Korrupsioni tokëvjedhës
Fushatat elektorale janë ekage-ja e mashtrimit apo sinqeritetit të një mandati qeverisës. Gjatë këtyre ditëve, udhëheqësit partiakë kanë nisur të rendin nëpër takime fshatrash dhe qytezash të lëna në gjendje mjeruese rurale. Palët e rinisin premtimin sikur nuk kanë pasur të bëjnë me këto çështje në fushatën paraardhëse. Artikulimet e udhëheqësve rinisin për çështjen kruciale të tokave dhe të pronave. Kryetari i opozitës, i cili natyrshëm është i prirur të jetë më premtues, për shkak se ka pasur kohë dhe mundësi të formatimit të programit dhe projektit të ri qeverisës, në takimet e ditëve të fundit i është referuar problemit të tokave dhe të pronave të pakthyera. Zoti Rama i është adresuar ligjit famëkeq dhe të satanizuar prej kategorive apo grupeve të interesit, pra Ligjit 7501. Madje, kryesocialisti Edi Rama e ka shpalosur këtë si premtim kryesor. Befasues ky premtim! "Ne do të përfundojmë regjistrimin e tokës bujqësore dhe do t‘u japim në dorë certifikatën e pronësisë bujqve e fermerëve, duke hedhur bazën e tregut të tokës. Nuk mund të ketë një Shqipëri të mirëushqyer me një fshat të kthyer në epokën e mesjetës dhe s‘mund të ketë një Shqipëri evropiane të zhvilluar ekonomikisht, pa hapur epokën e kapitalizmit në fshat…"
Mirëpo kjo nuk është e re. Këtë gjë e ka thënë Sali Berisha katër vjet më parë. Madje, Kryeministri në detyrë, ngriti një administratë të posaçme, tjetërsoi ish-Komitetin e Kthimit dhe Kompensimit të Pronave, duke e shndërruar në agjenci. Nga ana tjetër, qeveria Berisha ristrukturoi dhe kreu një volum gjigant pune me ALUIZNI-n, të cilin Edi Rama e konsideron si institucionin që kryen aktin e "Shaban tapisë".
Premtohet e pabëra dhe e ripremtuara. Kështu nis fushata në këtë vend. Me premtimin se do bëhet ajo që për 18 vjet nuk është bërë dhe që për një mijë e një arsye është shtyrë nëpër kalenda.
Ǒduhet bërë atëherë? Si mund të shmanget ky premtim me fund mashtrimin? Pse viktimizon premtimin opozita?
Ndoshta për këtë çështje tipike të krejt tranzicionit ka ardhur koha të sigurohet një pakt gjithëbashkues, por jo kolektivist. Me ligjin dhe pronat nuk mund të luhet si me fjalët e konferencave apo seancave parlamentare. Në themel të këtij ligji dhe të miradministrimit të pronave dhe trashëgimisë është themeltësia e shtetit dhe garancia e qëndrimit dhe trashëgimit të tij. Këtë maturi dhe pjekuri të munguar politike dhe kombëtare, ndoshta në këtë fushatë elektorale, duhet ta fitojë klasa dhe krejt administrata partiake e vendit.
Koalicioni politik për këtë çështje, nëse krijohet, mund të gjejë kazusin real dhe dimensional për një sukses shumëmbështetës. Në të kundërt, nëse vijohet më tej premtimi mashtrues elektoral, atëherë sëmundshmëria sociale dhe jo vetëm ajo, mund të shtojë mavijosjen dhe disharmoninë e brendshme kombëtare.
Ligji i paqëndrueshëm dhe nenet e kontestuara për pronësinë, janë thelbi i tejzgjatjes së tranzicionit tonë postkomunist, janë arsyeja madhore e zhgënjimit dhe e depresionit për kategori dhe komunitete masive. Në këtë mbartje të skandalit, është cenuar e drejta natyrale e trashëgimisë, janë përdhosur konventat dhe parimet universale për të drejtën e pronës, posedimit dhe trashëgimisë së saj, sikundër janë shtuar plagët kriminale, për shkak dhe si pasojë e tokës së pamarrë apo të grabitur.
Korrupsioni i sotëm shqiptar më i madh se kudo, gjendet te "dosjet e pronave". Makutëria, grabitja skandaloze dhe sidomos vjedhja dhe falsifikimi gjenden në masën më tronditëse, pikërisht në administratat e kthimit të tokave në krejt 18 vjetët e fundit. Dosja e mëkateve të kryera nga skota e nëpunësisë së këtij sektori, nuk mund të hetohet në një apo dy mandate, por kërkon, për mendimin tim, një angazhim më të madh se aplikimi i ligjit të lustracionit, nëse ai riformulohet prej palëve politike në rrethana jo si të tanishmet. Por që të fitohet një proces i tillë, duhet të mendosh naivisht se palët politike dhe administratat e nëpunësisë së paskrupullt, nuk kanë dëshira dhe etje pronësore, si ato të dëshmuara në kaq akte rotacioni apo mandate qeverisjeje.
Sidoqoftë, rikthimi i politikës te çështja e pronës, duhet lexuar si gjesti i parë flagrant i demagogjisë. Në këtë premtim, politikanët nuk ndihen në hall, në shpresë gjenden vetëm qytetarët. Se jeton ky absurd, prandaj fushatat te ne udhëtojnë drejt akteve dhe kapitujve qesharakë të tyre. Këto fushata, cikël më cikël, nuk fitojnë vlera realpolitike, por riformësojnë komeditë e demagogjisë premtuese politike. Ky është sistemi i fushatëbërjes që mbartim cikël më cikël dhe riinstalojmë sa bie gongu kohor i fushatës së radhës.
Politika jonë nuk po e fiton dot fisnikërinë për këtë çështje dhe këtë problem madhor kombëtar. Kjo fisnikëri, mund të thotë dikush, nuk mund të fitohet, sepse nuk ekziston. Mirëpo, kur një ndërgjegje krijohet si produkt i përjetimit të hallit dhe dhimbjes njerëzore, atëherë, ajo pashmangshmërisht në mos e fitoftë, arrin të shohë rrugën që fisnikëron. Halli i tokës në Shqipëri, është një hall i madh. Kush e zgjidh atë, ai politikan "shenjtërohet". Sepse toka është vërtet "at dhe nënë", por edhe "fëmijë", kur je në betejë për ta fituar atë si trashëgues natyral.
Mëkatësia e madhe politike e kësaj epoke, ndër shqiptarë, mbart absurdin e batutës impresionuese, madje sentenciale të "Filomena Marturano" së Eduardo De Filipos, të vënë me sukses në skenë prej regjisorit Albert Minga, këtë fundjavë në Teatrin Kombëtar, e cila thotë: "Fëmijët nuk blihen me para".
Aktvjedhja e tokës së mbrojtur ndër breza dhe pasardhës shekullorë, ka ndotur seriozisht ndërgjegjen e shtetit dhe të administratave të këtij vendi. Fatkeqësisht, kjo ndotje në vitet e fundit është dimensionuar edhe më tepër, jo vetëm si proces korrupsioni, por edhe si një realitet me shumë pasoja. Vjedhja e tokës, mori vlerën e një realiteti të gjithëpranuar dhe nënshtrues. Kjo vjedhje shëmtoi imazhin e ri urban të vendit, sikundër deformoi strukturat e trashëgimisë sonë etnodemografike. Këto pasoja ne kemi për t‘i shijuar në dekadat e ardhme, sikundër edhe kemi për t‘i mbartur si shqetësime afatgjata në kohën e ardhme.
Korrupsioni tokëvjedhës në këtë periudhë tranzicioni, shembi mitin e trashëgimisë natyrale pronësore. Pronari po blen tokën dhe po e mbron me pagesa të shumëfishta tokën. Qindra pronarë legalë të këtij vatani po heqin të zezat e ullirit për të mbrojtur, ruajtur dhe fituar dokumentacionin legal të pronësisë. Ky kalvar është shembësi real i kapitalizmit të ëndërruar, sikundër është edhe imazhi i ri i keq, i Shqipërisë postkomuniste, të cilin autorët e njohur dhe të panjohur e mbajnë në këmbë përmes recidivizmit pronësor.
Mirëpo kjo nuk është e re. Këtë gjë e ka thënë Sali Berisha katër vjet më parë. Madje, Kryeministri në detyrë, ngriti një administratë të posaçme, tjetërsoi ish-Komitetin e Kthimit dhe Kompensimit të Pronave, duke e shndërruar në agjenci. Nga ana tjetër, qeveria Berisha ristrukturoi dhe kreu një volum gjigant pune me ALUIZNI-n, të cilin Edi Rama e konsideron si institucionin që kryen aktin e "Shaban tapisë".
Premtohet e pabëra dhe e ripremtuara. Kështu nis fushata në këtë vend. Me premtimin se do bëhet ajo që për 18 vjet nuk është bërë dhe që për një mijë e një arsye është shtyrë nëpër kalenda.
Ǒduhet bërë atëherë? Si mund të shmanget ky premtim me fund mashtrimin? Pse viktimizon premtimin opozita?
Ndoshta për këtë çështje tipike të krejt tranzicionit ka ardhur koha të sigurohet një pakt gjithëbashkues, por jo kolektivist. Me ligjin dhe pronat nuk mund të luhet si me fjalët e konferencave apo seancave parlamentare. Në themel të këtij ligji dhe të miradministrimit të pronave dhe trashëgimisë është themeltësia e shtetit dhe garancia e qëndrimit dhe trashëgimit të tij. Këtë maturi dhe pjekuri të munguar politike dhe kombëtare, ndoshta në këtë fushatë elektorale, duhet ta fitojë klasa dhe krejt administrata partiake e vendit.
Koalicioni politik për këtë çështje, nëse krijohet, mund të gjejë kazusin real dhe dimensional për një sukses shumëmbështetës. Në të kundërt, nëse vijohet më tej premtimi mashtrues elektoral, atëherë sëmundshmëria sociale dhe jo vetëm ajo, mund të shtojë mavijosjen dhe disharmoninë e brendshme kombëtare.
Ligji i paqëndrueshëm dhe nenet e kontestuara për pronësinë, janë thelbi i tejzgjatjes së tranzicionit tonë postkomunist, janë arsyeja madhore e zhgënjimit dhe e depresionit për kategori dhe komunitete masive. Në këtë mbartje të skandalit, është cenuar e drejta natyrale e trashëgimisë, janë përdhosur konventat dhe parimet universale për të drejtën e pronës, posedimit dhe trashëgimisë së saj, sikundër janë shtuar plagët kriminale, për shkak dhe si pasojë e tokës së pamarrë apo të grabitur.
Korrupsioni i sotëm shqiptar më i madh se kudo, gjendet te "dosjet e pronave". Makutëria, grabitja skandaloze dhe sidomos vjedhja dhe falsifikimi gjenden në masën më tronditëse, pikërisht në administratat e kthimit të tokave në krejt 18 vjetët e fundit. Dosja e mëkateve të kryera nga skota e nëpunësisë së këtij sektori, nuk mund të hetohet në një apo dy mandate, por kërkon, për mendimin tim, një angazhim më të madh se aplikimi i ligjit të lustracionit, nëse ai riformulohet prej palëve politike në rrethana jo si të tanishmet. Por që të fitohet një proces i tillë, duhet të mendosh naivisht se palët politike dhe administratat e nëpunësisë së paskrupullt, nuk kanë dëshira dhe etje pronësore, si ato të dëshmuara në kaq akte rotacioni apo mandate qeverisjeje.
Sidoqoftë, rikthimi i politikës te çështja e pronës, duhet lexuar si gjesti i parë flagrant i demagogjisë. Në këtë premtim, politikanët nuk ndihen në hall, në shpresë gjenden vetëm qytetarët. Se jeton ky absurd, prandaj fushatat te ne udhëtojnë drejt akteve dhe kapitujve qesharakë të tyre. Këto fushata, cikël më cikël, nuk fitojnë vlera realpolitike, por riformësojnë komeditë e demagogjisë premtuese politike. Ky është sistemi i fushatëbërjes që mbartim cikël më cikël dhe riinstalojmë sa bie gongu kohor i fushatës së radhës.
Politika jonë nuk po e fiton dot fisnikërinë për këtë çështje dhe këtë problem madhor kombëtar. Kjo fisnikëri, mund të thotë dikush, nuk mund të fitohet, sepse nuk ekziston. Mirëpo, kur një ndërgjegje krijohet si produkt i përjetimit të hallit dhe dhimbjes njerëzore, atëherë, ajo pashmangshmërisht në mos e fitoftë, arrin të shohë rrugën që fisnikëron. Halli i tokës në Shqipëri, është një hall i madh. Kush e zgjidh atë, ai politikan "shenjtërohet". Sepse toka është vërtet "at dhe nënë", por edhe "fëmijë", kur je në betejë për ta fituar atë si trashëgues natyral.
Mëkatësia e madhe politike e kësaj epoke, ndër shqiptarë, mbart absurdin e batutës impresionuese, madje sentenciale të "Filomena Marturano" së Eduardo De Filipos, të vënë me sukses në skenë prej regjisorit Albert Minga, këtë fundjavë në Teatrin Kombëtar, e cila thotë: "Fëmijët nuk blihen me para".
Aktvjedhja e tokës së mbrojtur ndër breza dhe pasardhës shekullorë, ka ndotur seriozisht ndërgjegjen e shtetit dhe të administratave të këtij vendi. Fatkeqësisht, kjo ndotje në vitet e fundit është dimensionuar edhe më tepër, jo vetëm si proces korrupsioni, por edhe si një realitet me shumë pasoja. Vjedhja e tokës, mori vlerën e një realiteti të gjithëpranuar dhe nënshtrues. Kjo vjedhje shëmtoi imazhin e ri urban të vendit, sikundër deformoi strukturat e trashëgimisë sonë etnodemografike. Këto pasoja ne kemi për t‘i shijuar në dekadat e ardhme, sikundër edhe kemi për t‘i mbartur si shqetësime afatgjata në kohën e ardhme.
Korrupsioni tokëvjedhës në këtë periudhë tranzicioni, shembi mitin e trashëgimisë natyrale pronësore. Pronari po blen tokën dhe po e mbron me pagesa të shumëfishta tokën. Qindra pronarë legalë të këtij vatani po heqin të zezat e ullirit për të mbrojtur, ruajtur dhe fituar dokumentacionin legal të pronësisë. Ky kalvar është shembësi real i kapitalizmit të ëndërruar, sikundër është edhe imazhi i ri i keq, i Shqipërisë postkomuniste, të cilin autorët e njohur dhe të panjohur e mbajnë në këmbë përmes recidivizmit pronësor.