Kolonia e Turpit
Një rrugë e paasfaltuar në periferi të qytetit të Gjakovës të çon te një fushë e mbuluar nga mbeturinat. Edhe rruga e përbaltur është e mbushur me mbeturina. Në këtë vend gjenden një numër i madh i disa kasolleve që më së paku mund të shërbejnë për të jetuar. Përballë tyre shtrihet një mur pakosh plot metale të mbledhura nëpër kontejnerë të mbeturinave. Këto janë burimi i vetëm i jetës për banorët e këtushëm. Lagjja e quajtur “Kolonia”, e banuar kryesisht me familje rome, egjiptiane dhe të ashkalinjve, bën jetë sa për të thënë . Më shumë se 126 familje me mbi 700 banorë jetojnë mbi mbeturina, ekzistojnë nga mbeturinat e ngrohen edhe me to.
“Rrnojmë me bërllok. Mbledhim mbeturina për t’i shitur.. lemenka, shishe...”, thotë Veton Haliti, një djalë i ri rreth të gjashtëmbëdhjetave. Pak më larg tij disa fëmijë të vegjël kanë dalë të rrëshqasin mbi një pellg me ujë të ujërave të zeza, që në dimër ngrihet. Ata luajnë të shkujdesur pa e çarë kokën se me çfarë hallesh përballen baballarët e tyre. Ata janë të veshur keq dhe kanë të ftoftë. Këtë klimë e kanë edhe brenda kasolleve. Fitorja, një nuse e re e familjes Hasi, ka tre fëmijë. Ajo thotë se të tre fëmijët i ka të sëmurë nga bronhitisi. Në këto shtëpi-kasolle të ftohtit hyn gjithkah, edhe pse shporetet i kanë të ndezur të gjitha familjet. Por, ç’e do kur kasollet që dikur kanë shërbyer si depo për Fabrikën e Duhanit e lëshojnë ujin në të gjitha anët.
Përveç kësaj, në këto baraka nuk ka as banjë për t’u pastruar. Fëmijët i pastrojnë në korita, ndërsa të mëdhenjtë nëpër disa kthina në oborr që shërbejnë për tualet.
“Rrnojmë keq, n’ mjerim. As dru as miell as kurxhu”, ankohet Myzaqete Hasi. Kjo familje nëntëanëtarëshe burim të jetës e ka mbledhjen e hekurishteve. Dy djemtë më të mëdhenj dalin gjithë ditën për të mbledhur hekur nëpër kontejnerë e kudo e më pas për t’i shitur. Fitimi i tyre i ditës shkon nganjëherë në dhjetë euro e ndonjëherë më pak. “Me këto çka fitojnë djemtë, e mbajmë shpirtin gjallë”, thotë Myzaqete Hasi.
Por, kjo familje i ka punët pak më mirë sesa fqinji i tyre i parë. Ngjitur me këtë “shtëpi” është familja e Jakup Hajrës. Gjendjen edhe ashtu të rëndë që ka pasur kjo familje ia ka rënduar vdekja e gruas së Jakupit, duke i lënë katër fëmijë të vegjël. E vetmja që përkujdeset për babanë dhe vëllezërit është vajza dhjetëvjeçare. Ardiana e ka lënë shkollën për ta zëvendësuar nënën e saj. Ajo gatuan për vëllezërit dhe babanë, të cilin nga skamja kanë filluar ta lëshojnë nervat. Bërtet dhe qan. Thotë se dëshiron të vdesë.
“Do t’isha rahatu edhe nuk do t’i shihja fëmijët kështu duke vuajtur”, thotë Jakup Hajra, duke qajt me zë. Faktikisht ky njeri së bashku me fëmijët e tij jetojnë në një dhomë pa rrymë, pa shtrojë e mbulojë. Edhe banorët tjerë tregojnë se më së keqi i ka punët kjo familje.
“Jam pa punë, s’kam kurxhu para dere. Më ka ardh shpirti në fyt veç me myt veten”, thotë ky burrë.
Ai inkurajohet nga komshinjtë e tij se një ditë do të bëhet mirë edhe për të.
Ramë Gashi tregon se këtu jetojnë rreth 120 familje me rreth 700 anëtarë, të gjithë të papunë. E vetmja punë që dinë ta bëjnë ata është që të mbledhin hekurishte, e ndonjëri ka pasur fat të ketë në pronësi një motosharrë.
“Edhe ne duam të jetojmë sikurse njerëzit tjerë në Kosovë”, thotë Ramë Gashi. Ndërsa një i ri tjetër shfryhet në qeveritarët se komunitetin e tyre e kanë lënë anash. “Ndihmat i dërgojnë për serbë e ne sikur mos të ekzistonim fare. Ata kanë ba gjithçka ndaj shqiptarëve e tash po i mbajnë para duarsh. Kjo është e padrejtë”, thotë djali i ri. I zhgënjyer është edhe njëri nga moshatarët e tij. Madje, ky mendon më ndryshe. “Nuk na ka met tjetër veç me dalë me vjedhë”, shfryhet Behar Hasi.
Krejt afër kësaj lagjeje janë hedhur themelet e disa shtëpive. Ramë Gashi thotë se ato shtëpi janë të dedikuara për banorët e kësaj lagjeje. Por, duke e parë ritmin e ngadaltë të punës, ai është skeptik se do të ketë ndonjë zgjidhje të shpejtë për ta dhe banorët tjerë. “Na është thënë se deri në vitin 2012 kampi do të mbyllet”, thotë Gashi. Komuna e Gjakovës ka ndarë tre hektarë e tetëdhjetë e pesë ari truall për ndërtimin e banesave kolektive për banorët e lagjes “Kolonia.
Në këtë sipërfaqe është paraparë që të ndërtohen 125 shtëpi, ku bashkërisht Caritasi zviceran, komuna, Qeveria e Kosovës dhe donator tjerë si nga Austria do të investonin në ngritjen e këtyre objekteve, të cilat pritet të përfundojnë në vitin 2012.
Në ceremoninë për fillimin e ndërtimit të 29 shtëpive ka marrë pjesë edhe kryeministri i Kosovës, Hashim Thaçi, në tetor të vitit të kaluar.
Këto shtëpi janë shpresa e vetme për këta banorë. Ata shpresojnë se ky do të jetë dimri i fundit në kasollet e tyre të varfra.