Leksione demokracie
E para gje qe mund ti shkoje dikujt ne mendje per nivelin e demokracise ne nje shtet kaq te ri si Kosova eshte se ai natyrshem nuk eshte i njejte me ate qe mund te kete nje vend perendimor me demokraci te konsoliduar. Kjo sepse per zhvillimin dhe konsolidimin e parimeve demokratike ne nje shoqeri nevojiten morali tradita deshira dhe vullneti i hekurt per te bere te mundur keto arritje. Dhe ne fakt nje vend si Kosova do te duhet te kaloje neper etapa te tilla sprove te institucioneve dhe shoqerise per te pare me pas rezultatin e perpjekjeve te tyre. Nje gje ama ben pershtypje dhe per kete nuk eshte dashur me prit shume. Harmonia formale qe ekziston sot ne Kosove te nivelet drejtuese partiake mbasi merret nje vendim qofte dhe i rendesishem eshte pakrahasimisht me e madhe se ajo qe gezojne pjesemarresit ne politiken shqiptare. Quajeni fasade formalizem apo sido te deshironi ky eshte nje fakt qe ekziston. Dhe sfidoj kedo te deklaroje se kjo nuk eshte e nevojshme. Patjeter qe eshte pasi veprime te tilla i japin nje mesazh bashkimi dhe vellazerie jo vetem elektorati te nje force politike por gjithe kombit. E kam fjalen konkretisht per momentin mbas zgjedhjes se kryetarit te ri te LDK-se. Kur Isa Mustafa u zgjodh si kryetar i ri fjalet e para pershendetese ishin per ish-in e partise Sejdiun. Ato u pasuan nga urimet e Sejdiut dhe thirrja per bashkim e gjithe faktoreve kontribuues te kesaj force dhe jo vetem per arritjen e qellimit te tyre final. Keto fjalime te tyre mbyllese nisen me shtrengime duarsh mes rivaleve dhe perfunduan me duart e bashkuara qe qendronin lart ne shenje uniteti dhe fitoreje. Imagjinoni nje situate te tille ne nje parti kryesore shqiptare fundja te PS meqe ajo eshte ne opozite si tashme dhe LDK.
Nese zgjedhjet ne LDK per drejtimin e saj zhvilloheshin mes dy kandidateve realisht potenciale ne rastin e PS-se kjo nuk ndodhi. Ka ndodhur dikur por jo kesaj radhe. Dhe pse formalisht kandiduan dy persona ne realitet votimi ishte thjesht fiktiv dhe i falsuar. Gjithcka ishte ndertuar per te nxjerre zyrtarisht fitues ate qe ishte caktuar me kohe para se te zhvilloheshin dhe zgjedhjet njesoj si behet ne ato Movie Awards kur dihet prej jurise se kush i ka fituar cmimet qe para zhvillimit te ceremonise. Nese votimi per kryetar te LDK-se u be ne menyre transparente dhe vertet demokratike ai per kryetar te PS-se u zhvillua ne nje klime sa surreale ne linjen e frymes se re me nota piktoristike apo me mire pseudo-artistike aq dhe te dhimbshme po te mendosh nivelin e demokracise se brendshme qe ka pasur ajo parti deri para pak vitesh. Zgjedhjet dhe mbledhjet ne PS qe nga instaurimi i drejtuesve te tjere zhvillohen gjithmone me dyer te mbyllura dhe ne to nuk flet njeri tjeter vec kryetarit dhe ndonje ushtari te besuar. Mendimi ndryshe jo vetem nuk lejohet por shperfillet me bezdi dhe urrejtje. Debati i brendshem per konfrontimin dhe bashkerendimin e ideve demokratike nuk ekziston. Tradita e konsensualitetit eshte zevendesuar nga urdhri i pakontestueshem i njeshit absolut qe drejton me grusht te hekurt dhe nuk i le vend asnje lloj mendimi kunder qofte i drejte apo i gabuar me keq nese eshte i drejte. Ndaj te vjen turp por dhe kenaqesi kur mendon se politika ne nje shtet te brishte si ai kosovar perpiqet dhe ia ka arritur qe ne pak kohe te kete nje kulture demokratike me te fisme se ajo qe ekziston ne territorin ame. Ne kemi mbi shpine gati 100 vjet pavaresi kurse ata vetem 1 por kjo nuk i ka penguar qe te na superojne ne shume nga treguesit demokratike qe e karakterizojne nje shoqeri.
Parlamenti i tyre eshte me dinjitoz se yni si ne nivelin moral-intelektual qe kane sot perfaqesuesit e forcave te ndryshme menyren e paraqitjes se ideve te secilit grup por dhe fale qendrimeve qe mbahen ne raport me koleget e partive kundershtare lidhur me menaxhimin e klimes parlamentare pasi ata e kane te qarte se Parlamenti eshte institucioni me perfaqesues i nje shteti demokratik pasqyra e tij. Nese do te njohesh nivelin e demokracise se nje vendi veshtro nivelin e perfaqesimit te forcave politike ne parlament dhe menyren si ato sillen dhe veprojne. Ne ate kosovar ndjen nje lloj solemniteti formalizmi respektimi te tradites parlamentare evropiane dhe ndergjegjesimi per rolin dhe pergjegjesine qe ka nje force politike e perfaqesuar ne parlament per te promovuar zhvillime pozitive dhe jo konflikt.
Kjo u vu re dhe ne menyren si u menaxhua situata pas doreheqjes se Presidentit Sejdiu kur funksionet e tij ne baze te Kushtetutes u moren perkohesisht nga Kryetari i Parlamentit. Ishte gjithashtu e admirueshme qetesia me te cilen u menaxhua situata e krizes qeveritare dhe caktimi i zgjedhjeve te reja parlamentare. Qetesi dhe maturi befasuese. Te dukej se ndodheshe ne Dhomen e Lordeve angleze dhe jo ne mes te Ballkanit gjaknxehte. Keto veprime jane premisa shpresedhenese per modelin e funksionimit te nje demokracie institucionale si antipod i politikes se rruges konfliktit dhe mohimit te cdo vlere pozitive.
Ne kundershti me kete mentalitet Parlamenti shqiptar ngjan perhere e me teper me nje hibrid qe here shfaqet ne sembiancat e nje arene cirku ku fluturojne trapeziste e xhonglojne kloune. Te tjera here shfaqet me sembiancat e nje koteci pulash shterpe ku kakariset pa kufij. Kjo pasi sot demokracia shqiptare vuan jo pak krizen e perfaqesimit te denje. Dhe faji per kete bie kryesisht mbi opoziten sepse eshte nder detyrat kryesore te saj zhvillimi i nje debati te forte por konstruktiv. Nje opozite e cila forcen nuk duhet ta tregoje nepermjet cjerrjeve kercenimeve dhe braktisjeve kolektive te salles por forca e saj duhet te buroje nga serioziteti dhe vertetesia e ideve qe duhet te shpalose dhe ceshtjeve te rendesishme qe nje opozite duhet te mbroje. Ajo duhet ta beje kete duke respektuar parimet demokratike dhe rregullat nderkombetare ne force kur flitet per nje parlament. E verteta eshte se ajo nuk po e ben kete dhe nuk ka gjasa ta beje per sa kohe perfaqesuesit e saj nuk jane persona te cilet kane mbeshtetjen dhe respektin e votuesve por njerez pa kontribute reale ne forcen politike qe perfaqesojne. Ata jane kryesisht njerez te katapultuar me nje te shtypur te butonit dhe te gjendur befas mes salles parlamentare te ardhur keshtu ex nihilo si me magji. Shfaqja ne politike dhe Parlament e shumices prej deputeteve aktuale te opozites ngjan me nje magji te madhe prej iluzionisti ekspert dhe per kete i duhen dhene meritat iluzionistit. Bravo iluzionist ke bere nje pune te paqme dhe pse kjo pervec teje nuk i sherben askujt tjeter aq me pak votuesve qe mbeshtesin me duartrokitje iluzionin tend duke e marre per te vertete.
Fundja nje iluzionist i mire me kete ha buke duke e shitur sapunin per djathe.
Ja pse me vjen mire qe leksionet per demokracine po i marrim prej vllaznise sone kosovare te cilet nuk i pengon pervoja e paket shtetformuese per zbatimin e parimeve demokratike qe nuk i kemi shpikur ne dhe as ata. Mijera vite perpjekje kombesh jane dashur per te mberritur ne keto nivele teorike dhe aplikative te ketyre parimeve.
Kur do te vije dita qe ne vendin tone keto parime teorike te shikohen si zgjidhja praktike