Oferta e tretë e Uashingtonit për regjimin komunist shqiptar në vitin 1982
Gazeta “The New York Times” zbardh tentativën e tretë të DASH-it. Ndëshkim revizionistëve për dështimin e bisedimeve
David Binder
Për herë të tretë brenda 9 vjetësh Shtetet e Bashkuara të Amerikës janë duke përgatitur një tjetër propozim në drejtimin e nisjes së marrëdhënieve me qeverinë komuniste të Shqipërisë. Sipas zyrtarëve të administratës së lartë, plani tashmë është duke u marrë në konsideratë për t’iu propozuar sa më shpejt Tiranës zyrtare. Plani i negociatave përfshin edhe Britaninë dhe Francën, ku parashikohej rikthimi i më shumë se 36 milionë dollarëve në flori për Shqipërinë, në shkëmbim të marrëveshjes që ajo do të vendosë me tre aleatët e rinj. Ari ishte transferuar nga forcat pushtuese italiane drejt Romës gjatë Luftës së Dytë Botërore. Më pas u grabit nga trupat gjermane në vitin 1943 dhe u fsheh në një minierë kripe në Gjermani, ku ishte zbuluar nga forcat aleate.
Ndonëse këtu ishin bërë diskutime rastësore në mes të Londrës, Uashingtonit dhe Parisit në fillimet e dekadave për mundësinë e nisjes së negociatave me Shqipërinë, ideja u rimor me urgjencë në muajin e kaluar, fill pas vdekjes së udhëheqësit sovjetik Leonidh I. Brezhnjevi.
Përshëndetje të ngrohta nga Rusia
Ajo që bëhet e ditur në Departamentin e Shtetit është se udhëheqja e re ruse, nën drejtimin e Yuri V. Andropovit, adresoi në mënyrë të pazakontë përshëndetje të ngrohta në drejtim të qeverisë së Tiranës më 29 nëntor, me rastin e 38-vjetorit të Çlirimit të Shqipërisë nga okupatori fashist, si dhe bëri një ftesë për rifillimin e marrëdhënieve mes dy vendeve, të ndërprera që në vitin 1961.
Zyrtarë të administratës amerikane, që janë të familjarizuar me çështjet e Europës Juglindore, thanë se situata në Shqipëri, ku udhëheqja e saj kishte qenë e shqetësuar kohët e fundit, nuk ka kaluar pa u vënë re përsa i përket përgatitjes së propozimit për negociata. Një tjetër faktor këtu ishte perceptimi i Enver Hoxhës, udhëheqësit që drejtoi Partinë Komuniste Shqiptare që në vitin 1944, i cili ishte i sëmurë rëndë dhe tashmë po flitej për shqyrtimin e procesi se kush do të jetë pasardhësi i tij. Ai është në moshën 74-vjeçare.
Disa strategë (ekspertë të zotë, - shën. red) të administratës amerikane besojnë se ndodhen elementë në qeverinë shqiptare që do të mirëpresin lidhjet e ngushta me vendet Perëndimore, ku pak prej këtyre shteteve kanë marrëdhënie diplomatike me Tiranën.
Një vit më parë, kryeministri i vendit Mehmet Shehu ishte vrarë ose vetëvrarë për motive ideologjike, për atë që duket se ai ka qenë kundër luftës ndaj zotit Enver Hoxhës për një hapje drejt Perëndimit.
Kjo luftë duket se arriti majat në muajin e kaluar, me përjashtimin e një numri bashkëpunëtorësh të ngushtë të zotit Mehmet Shehu nga postet partiake dhe qeverisëse dhe në shenjat se ata do të kenë tentuar për ta tradhtuar.
Në një fjalim në muajin nëntor, Enver Hoxha denoncoi “fraksionin e Mehmet Shehut” për atë që ishte përshkruar si një shoqërues me fuqitë Perëndimore dhe me Jugosllavinë.
Imperialistët dhe reaksionarët
Ai dhe disa nga mbështetësit e tij atakuan idenë për rifillimin e marrëdhënieve me Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe me Bashkimin Sovjetik, duke i cilësuar ata njësoj si “imperialistët dhe reaksionarët”. Zyrtarët e administratës amerikane akoma mendojnë se kur zoti Enver Hoxha do të dalë nga skena politike, megjithëse nuk do të jetë tamam kështu, Shqipëria do të mund të largohet nga politika brutale. Kjo pikëpamje duket se është shpërndarë në Beograd dhe në Moskë. Përtej kësaj, ekspertë të administratës (amerikane, -shën. red.) kanë arritur ta shikojnë rajonin e Ballkanit, si një zonë e cila në mënyrë të vazhdueshme do të jetë në konkurrencë midis Bashkimit Sovjetik dhe Shteteve të Bashkuara, veçanërisht në Jugosllavi. Duke u përballur me kriza të forta ekonomike, qeveria e Beogradit, gjatë muajve të fundit është kthyer gjithnjë e më fort drejt Bashkimit Sovjetik, si një partner tregtar, ndërsa kthimin te Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe vendet e tjera Perëndimore e bën për mbështetje në hua dhe kredi.
Specialistët e çështjeve ballkanike risjellin ndër mend se një mungesë e informacionit të qëndrueshëm rreth çështjes reale të shtetit në Shqipëri, ku njëra prej tyre është edhe propozimi amerikan për Tiranën zyrtare, është bërë në një kohë të keqe dhe se shpresat për një ofrim të tyre mund të jenë bërë në një periudhë të varfër gjithashtu.
“Përgatitet përgjigjja”
Në prill të vitit 1973, një nga specialistët amerikanë, i quajtur Kenneth Rush, që më pas u bë zëvendëssekretar i Shtetit, tha në një fjalim se “nëse Shqipëria është treguar e interesuar në bisedimet me Shtetet e Bashkuara, ajo do të na gjejë të përgatitur për t’iu përgjigjur”. Megjithëse në një kohë të pacaktuar për Departamentin e Shtetit, zoti Hoxha pastaj, ishte duke bërë një spastrim në shkallë të gjerë të zyrtarëve të dyshuar që po prireshin të shkonin drejt Perëndimit, ku disa prej tyre u ekzekutuan dhe shumë të tjerë u dënuan me punë të detyruar. Shtatë vjet më vonë, oferta e Keneth Rush ishte përsëritur nga një tjetër zyrtar i Departamentit Amerikan të Shtetit dhe pastaj ajo që u zbulua më pas ishte se akoma një tjetër spastrim politik kishte ndodhur në Tiranë.
Shkrimi është publikuar në “The New York Times” më 26 dhjetor 1982” Titulli është vënë në mënyrë redaksionale Përgatiti: Albert Gjoka
1 Prill 2008
David Binder
Për herë të tretë brenda 9 vjetësh Shtetet e Bashkuara të Amerikës janë duke përgatitur një tjetër propozim në drejtimin e nisjes së marrëdhënieve me qeverinë komuniste të Shqipërisë. Sipas zyrtarëve të administratës së lartë, plani tashmë është duke u marrë në konsideratë për t’iu propozuar sa më shpejt Tiranës zyrtare. Plani i negociatave përfshin edhe Britaninë dhe Francën, ku parashikohej rikthimi i më shumë se 36 milionë dollarëve në flori për Shqipërinë, në shkëmbim të marrëveshjes që ajo do të vendosë me tre aleatët e rinj. Ari ishte transferuar nga forcat pushtuese italiane drejt Romës gjatë Luftës së Dytë Botërore. Më pas u grabit nga trupat gjermane në vitin 1943 dhe u fsheh në një minierë kripe në Gjermani, ku ishte zbuluar nga forcat aleate.
Ndonëse këtu ishin bërë diskutime rastësore në mes të Londrës, Uashingtonit dhe Parisit në fillimet e dekadave për mundësinë e nisjes së negociatave me Shqipërinë, ideja u rimor me urgjencë në muajin e kaluar, fill pas vdekjes së udhëheqësit sovjetik Leonidh I. Brezhnjevi.
Përshëndetje të ngrohta nga Rusia
Ajo që bëhet e ditur në Departamentin e Shtetit është se udhëheqja e re ruse, nën drejtimin e Yuri V. Andropovit, adresoi në mënyrë të pazakontë përshëndetje të ngrohta në drejtim të qeverisë së Tiranës më 29 nëntor, me rastin e 38-vjetorit të Çlirimit të Shqipërisë nga okupatori fashist, si dhe bëri një ftesë për rifillimin e marrëdhënieve mes dy vendeve, të ndërprera që në vitin 1961.
Zyrtarë të administratës amerikane, që janë të familjarizuar me çështjet e Europës Juglindore, thanë se situata në Shqipëri, ku udhëheqja e saj kishte qenë e shqetësuar kohët e fundit, nuk ka kaluar pa u vënë re përsa i përket përgatitjes së propozimit për negociata. Një tjetër faktor këtu ishte perceptimi i Enver Hoxhës, udhëheqësit që drejtoi Partinë Komuniste Shqiptare që në vitin 1944, i cili ishte i sëmurë rëndë dhe tashmë po flitej për shqyrtimin e procesi se kush do të jetë pasardhësi i tij. Ai është në moshën 74-vjeçare.
Disa strategë (ekspertë të zotë, - shën. red) të administratës amerikane besojnë se ndodhen elementë në qeverinë shqiptare që do të mirëpresin lidhjet e ngushta me vendet Perëndimore, ku pak prej këtyre shteteve kanë marrëdhënie diplomatike me Tiranën.
Një vit më parë, kryeministri i vendit Mehmet Shehu ishte vrarë ose vetëvrarë për motive ideologjike, për atë që duket se ai ka qenë kundër luftës ndaj zotit Enver Hoxhës për një hapje drejt Perëndimit.
Kjo luftë duket se arriti majat në muajin e kaluar, me përjashtimin e një numri bashkëpunëtorësh të ngushtë të zotit Mehmet Shehu nga postet partiake dhe qeverisëse dhe në shenjat se ata do të kenë tentuar për ta tradhtuar.
Në një fjalim në muajin nëntor, Enver Hoxha denoncoi “fraksionin e Mehmet Shehut” për atë që ishte përshkruar si një shoqërues me fuqitë Perëndimore dhe me Jugosllavinë.
Imperialistët dhe reaksionarët
Ai dhe disa nga mbështetësit e tij atakuan idenë për rifillimin e marrëdhënieve me Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe me Bashkimin Sovjetik, duke i cilësuar ata njësoj si “imperialistët dhe reaksionarët”. Zyrtarët e administratës amerikane akoma mendojnë se kur zoti Enver Hoxha do të dalë nga skena politike, megjithëse nuk do të jetë tamam kështu, Shqipëria do të mund të largohet nga politika brutale. Kjo pikëpamje duket se është shpërndarë në Beograd dhe në Moskë. Përtej kësaj, ekspertë të administratës (amerikane, -shën. red.) kanë arritur ta shikojnë rajonin e Ballkanit, si një zonë e cila në mënyrë të vazhdueshme do të jetë në konkurrencë midis Bashkimit Sovjetik dhe Shteteve të Bashkuara, veçanërisht në Jugosllavi. Duke u përballur me kriza të forta ekonomike, qeveria e Beogradit, gjatë muajve të fundit është kthyer gjithnjë e më fort drejt Bashkimit Sovjetik, si një partner tregtar, ndërsa kthimin te Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe vendet e tjera Perëndimore e bën për mbështetje në hua dhe kredi.
Specialistët e çështjeve ballkanike risjellin ndër mend se një mungesë e informacionit të qëndrueshëm rreth çështjes reale të shtetit në Shqipëri, ku njëra prej tyre është edhe propozimi amerikan për Tiranën zyrtare, është bërë në një kohë të keqe dhe se shpresat për një ofrim të tyre mund të jenë bërë në një periudhë të varfër gjithashtu.
“Përgatitet përgjigjja”
Në prill të vitit 1973, një nga specialistët amerikanë, i quajtur Kenneth Rush, që më pas u bë zëvendëssekretar i Shtetit, tha në një fjalim se “nëse Shqipëria është treguar e interesuar në bisedimet me Shtetet e Bashkuara, ajo do të na gjejë të përgatitur për t’iu përgjigjur”. Megjithëse në një kohë të pacaktuar për Departamentin e Shtetit, zoti Hoxha pastaj, ishte duke bërë një spastrim në shkallë të gjerë të zyrtarëve të dyshuar që po prireshin të shkonin drejt Perëndimit, ku disa prej tyre u ekzekutuan dhe shumë të tjerë u dënuan me punë të detyruar. Shtatë vjet më vonë, oferta e Keneth Rush ishte përsëritur nga një tjetër zyrtar i Departamentit Amerikan të Shtetit dhe pastaj ajo që u zbulua më pas ishte se akoma një tjetër spastrim politik kishte ndodhur në Tiranë.
Shkrimi është publikuar në “The New York Times” më 26 dhjetor 1982” Titulli është vënë në mënyrë redaksionale Përgatiti: Albert Gjoka
1 Prill 2008