacionit thotë se “Olympic Airways”, - një kompani ajrore greke, - është zgjedhur për të nisur shumë shpejt fluturimet drejt Tiranës”.
Ministri i Jashtëm Nase dukej më fjalëpaku mes shqiptarëve të intervistuar këtu dhe atij iu kërkua që të shtjellojë fjalimin e tij, qeshi duke treguar tekstin e fjalës së tij në një letër dhe tha: “Atje janë të gjitha”.
Shkrimi është publikuar në “The New York Times” më 7 tetor 1977
Titulli është redaksional
Përgatiti: Albert Gjoka
14 Prill 2008