OSBE: Zgjedhjet plotësuan standardet, s’ka asnjë provë për parregullsi

U publikua dje raporti zyrtar i 500 vëzhguesve të OSBE/ODIHR, dokument që do shërbejë edhe si platformë për marrëdhëniet e ardhshme të BE me Shqipërinë. Për herë të parë, deklarohet formalisht se “zgjedhjet në Shqipëri regjistruan progres të dukshëm dhe nuk ka asnjë provë për parregullsi në procesin e numërimit të votave apo nxjerrjen e rezultateve”

TIRANE – Zgjedhjet e përgjithshme parlamentare të 28 qershorit, plotësuan standardet ndërkombëtare, duke e nxjerrë përfundimisht Shqipërinë nga harta e zezë e Evropës dhe rajonit. Vëzhguesit ndërkombëtarë publikuan dje raportin përfundimtar lidhur me vlerësimin e zgjedhjeve parlamentare më 28 qershor 2009 në Shqipëri, duke konstatuar se ato shënuan një progres të dukshëm ndërsa sqaron se nuk ka asnjë provë të numërimit të parregullta ose të manipulimit të rezultateve.
Në 36 faqet e raportit të OSBE/ODIHR, përmenden avantazhe të ndjeshme në këto zgjedhje, progres i shënuar në regjistrimin dhe identifikimin e zgjedhësve, me dokumentet e reja të identitetit, sistemi i ri elektoral, kuadri ligjor, i miratuar në mënyrë konsensuale nga dy partitë kryesore, të votimit, numërimit dhe gjykimin e kontesteve zgjedhore.
Në raportin përfundimtar të OSBE/ODIHR, vlerësohet se zgjedhjet u zhvilluan sipas një Kodi të ri zgjedhor të miratuar në fund të 2008, i cili solli përmirësime të rëndësishme. “Kodi i ri paraqet rekomandime të ofruara më parë nga OSBE/ODIHR-it dhe solli përmirësime të rëndësishme. Për shembull, një sistem të përfaqësimit proporcional rajonal zëvendësoi sistemin e mëparshëm e diskutueshme zgjedhore dhe një popullsi kombëtar të kompjuterizuar regjistër u zhvilluar si një burim i listave të votuesve. Në përgjithësi, korniza ligjore ofron një themel të plotë teknike për zhvillimin e zgjedhjeve demokratike. Megjithatë, një numër i dispozita duhet të rishikohet me qëllim që të sjellë kuadrit ligjor në përputhje të plotë me OSBE-në angazhimet dhe standardet e tjera ndërkombëtare”, thuhet në raportin e OSBE-së.
Vëzhguesit ndërkombëtarë vlerësojnë në vijim, transparencën e Komisionit Qendror të Zgjedhjeve, institucion i cili realizoi me profesionalizëm detyrimet ligjore. “Komisioni Qendror i Zgjedhjeve (KQZ) i përgatitur për të administruar zgjedhjet në mënyrë profesionale, mori disa hapa të rëndësishëm, për të rritur transparencën e
proces. Mbledhjet e KQZ-së ishin përgjithësisht transparent dhe të kryer me profesionalizëm; megjithatë, KQZ-ja ishte e ndarë shpesh përgjatë linjave politike shumicë- pakicë, veçanërisht në çështjet më të diskutueshme”, thuhet në raport.
OSBE/ODIHR vlerëson si një zhvillim tejet pozitiv, kompjuterizimin e Regjistrit Kombëtarë të Gjendjes Civile, duke bërë të mundur kështu, publikimin e listës së votuesve.
Raportet e paraqitura nga vëzhguesit e Misionit Ndërkombëtarë të Vëzhgimit të Zgjedhjeve, sugjerojnë se cilësia e listave të votuesve është përmirësuar dukshëm që nga viti 2005 zgjedhjet parlamentare. Një tjetër projekt i madh i Qeverisë ishte lëshimi i letërnjoftimeve të reja elektronike, për çdo qytetar. Prioritet për kartat e identitetit ishin rreth 730 mijë votues të mundshëm, pa një pasaportë të vlefshme. OSBE/ODIHR vlerëson më tej se sistemi i ri elektronik i monitorimit, me të cilën çdo votë ishte vendosur nën një kamera video dhe u tregohej vëzhguesve në ekranet e mëdha disa metra larg nga tryezat e numërimit, duket se kanë rritur besimin ndaj procesit të numërimit.
Raporti evidenton se “nuk ka asnjë provë të numërimit të parregullta ose të manipulimit të rezultateve”. Rezultatet e hartuar nga KQZ-ja nuk përfshijnë rezultatet e 33 qendrave të votimit, pesë nga këto nuk u hapën në ditën e zgjedhjeve, ndërsa 28 nuk ishin të numëruara ose rezultatet e tyre nuk kanë qenë të përfshira në tabelën përkatëse.
Numri i ankesave pas zgjedhjeve ishte vetëm 34 për apelimin dhe kjo tregon se është reduktuar në masë të madhe në krahasim me zgjedhjet e mëparshme.
Pjesëmarrës në monitorim
Monitorimi i zgjedhjeve në Shqipëri erdhi pas një ftese nga Ministria e Punëve të Jashtme të Republikës së Shqipërisë të vëzhgojnë 28 qershor 2009 zgjedhjet parlamentare.
Zyra e OSBE-së për Institucione Demokratike dhe të Drejtat e Njeriut (OSBE / ODIHR) ka vlerësuar përputhshmërinë e procesit zgjedhor me angazhimet e OSBE-së dhe standarde të tjera ndërkombëtare për zgjedhje demokratike. Për vëzhgimin e zgjedhjeve-ditore, OSBE / ODIHR-it MVZ iu bashkuan Asambleja Parlamentare, Asambleja Parlamentare e Këshillit të Evropës dhe të NATO-s dhe Asambleja Parlamentare duke formuar një Misioni të Vëzhgimit Ndërkombëtar të Zgjedhjeve (MNVZ).
Konkluzionet kryesore
OSBE vlerëson se këto zgjedhje iu përmbajtën në mënyrë të plotë, standardeve më të larta për zgjedhje demokratike. “Kryerja e zgjedhjeve demokratike varet kryesisht edhe me angazhimin e të gjitha partive politike shqiptare që të kryejnë detyrat e tyre zgjedhore në një përgjegjësi të tillë që të ruajnë integritetin e procesit”, thuhet në raport.
Raporti shton më tej se zgjedhjet u zhvilluan sipas një Kodi të ri zgjedhor të miratuar në fund të 2008, i cili solli përmirësime të rëndësishme. “Kodi i ri me disa rekomandime të ofruara më parë nga OSBE/ODIHR-it solli përmirësime të rëndësishme. Për shembull, solli një sistem të përfaqësimit proporcional rajonal dhe zëvendësoi sistemin e mëparshëm të diskutueshëm zgjedhor si dhe një regjistër të kompjuterizuar të popullsisë që shërbeu si një burim i listave të votuesve.
Në përgjithësi, korniza ligjore ofron një themel të plotë teknik për zhvillimin e zgjedhjeve demokratike. Megjithatë, një numër dispozitash të tjera, duhet të rishikohet me qëllim që të sjellë kuadrin ligjor në përputhje të plotë me OSBE-në, angazhimet dhe standardet e tjera ndërkombëtare”.
Raporti evidenton se me gjithë kufizimet kohore të rënda, Komisioni Qendror i Zgjedhjeve (KQZ) përgatiti dhe administroi zgjedhjet në mënyrë profesionale dhe mori disa hapa për të rritur transparencën e procesit. “Mbledhjet e KQZ-së ishin përgjithësisht transparente dhe të kryera me profesionalizëm; megjithatë, KQZ-ja ishte e ndarë shpesh përgjatë linjave politike, veçanërisht në çështjet më të diskutueshme u desh të përdorej vota e shumicës.
Listat e votuesve
Raporti i OSBE/ODIHR e konsideron si një zhvillim të rëndësishëm pozitiv, faktin se listat e votuesve dolën për herë të parë të nxjerra nga Regjistri Kombëtar i kompjuterizuar i Gjendjes Civile, në vend se nga të dhënat letër mbajtur në nivel lokal.
Raportet e paraqitura nga vëzhguesit e MNVZ për zgjedhjen sugjerojnë se cilësia e listave të votuesve është përmirësuar dukshëm që nga zgjedhjet parlamentare të vitit 2005. Një tjetër projekt i madh ishte ai që lëshoi Qeveria për një letërnjoftim të sigurt për çdo qytetar duke mundësuar lëshimin e kartave për rreth 730,000 votues të mundshëm pa një pasaportë të vlefshme. Mbi 1.4 milionë ishin aplikimet për kartat e identitetit, por rreth 257,000 qytetarët pa një pasaportë nuk aplikuan për kartë. Programi i pajisjes së qytetarëve me letërnjoftime të reja qe një nga çështjet më të diskutueshme që rrethoi procesin e zgjedhjeve.
Fushata zgjedhore, e qetë
Në raport theksohet se edhe pse zgjedhjet u zhvilluan në një mjedis shumë të polarizuar politik, fushata ishte kryesisht e qetë me vetëm disa incidente të dhunshme të raportuara.
Të gjitha partitë që konkurruan këto zgjedhje, ishin në gjendje të bënin fushatë lirisht në të gjithë vendin. Raporti citon detaje të vogla elementare. Në disa raste, fushata u dëmtuan nga përdorimi i një gjuhë tepër të ashpër.

Mbulimi i fushatës nga gazetat kryesore të vendit

Raporti nxjerr gazetën “Panorama” si tribunën më të ekulibruar, ndërkohë që Gazeta “55” konfirmohet si e rreshtuar në mbështetje të Partisë Demokratike

Sipas raportit të OSBE/ODIHR, gazeta “Panorama”, ka treguar qasje të balancuar në fushatë, duke mbuluar si PD (46 përqind) dhe PS-në (48 për qind) në një ton afërsisht neutral. Gazeta “55” tregoi një paragjykim të qartë në favor të PD, me 88 për qind të hapësirës kushtuar partisë në pushtet në një ton pozitiv. Gjatë periudhës së njëjtë, 88 për qind e mbulimit të PS-së në gazetën “55” ishte me tone negative. Ndërsa, Partia Demokratike është mbuluar 45% negativisht në të përditshmen “Gazeta Shqiptare”, ndërsa mbulimi për PS-në ka qenë kryesisht pozitiv me 43 për qind ose neutral 48 përqind. Gazeta “Shqip” paraqiti 43 % te rasteve me nje fryme negative per PD, nderkohe qe ne 45 % te rasteve eshte shprehur me tone pozitive per PS. Neutraliteti vlerësohet se eshte ruajtur veç ne 48 perqind të rasteve.