"Mesues mjeshter", me 9 vjet me pak
Mesuesit te cilet kane kryer 16 vjet pune dhe iu jane nenshtruar te gjitha testimeve te kerkuara nga Ministria e Arsimit, si dhe kene marre nota maksimale ne to, mund te quhen "mjeshter" madje te kene edhe nje page me te larte. Me urdhrin e ri te nxjerre nga Ministria e Arsimit parashikohet qe arsimtaret mund te rriten profesionalisht vetem me 16 vjet pune dhe jo 25 vjet, ashtu sikurse ka qene me pare. Drafti parashikon qe edhe rritja e pages se 38 mije arsimtareve tashme do te behet sipas shkalleve te karrieres, qe bazohet ne aftesite profesionale. Qe do te thote se ata mund te perfitojne rritje page ne nje kohe me te shkurter. Drafti parashikon qe do te jene kater kategori, per te cilat arsimtaret do t'iu nenshtrohen provimeve dhe do ta fitojne rritjen ne kategori vetem nese arrijne te marrin nje numer te caktuar kreditesh. Ndersa ata qe sapo diplomohen dhe caktohen per te dhene mesim neper shkolla, duhet te kalojne nje periudhe stazhi nga 1-3 vjet per te marre titullin mesues.
Kategorite
Ministria e Arsimi percakton kategorite e arsimtareve qe do t'i nenshtrohen testimit te kualifikimit per vitin 2010. Nepermjet nje udhezimi te posacem, Ministria e Arsimit ka kerkuar nga Drejtorite Arsimore dhe Zyrat Arsimore (DAR/ZA) qe te planifikojne ne punen tyre per vitin 2009-2010 kualifikimin e mesuesve. Keshtu, sipas kushteve te vendosura nga MASH-i, provimit te kualifikimit per vitin e ardhshem do t'i nenshtrohen te gjithe mesuesit, te cilet mbushin 5, 10, 16 vite pune ne arsim, deri ne fund te dhjetorit 2009. Per kete arsye, drejtorite arsimore duhet te nisin menjehere punen per te identifikuar mesuesit qe plotesojne vjetersine e punes ne arsim. Pas detajimit te ketyre emrave, drejtorite arsimore do t'i pajisin mesuesit me programet e kualifikimit te derguara nga Instituti i Kurrikules dhe Trajnimit (IKT). Ne vazhdim te ketij procesi do te zbatohet dhe udhezimi i ri i MASH-it si dhe kriteret qe do te hartoje IKT-ja per kualifikimin 2010.
Titujt
Intervali minimal kohor ndermjet titujve "mesues" dhe "mesues specialist" eshte 5 vjet, ndersa midis "mesues specialist" dhe "mesues mjeshter" eshte 10 vjet. Nderkohe qe mesuesi vendos vete nese do te aplikoje per nje titull karriere dhe kur. "Ne kete menyre mesuesi ka mundesi te arrije shkallen me te larte te karrieres me heret se tani, nga 25 vjet, ne te pakten 16 vjet. Ky ndryshim e ben itinerarin e karrieres se standardit tipik nderkombetar, intensifikon investimin trajnues per nje periudhe moshore me te favorshme per zhvillim te shpejte profesional, nga 24-49 vjec qe eshte tani, ne 24-40 vjec, ku per rrjedhoje pjekuria profesionale e mesuesit zgjat me shume", - kane sqaruar specialistet qe jane marre me hartimin e ketij drafti. Ata shpjegojne se kalimi nga nje titull karriere ne ate pasues, do te shoqerohet me nje shtese korresponduese page, e bazuar ne meritat profesionale. Keto merita perkthehen ne pjesemarrje, ne trajnime, sigurim kreditesh. Numri i pikeve do te fitohet nga njohurite teorike, aftesite praktike per te dhene mesim dhe arritjet e nxenesve.
Kualifikimi
Ndryshe nga tani, shkallet e karrieres se nje mesuesi nuk do te jene me numra, por me tituj qe do te sigurohen permes provimeve. "Mesues fillestar", "mesues i licencuar", "mesues specialist" dhe "mesues mjeshter", jane titujt qe percaktohen ne draftin e hartuar nga MASH. "Secila shkalle pershkruhet nga lista e vet e standardeve. Titulli i karrieres eshte per nje lende dhe per nje grupmoshe te nxenesve. Nje mesues mund te aplikoje per titull karriere per me shume se nje lende, ose per me shume se nje grupmoshe nxenesish (qe mund te jene te arsimit te mesem, te ulet dhe per ate te mesem te larte), ose per specializime te posacme", - kane shpjeguar me tej specialistet e MASH-it. Rritjen me te madhe te pages, fale titujve te marre nepermjet testimeve do ta perfitojne te paret mesuesit me nje eksperience te gjate pune, te cilet kane arritur dhe rezultatet me te larta ne provim. Praktika e certifikimit te dijeve per mesuesit do te jete e pervitshme, ne menyre qe te ndikohet pozitivisht ne kualifikimin e njohurive te tyre. Nga ana tjeter, ajo do te ndihmoje mesuesit qe kane aplikuar gjate ketyre fazave, por nuk kane marre pike kaluese, qe te rifuten ne testim per te perfituar rritjen e pages sipas nivelit te percaktuar
Rritja e pages, si do te perfitohet
Mesuesit qe deri ne daten 31 dhjetor 2009 do te kene 5 vite pune si arsimtar, kane te drejte te aplikojne per shkallen e trete te kualifikimit. Ne shkallen e dyte te kualifikimit do te pranohen per t'u testuar arsimtaret qe kane punuar 10 vjet ne arsim. Edhe me e madhe behet vjetersia e punes ne arsim kur behet fjale per shkallen e pare te kualifikimit, e cila eshte edhe me e preferuara nga mesuesit. Per t'i dhene mundesine vetes qe te testohet per te fituar shkallen e pare te kualifikimit nje mesuesi i duhet te kete mbi 16 vjet pune dhe vendos vete kohen e testimit per te marre titullin mjeshter. Nga vleresimi sipas merites, mesuesit do te marrin edhe rritjen mbi page qe varion sipas tri shkalleve te kualifikimit. Ne baze te ketij kategorizimi, mesuesi perfiton shtese ne page, qe per kategorine e trete eshte plus 5 per qind, per te dyten plus 10 per qind dhe per te paren plus 20 per qind.
Udhezimi i MASH-it per trajnimin dhe kualifikimin e mesuesve per vitin 2010 urdheron te gjithe sektoret e kualifikim-trajnimit ne DAR-te dhe sektoret e keshillimit ne ZA-te, mbeshtetur ne pervojat pozitive te punes se kopshteve-pilot, te marrin te gjitha masat qe ne muajin shtator te programojne dhe te realizojne veprimtari kualifikuese. Me konkretisht ne keto veprimtari duhet te perfshihen: programimi i integruar i veprimtarise mesimore-edukative ne baze te temave mujore, javore dhe ditore; perfshirja aktive e femijeve ne veprimtarine mesimore-edukative, duke e individualizuar kete proces, sipas nevojave dhe interesave te femijes; sigurimi i bazes materiale didaktike te nevojshme, duke aktivizuar perdorimin e materialeve te riciklueshme; perfshirja aktive e prinderve ne procesin mesimor-edukativ. Ndersa per zbatimin cilesor te kurrikules shkollore, ne shkollat e arsimit baze te pakicave kombetare, DAR/ZA-te perkatese duhet te ngrene grupe pune per trajnimin e mesuesve te pakicave kombetare, duke i perfshire ata ne kualifikimin e pergjithshem qe zhvillohet me te gjithe mesuesit sipas profileve.
Mesuesit e klases se dhjete, kush certifikohet pas trajnimit
Mesuesit e klases se dhjete do t'i hedhin te paret hapat, per t'u futur ne procesin e kualifikimit. Sipas udhezimit te MASH-it, gjate muajit shtator 2009, DAR-ZA-te duhet te menaxhojne trajnimin e mesuesve te klases se dhjete. Per t'i paraprire nisjes se pergatitjeve per trajnimin e ketyre mesuesve, gjate periudhes qershor-shtator 2009, IKT-ja ka trajnuar dhe ka pajisur me literature profesionale te gjitha rrjetet lokale qe perfaqesojne te 37-te DAR-ZA-te e vendit, per trajnimin e mesuesve te te gjitha lendeve te klases se dhjete te gjimnazit. Mesuesit e lendeve "Shkence e tokes", "Arte", "Trashegimi kulturore", "Aftesim per jeten", qe do te japin mesim ne klasen e dhjete te gjimnazit, pas trajnimit te tyre do t'i nenshtrohen procedures se certifikimit.
Kualifikimi, mesuesit qe do te perfshihen
Me diplome mesuesie, me emerim definitiv ose ne pritmeri
Pa diplome mesuesie, me arsim te larte, te cilet japin lendet profesionale ne shkollat e mesme profesionale ose te pergjithshme dhe kane kontrate individuale pune
Pa diplome mesuesie, me arsim te larte, te cilet japin lendet profesionale ne shkollat profesionale me status kombetar
Pa diplome mesuesie, me arsim te larte, te cilet japin lendet e edukimit muzikor ose te edukimit figurativ dhe kane kontrate individuale pune.
Vjetersia e punes ne arsim per t'u kualifikuar
Provimeve te kualifikimit do t'i nenshtrohen vetem punonjesit te cilet deri me daten 31 dhjetor 2009, plotesojne vjetersine e meposhtme te punes ne arsim:
5 vjet, per shkallen e trete te kualifikimit
10 vjet, per shkallen e dyte te kualifikimit
16 vjet, per shkallen e pare te kualifikimit
Shtesa e pages sipas kategorive:
Nga 5 deri ne 9 vjet (shkalla e trete), 10% shtese mbi pagen
Nga 10 deri ne 19 vjet (shkalla e dyte) 10% shtese mbi pagen
Nga 16 vjet e me shume (shkalla e pare), 20% shtese page
Kategorite
Ministria e Arsimi percakton kategorite e arsimtareve qe do t'i nenshtrohen testimit te kualifikimit per vitin 2010. Nepermjet nje udhezimi te posacem, Ministria e Arsimit ka kerkuar nga Drejtorite Arsimore dhe Zyrat Arsimore (DAR/ZA) qe te planifikojne ne punen tyre per vitin 2009-2010 kualifikimin e mesuesve. Keshtu, sipas kushteve te vendosura nga MASH-i, provimit te kualifikimit per vitin e ardhshem do t'i nenshtrohen te gjithe mesuesit, te cilet mbushin 5, 10, 16 vite pune ne arsim, deri ne fund te dhjetorit 2009. Per kete arsye, drejtorite arsimore duhet te nisin menjehere punen per te identifikuar mesuesit qe plotesojne vjetersine e punes ne arsim. Pas detajimit te ketyre emrave, drejtorite arsimore do t'i pajisin mesuesit me programet e kualifikimit te derguara nga Instituti i Kurrikules dhe Trajnimit (IKT). Ne vazhdim te ketij procesi do te zbatohet dhe udhezimi i ri i MASH-it si dhe kriteret qe do te hartoje IKT-ja per kualifikimin 2010.
Titujt
Intervali minimal kohor ndermjet titujve "mesues" dhe "mesues specialist" eshte 5 vjet, ndersa midis "mesues specialist" dhe "mesues mjeshter" eshte 10 vjet. Nderkohe qe mesuesi vendos vete nese do te aplikoje per nje titull karriere dhe kur. "Ne kete menyre mesuesi ka mundesi te arrije shkallen me te larte te karrieres me heret se tani, nga 25 vjet, ne te pakten 16 vjet. Ky ndryshim e ben itinerarin e karrieres se standardit tipik nderkombetar, intensifikon investimin trajnues per nje periudhe moshore me te favorshme per zhvillim te shpejte profesional, nga 24-49 vjec qe eshte tani, ne 24-40 vjec, ku per rrjedhoje pjekuria profesionale e mesuesit zgjat me shume", - kane sqaruar specialistet qe jane marre me hartimin e ketij drafti. Ata shpjegojne se kalimi nga nje titull karriere ne ate pasues, do te shoqerohet me nje shtese korresponduese page, e bazuar ne meritat profesionale. Keto merita perkthehen ne pjesemarrje, ne trajnime, sigurim kreditesh. Numri i pikeve do te fitohet nga njohurite teorike, aftesite praktike per te dhene mesim dhe arritjet e nxenesve.
Kualifikimi
Ndryshe nga tani, shkallet e karrieres se nje mesuesi nuk do te jene me numra, por me tituj qe do te sigurohen permes provimeve. "Mesues fillestar", "mesues i licencuar", "mesues specialist" dhe "mesues mjeshter", jane titujt qe percaktohen ne draftin e hartuar nga MASH. "Secila shkalle pershkruhet nga lista e vet e standardeve. Titulli i karrieres eshte per nje lende dhe per nje grupmoshe te nxenesve. Nje mesues mund te aplikoje per titull karriere per me shume se nje lende, ose per me shume se nje grupmoshe nxenesish (qe mund te jene te arsimit te mesem, te ulet dhe per ate te mesem te larte), ose per specializime te posacme", - kane shpjeguar me tej specialistet e MASH-it. Rritjen me te madhe te pages, fale titujve te marre nepermjet testimeve do ta perfitojne te paret mesuesit me nje eksperience te gjate pune, te cilet kane arritur dhe rezultatet me te larta ne provim. Praktika e certifikimit te dijeve per mesuesit do te jete e pervitshme, ne menyre qe te ndikohet pozitivisht ne kualifikimin e njohurive te tyre. Nga ana tjeter, ajo do te ndihmoje mesuesit qe kane aplikuar gjate ketyre fazave, por nuk kane marre pike kaluese, qe te rifuten ne testim per te perfituar rritjen e pages sipas nivelit te percaktuar
Rritja e pages, si do te perfitohet
Mesuesit qe deri ne daten 31 dhjetor 2009 do te kene 5 vite pune si arsimtar, kane te drejte te aplikojne per shkallen e trete te kualifikimit. Ne shkallen e dyte te kualifikimit do te pranohen per t'u testuar arsimtaret qe kane punuar 10 vjet ne arsim. Edhe me e madhe behet vjetersia e punes ne arsim kur behet fjale per shkallen e pare te kualifikimit, e cila eshte edhe me e preferuara nga mesuesit. Per t'i dhene mundesine vetes qe te testohet per te fituar shkallen e pare te kualifikimit nje mesuesi i duhet te kete mbi 16 vjet pune dhe vendos vete kohen e testimit per te marre titullin mjeshter. Nga vleresimi sipas merites, mesuesit do te marrin edhe rritjen mbi page qe varion sipas tri shkalleve te kualifikimit. Ne baze te ketij kategorizimi, mesuesi perfiton shtese ne page, qe per kategorine e trete eshte plus 5 per qind, per te dyten plus 10 per qind dhe per te paren plus 20 per qind.
Udhezimi i MASH-it per trajnimin dhe kualifikimin e mesuesve per vitin 2010 urdheron te gjithe sektoret e kualifikim-trajnimit ne DAR-te dhe sektoret e keshillimit ne ZA-te, mbeshtetur ne pervojat pozitive te punes se kopshteve-pilot, te marrin te gjitha masat qe ne muajin shtator te programojne dhe te realizojne veprimtari kualifikuese. Me konkretisht ne keto veprimtari duhet te perfshihen: programimi i integruar i veprimtarise mesimore-edukative ne baze te temave mujore, javore dhe ditore; perfshirja aktive e femijeve ne veprimtarine mesimore-edukative, duke e individualizuar kete proces, sipas nevojave dhe interesave te femijes; sigurimi i bazes materiale didaktike te nevojshme, duke aktivizuar perdorimin e materialeve te riciklueshme; perfshirja aktive e prinderve ne procesin mesimor-edukativ. Ndersa per zbatimin cilesor te kurrikules shkollore, ne shkollat e arsimit baze te pakicave kombetare, DAR/ZA-te perkatese duhet te ngrene grupe pune per trajnimin e mesuesve te pakicave kombetare, duke i perfshire ata ne kualifikimin e pergjithshem qe zhvillohet me te gjithe mesuesit sipas profileve.
Mesuesit e klases se dhjete, kush certifikohet pas trajnimit
Mesuesit e klases se dhjete do t'i hedhin te paret hapat, per t'u futur ne procesin e kualifikimit. Sipas udhezimit te MASH-it, gjate muajit shtator 2009, DAR-ZA-te duhet te menaxhojne trajnimin e mesuesve te klases se dhjete. Per t'i paraprire nisjes se pergatitjeve per trajnimin e ketyre mesuesve, gjate periudhes qershor-shtator 2009, IKT-ja ka trajnuar dhe ka pajisur me literature profesionale te gjitha rrjetet lokale qe perfaqesojne te 37-te DAR-ZA-te e vendit, per trajnimin e mesuesve te te gjitha lendeve te klases se dhjete te gjimnazit. Mesuesit e lendeve "Shkence e tokes", "Arte", "Trashegimi kulturore", "Aftesim per jeten", qe do te japin mesim ne klasen e dhjete te gjimnazit, pas trajnimit te tyre do t'i nenshtrohen procedures se certifikimit.
Kualifikimi, mesuesit qe do te perfshihen
Me diplome mesuesie, me emerim definitiv ose ne pritmeri
Pa diplome mesuesie, me arsim te larte, te cilet japin lendet profesionale ne shkollat e mesme profesionale ose te pergjithshme dhe kane kontrate individuale pune
Pa diplome mesuesie, me arsim te larte, te cilet japin lendet profesionale ne shkollat profesionale me status kombetar
Pa diplome mesuesie, me arsim te larte, te cilet japin lendet e edukimit muzikor ose te edukimit figurativ dhe kane kontrate individuale pune.
Vjetersia e punes ne arsim per t'u kualifikuar
Provimeve te kualifikimit do t'i nenshtrohen vetem punonjesit te cilet deri me daten 31 dhjetor 2009, plotesojne vjetersine e meposhtme te punes ne arsim:
5 vjet, per shkallen e trete te kualifikimit
10 vjet, per shkallen e dyte te kualifikimit
16 vjet, per shkallen e pare te kualifikimit
Shtesa e pages sipas kategorive:
Nga 5 deri ne 9 vjet (shkalla e trete), 10% shtese mbi pagen
Nga 10 deri ne 19 vjet (shkalla e dyte) 10% shtese mbi pagen
Nga 16 vjet e me shume (shkalla e pare), 20% shtese page