Italia humbet besimin e tregjeve financiare
Italia e zhytur ne borxhe po vihet gjithnje e me shume nen presion ne tregjet financiare. Ne fillim te javes perqindja e interesit per obligacionet shteterore dhjetevjecare u ngrit per here te pare mbi nivelin 6.5 per qind. Te henen 07.11.2011 ajo u rrit ndjeshem ne nivelin 663 per qind. Ne krahasim me obligacionet e qeverise gjermane me te njejten kohe maturimi primi i rrezikut u ngrit ne nje nivel rekord prej rreth 478 pike perqindjeje. Primet e larta per rast rreziku dhe te periqndjet e larta te interesit jane shenje e mosbesimit te madh te investitoreve.
Ekonomia italiane nuk po rritet. Vendi i cili me nje prodhim ekonomik prej rreth 15 bilione perben ekonomine e tete me te madhe ne bote nuk ka gjeneruar ne periudhen 2000-2010 pothuajse asnje lloj rritjeje ekonomike. Prandaj ne krahasim me vendet e tjera te Evropes ajo ka rene ne vendin e fundit. Megjithate per kohe te gjate vendi klasifikohej si i qendrueshem. Edhe pse Italia ka nje borxh prej pothuajse 19 bilione ose 120 per qind te prodhimit bruto te brendshem - duke e renditur ne zonen e euros e dyta pra pas Greqise sa u perket borxheve kapitali privat neto perben 180 per qind te PBB-se. Ne Gjermani dhe France kapitali privat perben vetem rreth 140 per qind te PBB-se. Afersisht 60 perqind e obligacioneve qeveritare jane ne duart e investitoreve italiane. Keto argumente flasin per nje Itali te qendrueshme. Po pse tani ky presion nga ana e tregjeve financiare Bildunterschrift Parlamenti italian para shtypit
Shpenzime te teperta qeveritare
Ekonomia italiane e cila ne boten e jashtme e prezantonte veten si ekonomi me stabilitet duke perhapur nje imazh qetesues e fshihte gjendjen e vertete te nje sistemi politik ngaterruar. Ne raportin e tetorit per Evropen Fondi Monetar Nderkombetar shkruante se Italia ka probleme te medha strukturore. Keto perfshijne shpenzimet e shfrenuar te qeverise te cilat perdoren madje edhe ne menyre jo shume joefikase dhe nje sistem taksash me nje barre te madhe ndaj ekonomise dhe nje norme tatimore prej rreth 43 perqind. Tradicionalisht pjesa e ekonomise informale eshte shume e larte - vleresimet shkojne nga 18 deri 30 per qind te prodhimit ekonomik vjetor. Qe prej vendosjes se kursit te kembimit kundrejt euros ne vitin 1996 Italia po humbet ne menyre te vazhdueshme ne krahasim me konkurencen nderkombetare. Keshtu nese dhjete vjet me pare pesha e eksporteve ne PBB ishte rreth 30 per qind ne vitin 2005 kishte rene me nje te pesten. Ndersa vende si Gjermania Austria apo Holanda ishin ne gjendje ti mbanin vitet e fundit pjeset e te tyre ne tregjet boterore Italia se bashku me Francen dhe Britanine e Madhe ben pjese nder vendet qe ne vitin 2010 kane vazhduar te kene humbje sa u perket pjeseve te tregut global. Dhjete vjet me pare Italia eksportonte me shume mallra se sa eshte importonte. Sot situata eshte e kundert bilanci tregtar eshte negativ. Bildunterschrift Protesta kunder Berluskonit
Humbja e besimit
Sidomos renia e forte e aftesise konkuruese eshte ajo qe e rendon ekonomine e Italise edhe pse vendi nuk eshte ballafaquar me ndonje nje flluske pasurish te patundshme apo me kriza bankare. Si pasoje e humbjes se besimit vjen nje perkeqesim i perforcuar nga vete italianet i kushteve financiare. Ndryshe nga Gjermania Franca dhe Britania e Madhe borxhi publik ne Itali ne periudhen 2007-2011 nuk u karakterizua prej paketave stimuluese shpetimit te bankave apo renies se te ardhurave tatimore por pothuajse ekskluzivisht nga kosto rifinancimi ne rritje.
Italia vuan nga nje humbje e besimit te tregjeve. Vendi kishte nje substance te mjaftueshme ekonomike per ti perballuar dhe kapercyer deficitet e vena ne dukje nga FMN-ja. Megjithate reformat strukturore kane nevoje per kohe. Ne te njejten kohe jane urgjente rezultate te menjehershme sepse as Banka Qendrore Evropiane as ombrella e shpetimit te euros nuk mund ta shpetojne Italine ne rast se kostot e rifinancimit vazhdojne te rriten.
Autor Rolf Wenkel/ Dr. Pandeli Pani
Redaktoi Aida Cama