Nje emisar amerikan per Ballkanin
Si e gjeni Kosoven sot, me shume se nje vit qe prej shpalljes se pavaresise?
Fillimisht, me duhet te them se kam bere nje vizite te shkurter ketu ne Kosove. Por, sidoqofte, gjate kesaj vizite kam hasur ne shume ndryshime pozitive. Mendoj se eshte perfundimisht e vertete se Kosova eshte realisht dhe perfundimisht nje shtet i pavarur dhe se kjo pavaresi eshte tashme e pakthyeshme. Gjithashtu, ka shenja te dukshme te nje perparimi te madh, por ky eshte vetem hapi i pare. Ka edhe shume hapa te tjere qe duhet ndermarre per ta shnderruar kete pavaresi ne realitet te fuqishem. Megjithate, jam i bindur se me kohe, me zbatimin e nje qasjeje te duhur nga kosovaret dhe komuniteti nderkombetar, kjo detyre do te permbushet.
Veriu vazhdon te mbetet sfide e madhe, nderkohe qe autoritetet ne Kosove perballen me telashe ne shtrirjen e autoritetit ne ate pjese. A shihni ndonje rrugedalje?
Mendoj se problemet ne veri dhe paaftesia e vazhdueshme, qofte e komunitetit nderkombetar apo e autoriteteve te Kosoves, per te ushtruar kontroll te vertete ne gjithe territorin e Kosoves, perfshire pra edhe veriun, eshte padyshim nje ceshtje problematike afatgjate per shtetin e Kosoves. Mendoj se ky problem duhet te adresohet me kujdes, por, njekohesisht, me nje sasi te caktuar vendosmerie. Nenpresidenti i Shteteve te Bashkuara, Xho Bajden, ka dhene nje mesazh te fuqishem dhe pozitiv per Kosoven dhe kufijte e saj te njohur nderkombetarisht. Qeveria e Kosoves dhe autoritetet nderkombetare duhet te punojne ne kete drejtim, me nje qasje te kujdesshme hap pas hapi, per te rikthyer sovranitetin e plote ne ate pjese te Kosoves. Natyrisht, e gjithe kjo duhet bere me nje respektim te plote per te drejtat e te gjitheve qe jetojne ne ate rajon.
Ka pasur diskutime per mundesine e emerimit te nje te derguari te posacem te Shteteve te Bashkuara ne rajon. Keto diskutime jane intensifikuar edhe me shume me ardhjen e nenpresidentit amerikan, Xho Bajden. Si e shihni ju kete ceshtje?
Mendoj se vizita e z. Bajden ka derguar nje mesazh shume te fuqishem, se Shtetet e Bashkuara synojne te jene te angazhuara fuqimisht dhe ne menyre pozitive ne Ballkan, perfshire ketu pra edhe Kosoven, me gjithe ceshtjet e shumta serioze, te cilat jane ne agjenden nderkombetare, vecanerisht ate amerikane. Kjo eshte nje gje shume e mire. Personalisht, mendoj se duke pasur parasysh rendesine, qofte aktuale apo ate historike, te ketij rajoni per Shtetet e Bashkuara dhe duke marre parasysh njekohesisht natyren e veshtire te disa problemeve, do te ishte ide e mire per te emeruar nje te derguar te posacem te Shteteve te Bashkuara. Por, nuk mendoj se kjo duhet pare si nje hap i Shteteve te Bashkuara perballe Bashkimit Evropian. Duhet te kete edhe nje ekuivalent evropian. Komuniteti nderkombetar duhet te veproje ne Ballkan ne forme te unifikuar. Prandaj, po, mendoj se duhet te kete emisar amerikan, por ndoshta gjithashtu duhet te kete nje emisar evropian. Ne kete forme, edhe Shtetet e Bashkuara, edhe Evropa, mund ta cojne bashkerisht kete proces perpara. Kosova e ka mike Ameriken dhe kjo eshte e perhershme, por Kosova eshte pjese e Evropes dhe kjo gjithashtu eshte e perhershme. Kosova pra duhet te punoje mbi bazen e te dyja ketyre realiteteve.
Disa analiste, megjithate, kane terhequr verejtjen se Shtetet e Bashkuara duhet te emerojne nje te derguar per t'iu pergjigjur, sic kane thene, paaftesise se bllokut evropian per t'u marre me rajonin...
Mendoj se eshte gabim te thuhet se Bashkimi Evropian eshte i paafte per t'u marre me kete ceshtje. BE-ja, sikurse edhe te gjitha organizatat tjera nderkombetare, ka ceshtjet e veta, ka prioritetet e veta dhe mendoj se duhet te jete e angazhuar me pozitivisht per te gjetur zgjidhje perfundimtare ne te gjitha ceshtjet qe kane te bejne me Kosoven. Por, duhet te kete nje partneritet nderkombetar. Shtetet e Bashkuara dhe Evropa duhet te punojne bashkerisht, mbase me tinguj te njejte te muzikes.
Njohja nderkombetare e shtetesise se Kosoves vazhdon te jete ceshtje e debatueshme. Sa i kenaqshem mendoni se eshte numri aktual i njohjeve?
Kjo ceshtje mund te trajtohet ashtu sic trajtohet dilema nese gota eshte gjysme e mbushur apo gjysme e zbrazet. Eshte gje e mire qe Kosova ka fituar kete numer qe ka sot te njohjeve nderkombetare. Jam i bindur se nese Kosova vazhdon te punoje me efektivitet, nese deshmon se mund ta qeverise vetveten, atehere numri i shteteve qe njohin shtetesine, do te rritet. Gjithashtu, mendoj se Kosova duhet te shikoje edhe shembujt tjere te njohjes nderkombetare. Ajo tashme eshte bere anetare e mekanizmave te tjere nderkombetare. Eshte arritje e madhe per Kosoven te behet anetare e FMN-se dhe tani Kosova duhet te perqendrohet ne Evrope. E ardhmja e Kosoves, ne nje mase te madhe, gjendet pikerisht ne poziten qe ka ne Evrope dhe marredheniet qe ka me Bashkimin Evropian. Keto marredhenie duhet te zhvillohen edhe me. Personalisht, shpresoj shume se komuniteti nderkombetar dhe Bashkimi Evropian do te marrin persiper ceshtjen e raporteve te Kosoves dhe Serbise brenda bllokut evropian, si nje proces qe duhet te ece perpara si tandem.
Shqiperia ne KFOR?
Ministria e mbrojtjes se Shqiperise po shqyrton mundesine e perfshirjes se forcave shqiptare ne kuader te KFOR-it. Ministri Gazmend Oketa dhe ministri i Forces se Sigurise se Kosoves Fehmi Mujota, thane sot ne Tirane se do te shqyrtohen mundesite edhe per operacione te perbashketa ushtarake te forcave te te dy vendeve.
Fillimisht, me duhet te them se kam bere nje vizite te shkurter ketu ne Kosove. Por, sidoqofte, gjate kesaj vizite kam hasur ne shume ndryshime pozitive. Mendoj se eshte perfundimisht e vertete se Kosova eshte realisht dhe perfundimisht nje shtet i pavarur dhe se kjo pavaresi eshte tashme e pakthyeshme. Gjithashtu, ka shenja te dukshme te nje perparimi te madh, por ky eshte vetem hapi i pare. Ka edhe shume hapa te tjere qe duhet ndermarre per ta shnderruar kete pavaresi ne realitet te fuqishem. Megjithate, jam i bindur se me kohe, me zbatimin e nje qasjeje te duhur nga kosovaret dhe komuniteti nderkombetar, kjo detyre do te permbushet.
Veriu vazhdon te mbetet sfide e madhe, nderkohe qe autoritetet ne Kosove perballen me telashe ne shtrirjen e autoritetit ne ate pjese. A shihni ndonje rrugedalje?
Mendoj se problemet ne veri dhe paaftesia e vazhdueshme, qofte e komunitetit nderkombetar apo e autoriteteve te Kosoves, per te ushtruar kontroll te vertete ne gjithe territorin e Kosoves, perfshire pra edhe veriun, eshte padyshim nje ceshtje problematike afatgjate per shtetin e Kosoves. Mendoj se ky problem duhet te adresohet me kujdes, por, njekohesisht, me nje sasi te caktuar vendosmerie. Nenpresidenti i Shteteve te Bashkuara, Xho Bajden, ka dhene nje mesazh te fuqishem dhe pozitiv per Kosoven dhe kufijte e saj te njohur nderkombetarisht. Qeveria e Kosoves dhe autoritetet nderkombetare duhet te punojne ne kete drejtim, me nje qasje te kujdesshme hap pas hapi, per te rikthyer sovranitetin e plote ne ate pjese te Kosoves. Natyrisht, e gjithe kjo duhet bere me nje respektim te plote per te drejtat e te gjitheve qe jetojne ne ate rajon.
Ka pasur diskutime per mundesine e emerimit te nje te derguari te posacem te Shteteve te Bashkuara ne rajon. Keto diskutime jane intensifikuar edhe me shume me ardhjen e nenpresidentit amerikan, Xho Bajden. Si e shihni ju kete ceshtje?
Mendoj se vizita e z. Bajden ka derguar nje mesazh shume te fuqishem, se Shtetet e Bashkuara synojne te jene te angazhuara fuqimisht dhe ne menyre pozitive ne Ballkan, perfshire ketu pra edhe Kosoven, me gjithe ceshtjet e shumta serioze, te cilat jane ne agjenden nderkombetare, vecanerisht ate amerikane. Kjo eshte nje gje shume e mire. Personalisht, mendoj se duke pasur parasysh rendesine, qofte aktuale apo ate historike, te ketij rajoni per Shtetet e Bashkuara dhe duke marre parasysh njekohesisht natyren e veshtire te disa problemeve, do te ishte ide e mire per te emeruar nje te derguar te posacem te Shteteve te Bashkuara. Por, nuk mendoj se kjo duhet pare si nje hap i Shteteve te Bashkuara perballe Bashkimit Evropian. Duhet te kete edhe nje ekuivalent evropian. Komuniteti nderkombetar duhet te veproje ne Ballkan ne forme te unifikuar. Prandaj, po, mendoj se duhet te kete emisar amerikan, por ndoshta gjithashtu duhet te kete nje emisar evropian. Ne kete forme, edhe Shtetet e Bashkuara, edhe Evropa, mund ta cojne bashkerisht kete proces perpara. Kosova e ka mike Ameriken dhe kjo eshte e perhershme, por Kosova eshte pjese e Evropes dhe kjo gjithashtu eshte e perhershme. Kosova pra duhet te punoje mbi bazen e te dyja ketyre realiteteve.
Disa analiste, megjithate, kane terhequr verejtjen se Shtetet e Bashkuara duhet te emerojne nje te derguar per t'iu pergjigjur, sic kane thene, paaftesise se bllokut evropian per t'u marre me rajonin...
Mendoj se eshte gabim te thuhet se Bashkimi Evropian eshte i paafte per t'u marre me kete ceshtje. BE-ja, sikurse edhe te gjitha organizatat tjera nderkombetare, ka ceshtjet e veta, ka prioritetet e veta dhe mendoj se duhet te jete e angazhuar me pozitivisht per te gjetur zgjidhje perfundimtare ne te gjitha ceshtjet qe kane te bejne me Kosoven. Por, duhet te kete nje partneritet nderkombetar. Shtetet e Bashkuara dhe Evropa duhet te punojne bashkerisht, mbase me tinguj te njejte te muzikes.
Njohja nderkombetare e shtetesise se Kosoves vazhdon te jete ceshtje e debatueshme. Sa i kenaqshem mendoni se eshte numri aktual i njohjeve?
Kjo ceshtje mund te trajtohet ashtu sic trajtohet dilema nese gota eshte gjysme e mbushur apo gjysme e zbrazet. Eshte gje e mire qe Kosova ka fituar kete numer qe ka sot te njohjeve nderkombetare. Jam i bindur se nese Kosova vazhdon te punoje me efektivitet, nese deshmon se mund ta qeverise vetveten, atehere numri i shteteve qe njohin shtetesine, do te rritet. Gjithashtu, mendoj se Kosova duhet te shikoje edhe shembujt tjere te njohjes nderkombetare. Ajo tashme eshte bere anetare e mekanizmave te tjere nderkombetare. Eshte arritje e madhe per Kosoven te behet anetare e FMN-se dhe tani Kosova duhet te perqendrohet ne Evrope. E ardhmja e Kosoves, ne nje mase te madhe, gjendet pikerisht ne poziten qe ka ne Evrope dhe marredheniet qe ka me Bashkimin Evropian. Keto marredhenie duhet te zhvillohen edhe me. Personalisht, shpresoj shume se komuniteti nderkombetar dhe Bashkimi Evropian do te marrin persiper ceshtjen e raporteve te Kosoves dhe Serbise brenda bllokut evropian, si nje proces qe duhet te ece perpara si tandem.
Shqiperia ne KFOR?
Ministria e mbrojtjes se Shqiperise po shqyrton mundesine e perfshirjes se forcave shqiptare ne kuader te KFOR-it. Ministri Gazmend Oketa dhe ministri i Forces se Sigurise se Kosoves Fehmi Mujota, thane sot ne Tirane se do te shqyrtohen mundesite edhe per operacione te perbashketa ushtarake te forcave te te dy vendeve.