POPULLI DHE DEMOKRACIA
Populli Ah populli E njejta fjale mund te kete konotacione jo autentike sipas konteksteve. Koncepti popull kerkon nje saktesim teorik shkencor. Me shpesh ky koncept eshte retorik bile dekorativ. Ketu nis ose dilema ose problematika e patjetersueshme. Mund te flasim per popullin si nje objekt por edhe si subjekt njekohesisht. Po si Duke e shperfillur Duke e perdorur si nje maske teatri apo karnavalesh Duke e nenvleresuar Apo mbivleresuar Jashte apo brenda tij Si forme apo si permbajtje
Shkenca politike pashmangshem synon kuptimshmerine konceptuale te fjales percaktuese popull. Aristoteli e lidh etimologjine e fjales popull te politikes me sakte me ate te polis-it te struktures shoqerore urbane te qytetit shtet antik si veteperfaqesim si nje teori te organizimit ligjor dhe komunitar. Ideja e demos-it nuk eshte e barabarte me ate te popullit. Votimi ne demos perjashtonte sklleverit dhe grate. Po mekanizmi i votimit eshte nje shpikje e jashtezakonshme ne histori.. Mbas shume shekujsh eshte Rusoi Rousseau qe rizbuloi Kontrata sociale I5 se pushteti buron nga populli se populli ndertohet nga vetvetja pra eshte autor i vetvetes dhe eshte votimi demokratik akti nepermjet te cilit nje popull eshte nje popull. Kjo filozofi politike per patjetersueshmerine e popullit zoteron te ardhmen dhe eshte substance e modernitetit dhe koherave te sotme problematike dhe proceszhvilluese. Populli u emertua si autenciteti i sovranitetit si nje trup i pazevendesueshem juridik. Problemi i madh eshte te dime se cilat jane modalitetet dhe mjetet e realizimit praktik midis sovranitetit burimor dhe veprimeve subjektiviste te perfaqesimit politik si rezultat i votimit formal. Demokracia perfaqesuese e ka kete paradoks nganjehere tjetersues. Mund te flasesh ne emer te popullit dhe te jesh kunder popullit. Te tere mesianiket keshtu kane vepruar dhe kane deshtuar. Nuk eshte pushteti qe ka tager mbi popullin por eshte populli qe ka tager mbi pushtetin. Koncepti mistik mitizon lideret karzmatike si vetvete simbolike dhe gjitheperfshirese te shumesise se popullit prandaj me te drejte Karl Poperi misionarizmin politik e quan nje spektakel populist pa perspektive se populizmi eshte nje degradim i vetedijes se popullit per manipulimin e pazevendesueshmerine e tij. Teoria skeptike e Gasend Orteges per turmat ka artikuluar idene se politikanet mund te bejne gjithcka me popullin per shkak se populli eshte krejt i paafte i paditur per te qeverisur vetveten pra eshte nje dekor historik dhe jo vete historia. Kjo lind totalitarizmin. Hanah Arend ne analizat e saj te shkelqyera tregon se ekuacioni nje parti e vetme e nje populli te vetem shpreh nje romantizem mistik te kreativitetit popullor ne kushtet kur lideri e ka instrumentin e partise mjetin magjik te identifikimit me popullin komb. Dihet eksperimenti i fashizmit dhe komunizmit ne shekullin e XX qe sollen katrahura te jashtezakonshme dhe katastrofikisht te kushtueshme. Mbas renies se Murit te Berlinit doktrina demokratike zuri hapesira te medha por kuptimshmeria e demokracise teorike eshte bere me e nderlikuar. Filozofet e sotem politikologet qe ne Shqiperi nuk i njeh askush ne menyre te vecante politikanet deputetet pushtetaret etj. bejne debate shpesh te stuhishme per konceptualitetin dhe te ardhmen e demokracise ne bote. Ne shtypin shqiptar provincial ky debat boteror gati nuk ekziston. Debati thelbesohet ne disa ceshtje jetike. A eshte sovraniteti i jashtem i popullit i barabarte apo i perafert me sovranitetin e tij te brendshem A eshte i vetemjaftueshem funksionimi numerik i sakte i mekanizmit votiv A jane programet e partive politike adekuate me interesat e krejt popullit A jane vizionet e qeverisjes vizione te verteta A jane qeveritaret per shkak te rotacionit pushtetor dhe zgjedhor te afte per te realizuar qofte programet qofte vizionet e pretenduara Ne fund te fundit si duhet kuptuar koncepti popull ne modernitetin politik te ndarjes ne elektorate kryesisht te partive te medha Nese populli i voton deputetet pra i delegon te drejtat e tij ne duart e tyre cili eshte mekanizmi efektiv dhe i sigurt i kontrollit te popullit mbi perfaqesuesit e zgjedhur prej tij se si e perdorin ata kete delegim solemn dhe legal Cili eshte raporti midis qeverise dhe shoqerise civile ne aspektin e vendimmarrjes politike Sa ndikon opinioni publik ne raport me Parlamentin A ka partneritet politik te nyjezuar midis partive konfliktuale A eshte politika mbi logjiken e ligjeve apo e kunderta Si eshte karakteri relativ autonom i politikes mbi shoqerine e dhunon apo e harmonizon subjektiviteti objektivitetin
Koncepti popull ne epoken moderne behet tej mase konvencional. Koncepti popull nuk eshte i njejte me konceptin popullsi si strukture numerike demografike e perpjesetuar ne elektorate. Populli eshte nje koncept me i abstraguar me i pergjithesuar mbi partite. Partite perkundrazi u referohen partive. Kryetaret e partive mund te flasin vetem ne emer te elektorateve dhe jo ne emer te popullit. Parlamenti shqiptar quhet me te drejte Kuvend term me i sakte shkencerisht se termi dekorativ Kuvendi Popullor. Apelacione te tilla emfatike si populli opozitar jane qesharake sepse per asimetri logjike duhet qe te kete edhe nje popull qeveritar. Ka elektorate opozitare dhe elektorate te perfaqesuara konvencionalisht ne mandatin qeverises. Por jo popull. Populli eshte bashkeperfshirja etnike dhe shoqerore e elektorateve i papjesetueshem ekzistencialisht ndonese me ndryshueshmeri politike. Klasa politike shqiptare i konfondon demagogjikisht nocionet. Dy partite e medha ne Shqiperi tregojne nje delitantizem kulturor provincial dhe virtual dhe ngaterrojne populizmin spektakolar me popullin si objekt dhe subjekt i politikes. Ketu dalin te substanca problematike me e vertete. Ne menyre qe populli te ngelet popull dhe te mos bjere ne gjendjen e nje mase apatike konsumuese produktesh politike te degraduara duhet qe vetedija dhe virtyti i tij d.m.th aderimi i tij i lire ndaj ligjeve te kete nje prirje veteruajtese si sovran. Ne debatin inkandeshen modern teorik dhe praktik fjalet e tmerrshme te Tukiditit qe i ka vene ne gojen e Perikliut se individi qe nuk merret me politike meriton te trajtohet jo thjesht si nje qytetar paqesor por edhe si nje qytetar i kote ruajne gjithe kuptimin e tyre. Nisur nga ky percaktim mund te themi se kyci i vertete i demokracise konsiston ne ndergjegjesimin cilesor dhe ne rritje qe krijon populli lidhur me vetveten shume me teper sesa ne lidhje me partite.