Lasgush Poradeci - Bibliografi e arsyetuar!

Sa më shumë kalon koha, aq më tepër shkëlqen vepra letrare e Lasgush Poradecit

Sa m shum kalon koha, aq m tepr shklqen vepra letrare e Lasgush Poradecit. Ky mendim i prafrt sht shprehur koh e koh m par pr veprn letrare t poetit t madh t Rilindjes Evropiane Dante Aligeri. Besojm se nuk bj gabim nse t njjtin mendim do ta shprehim edhe pr poetin ton n kohn e vet.

Vepra madhore e Aligerit u shkrua n nj epok dhe filozofi tjetr, pr nj epok, q po lindte. Me t tjera motive dhe t tjera personazhe. Mbi t gjitha me nj mjeshtri dhe nj stilistik t pasur klasike, t famshmet tercina n t gjith “Komedin hyjnore”. Por edhe Lasgushi yn shkroi, por jo n ato prmasa, jo me ato veori t artit dantesk, por hyri dhe mbeti n letrsi me prmasa jo t zakonta me stilin, tematikn, natyrn popullore, shpirtin njerzor, dashurin hyjnore.

Lasgush Poradeci sht cilsuar si nj nga figurat qendrore t letrave shqipe, n krijimet e t cilit fryma perndimore ka ln gjurm t thella, duke e
nj nga poett m origjinal, ku kombtarja dhe universalja ndrthuren m harmonishm... Me t drejt mund t cilsohet nismtar i nj epoke t re n letrsin shqipe... Ai nis t hap nj rrug t re t panjohur pr letrsin shqipe. Lasgushi i ngriti himn shpirtit njerzor, duke i knduar me tonet m t mbla.

N t kushte t tilla, si n letrsin botrore pr autor t niveleve t larta t krijimtaris s vlersueshme e t qndrueshme pr breza dhe epoka, ka edhe botime t tilla bibliografike, t cilat jan t domosdoshme pr jetn, veprn, pikpamjet, filozofin, mjeshtrin artistike t grumbulluara e t sistemuara me kritere shkencore n nj botim t vetm. Kto lloj botimesh krijojn mundsi reale pr studiuesit e kategorive t ndryshme. Pikrisht, kjo prbn synimin e autorit Ilir Shyta me kt punim t realizuar me nivel t lart dhe t vlersuar nga specialist t fushs.

sht kjo arsyeja madhore, q pa mdyshje, do t thoshim se jan shkruar, mbase mijra faqe pr veprn letrare t poetit pr gati tet dekada. sht kjo arsyeja e motivuar e prof. as. dr. Kristaq Jorgos t orientonte punimin “Lasgush Poradeci - Bibliografi e arsyetuar”, me t cilin Ilir Shyta fitoi titullin master n letrsi. Udhheqsi Jorgo u kushton rndsi t madhe rrmimeve t ksaj natyre. Libri sht nj botimi i shtpis botuese “D.I.J.A.-Poradeci”.

Ndrmarrja dhe realizimi i ktij punimi shkencor m i avancuar se botimet pararendse pr disa arsye, sht motivuar n radh t par, sipas autorit nga: “... ndjenja e qytetaris, respekti qytetar pr t’iu dedikuar nj mikroteze serioze pr L. Poradecin”. Nj shtys edhe m e fuqishme pr autorin sht dhe krkesa e lart ndaj vetes pr t’iu prgjigjur krkesave t kohs n nivelet m t larta si pedagog n Universitetin “F. Noli” t Kors.

Kt e vrteton dhe fakti tjetr se Shyta ka filluar t mendoj dhe t skicoj projektin pr doktoraturn, po prsri me Lasgushin, por ksaj radhe t par nga nj kndvshtrim t ri, “Teoria e recepsionit”. N parafjaln e ktij botimi, vet autori i shpjegon lexuesit kushtet dhe hapsirat t informacionit dhe t komunikimit, rolin e padiskutueshm e atij t shkruar, si sht libri, ku sht akumuluar dhe motivuar n botimin n fjal.

Libri sipas I. Shyts shihet si” ekzistenc natyrale e dijs, si domosdoshmri, si ushqim shpirtror i shndetshm”. Indirekt realizohet ideja e Gjergj Fishts se “... nieri kalbet, bahet hi e pluhen, fjala e tij e shkrueme edhe me nj shtup letre, mund t ket jet ma t gjat se vorri i tij, se gjithshka qi atij i prket...” Ndr t tjera “Parafjala” sjell nj kronologji sintetike t filless s bibliografive n hapsirn mbarshqiptare, si nj lloj i veant i letrsis, duke filluar me I. Rugovn e t tjer.

Autort pogradecar e t tjert pr poetin e madh jan nj vler tjetr e ktij punimi. Shyta tregon se u sht referuar dhe botimeve n vite n kto fusha, nga Liliana Verdho n vitin 1999, botime t veprs s poetit n periudha t ndryshme n Shqipri e n Kosov, po ashtu deri te botimi i prof. dr. Ymer irakut dhe Maksim Gjinajt.

Duke e vlersuar kt botim si shterues, sipas autorit, kjo sht arrir “n 884 zra”. Struktura e ksaj bibliografie sht ngritur mbi shtat linja: vepra t L. Poradecit, shqiprimet, redaktimet, studime e artikuj, krijime t autorve pr Lasgushin, pjes t veprs, korrespondenca, intervista nj pjes t pabotuara. Nj risi, midis t tjerash sht dhe filmografia. Shyta i shpjegon lexuesit metodikn e prdorur dhe njhersh e orienton at pr mnyrn e prdorimit t librit.

Me interes dhe me shum t drejt autori veon n kt punim, nj poezi t panjohur deri m tani me titull “Dashuri dardhare”, e cila botohet e plot. Ajo sht shkruar nga Lasgushi dhe sht botuar n nj album turistik pr Dardhn, n Bukuresht t Rumanis nga Kryetarja e Nalt dhe Patronesha e Turizmit n Shqipri, Princesha Maxhide Zogu. Ndr burime t informacionit radhitet edhe gazeta lokale “Nositi”, q botohet prej 15 vitesh n qytetin e lindjes s poetit n Pogradec, njkohsisht edhe vendlindja, fmijria, pjekuria, aktiviteti i autorit t botimit.

Nuk kishte si t ndodhte ndryshe. Interesante sht t shihet edhe kronologjia e hartuar nga autori pr botimet e Poradecit pr hapsirn kohore, n vitet 1928-2008.

Struktura e ndrtimit n disa plane sjell akoma dhe m shum hapsira t reja, por edhe lehtsi studimi. Kshtu, bie fjala, autor t shqipruar dhe redaktuar nga L. Poradeci 21, autor t shkrimeve dhe librave kushtuar poetit 214, tregues i titujve t krijimeve, intervistat 209, lista e organeve t periodikut n t cilat jan botuar pjes t veprs letrare pr periudhn, 95 (zra). Kujdesi i treguar pr realizimin e ktij punimi shkencor me vlera t spikatura ka motivuar prof. dr. Ali Xhikun t shkruaj: “... Jam befasuar un tek shfletova bibliografin e hartuar prej tij. Sa i njoh bibliografit e tjera t ktij lloji, q nuk i kemi t shumta, mund t them se kjo e Ilirit sht m e mira”.

Nga nj vzhgim i kujdesshm dhe i prgjegjshm, duket se Ilir Shyta ka realizuar nj punim shum cilsor, duke sjell nj vler t shtuar veprs madhore t Lasgushit, duke iu afruar gjithnj e m shum shterimit real t burimeve t informacionit. Krkime t mtejshme mund t sjellin vlera t tjera.