Parashikimet e SHBA-ve në vitin 1975: Si do jetë e ardhmja e Shqipërisë
Gazetari sjell opinionet e specialistëve amerikanë për vendin tonë. Raportet ekonomike me Kinën dhe dilemat për pasuesin e Enver Hoxhës
David Binder
UASHINGTON – Sipas zyrtarëve të Shteteve të Bashkuara, të specializuar për çështjet shqiptare, “Shqipëria, vendi i izoluar europianolindor, me lidhje të forta me Kinën, është përfshirë nga çrregullime të brendshme politike për shkak të mundësisë së ndërprerjes së ndihmës ekonomike nga Pekini. “Duke theksuar se atje ka një stanjacion në zhvillimin ekonomik shqiptar gjatë viteve të fundit, zyrtarët amerikanë thonë se kjo situatë ka shtruar nevojat për hapje në lidhjet me vendet e tjera përtej miqësisë që ky vend ka me Kinën.
Lidhjet mes Shqipërisë dhe Kinës
Enver Hoxha, udhëheqësi 66-vjeçar i Partisë së Punës së Shqipërisë, ka reaguar përgjatë dy viteve të fundit me spastrimet e disidentëve. Rasti më i fundit është demaskuar prej tij të mërkurën, gjatë një fjalimi të tij të mbajtur në Tiranë, kryeqyteti i vendit.
Zyrtarët amerikanë thonë se nuk e kanë idenë se sa asistencë ka dhënë Kina për Shqipërinë gjatë këtyre viteve, që kur vendi ndërpreu marrëdhëniet me Bashkimin Sovjetik, në vitin 1960.
Një zyrtar thotë se ndihma supozohet të jetë përllogaritur në rreth 100 milionë dollarë të dhëna nga Kina çdo vit. Marrëveshja e fundit shqiptaro-kineze për asistencën është nënshkruar në korrikun e vitit 1975, por shuma akoma nuk është bërë e ditur.
Dy zyrtarë thonë se ka të dhëna se asistenca kineze në tërësi ka mbetur në të njëjtat nivele, ose është zvogëluar.
Ata theksojnë se pothuaj të gjithë zyrtarët e shkarkuar nga zoti Hoxha, përfshirë një numër ministrash të kabinetit qeveritar, kishin pasur lidhje me çështjet ekonomike të vendit. Amerikanët që vëzhgojnë Shqipërinë nuk pranojnë konstatimet që qarkullojnë në radhët e diplomatëve europianë se zoti Hoxha akoma po lufton elementët pro-sovjetikë në partinë e tij. “Unë nuk besoj se gjendet ndonjë element pro-sovjetik i larguar”, - thotë një zyrtar. “Ata janë të zhgënjyer me atë që po marrin nga Kina. Ata janë pro-Shqipërisë, por u mërzitën me Kinën dhe dëshirojnë të marrin asistencë nga Perëndimi ose nga ndonjë vend tjetër gjetkë”.
Spastrimet e Enverit në vitin 1970
Javën e kaluar, zoti Hoxha njoftoi shkarkimin e ministrit të Bujqësisë, Piro Dodbiba dhe ministrit të Arsimit, Thoma Deliana. Në listën e drejtuesve të shkarkuar më parë ishte edhe Abdyl Këllezi, kryetar i Planit Ekonomik të Shtetit.
Zyrtarë amerikanë thonë se ajo që mbetet e rëndësishme është se javën e kaluar zoti Hoxha i demaskoi të shkarkuarit në lidhje me një pritje të bërë për punonjësit kinezë që po drejtojnë punimet për ndërtimin e kombinatit metalurgjik në Elbasan.
Zoti Hoxha foli me tone plot nënkuptime për “ndihmën e madhe ndërkombëtare të Pekinit” dhe “miqësinë e pathyeshme me Kinën”. Gjithashtu, ai foli për “armiqtë e brendshëm” dhe vazhdimin e spastrimit, duke thënë se “këta tradhtarë dëshirojnë të sabotojnë ndërtimin e socializmit, madje të cenojnë miqësinë me motrën tone, Kinën; të lidhin vendin tonë me revizionizmin sovjetik”. Zyrtarët amerikanë, që i kanë marrë me rezerva konstatimet për çdo spastrim të elementeve pro-sovjetikë, e konsiderojnë këtë fjalim të bërë nga zoti Hoxha si “tymnajë”.
Ata thonë se spastrimi i fundit më domethënësi i një grupi pro-sovjetik në Shqipëri ndodhi kur ministri i Mbrojtjes, Beqir Balluku dhe një numër mbështetësish të tij në radhët e forcave të armatosura u eliminuan në vitin 1974.
Gjithashtu, zoti Balluku, një bashkëpunëtor i afërt i zotit Hoxha që në vitin 1941 e në vazhdim, kishte lidhje të ngushta me Lin Bian, ministrin e Mbrojtjes së Kinës, i cili ishte vrarë në vitin 1971, në një aksident të sajuar ajror menjëherë pas një sulmi të dështuar që kishte bërë kundër Mao Ce Dunit.
Parashikimet e specialistëve amerikanë
Që atëherë, specialistët amerikanë thanë se zoti Hoxha e ka “izoluar” Shqipërinë, duke imponuar masa të reja frenuese për lidhjet me botën e jashtme, me përjashtim të Kinës. Shqipëria mban marrëdhënie diplomatike me 55 vende në mbarë botën. Zyrtarët amerikanë thonë se stanjacioni ekonomik i Shqipërisë përkon me atë që ata e përshkruajnë si rritje e shkurajimit politik (të popullit – shën red.) me Enver Hoxhën dhe kryeministrin Mehmet Sheu. Raportohet se të dy udhëheqësit e Shqipërisë kohët e fundit kanë qenë të sëmurë dhe specialistët amerikanë konstatojnë se kjo mund të ketë shkaktuar disa ngasje në radhët e udhëheqësve të rinj që po mendojnë për pasardhësin.
Shkrimi është publikuar në “The New York Times” më 3 maj 1976
Titulli është redaksional: Titulli origjinal është: “Albanian turmoil reported by U.S.”
Përgatiti Albert Gjoka
10 Prill 2008
David Binder
UASHINGTON – Sipas zyrtarëve të Shteteve të Bashkuara, të specializuar për çështjet shqiptare, “Shqipëria, vendi i izoluar europianolindor, me lidhje të forta me Kinën, është përfshirë nga çrregullime të brendshme politike për shkak të mundësisë së ndërprerjes së ndihmës ekonomike nga Pekini. “Duke theksuar se atje ka një stanjacion në zhvillimin ekonomik shqiptar gjatë viteve të fundit, zyrtarët amerikanë thonë se kjo situatë ka shtruar nevojat për hapje në lidhjet me vendet e tjera përtej miqësisë që ky vend ka me Kinën.
Lidhjet mes Shqipërisë dhe Kinës
Enver Hoxha, udhëheqësi 66-vjeçar i Partisë së Punës së Shqipërisë, ka reaguar përgjatë dy viteve të fundit me spastrimet e disidentëve. Rasti më i fundit është demaskuar prej tij të mërkurën, gjatë një fjalimi të tij të mbajtur në Tiranë, kryeqyteti i vendit.
Zyrtarët amerikanë thonë se nuk e kanë idenë se sa asistencë ka dhënë Kina për Shqipërinë gjatë këtyre viteve, që kur vendi ndërpreu marrëdhëniet me Bashkimin Sovjetik, në vitin 1960.
Një zyrtar thotë se ndihma supozohet të jetë përllogaritur në rreth 100 milionë dollarë të dhëna nga Kina çdo vit. Marrëveshja e fundit shqiptaro-kineze për asistencën është nënshkruar në korrikun e vitit 1975, por shuma akoma nuk është bërë e ditur.
Dy zyrtarë thonë se ka të dhëna se asistenca kineze në tërësi ka mbetur në të njëjtat nivele, ose është zvogëluar.
Ata theksojnë se pothuaj të gjithë zyrtarët e shkarkuar nga zoti Hoxha, përfshirë një numër ministrash të kabinetit qeveritar, kishin pasur lidhje me çështjet ekonomike të vendit. Amerikanët që vëzhgojnë Shqipërinë nuk pranojnë konstatimet që qarkullojnë në radhët e diplomatëve europianë se zoti Hoxha akoma po lufton elementët pro-sovjetikë në partinë e tij. “Unë nuk besoj se gjendet ndonjë element pro-sovjetik i larguar”, - thotë një zyrtar. “Ata janë të zhgënjyer me atë që po marrin nga Kina. Ata janë pro-Shqipërisë, por u mërzitën me Kinën dhe dëshirojnë të marrin asistencë nga Perëndimi ose nga ndonjë vend tjetër gjetkë”.
Spastrimet e Enverit në vitin 1970
Javën e kaluar, zoti Hoxha njoftoi shkarkimin e ministrit të Bujqësisë, Piro Dodbiba dhe ministrit të Arsimit, Thoma Deliana. Në listën e drejtuesve të shkarkuar më parë ishte edhe Abdyl Këllezi, kryetar i Planit Ekonomik të Shtetit.
Zyrtarë amerikanë thonë se ajo që mbetet e rëndësishme është se javën e kaluar zoti Hoxha i demaskoi të shkarkuarit në lidhje me një pritje të bërë për punonjësit kinezë që po drejtojnë punimet për ndërtimin e kombinatit metalurgjik në Elbasan.
Zoti Hoxha foli me tone plot nënkuptime për “ndihmën e madhe ndërkombëtare të Pekinit” dhe “miqësinë e pathyeshme me Kinën”. Gjithashtu, ai foli për “armiqtë e brendshëm” dhe vazhdimin e spastrimit, duke thënë se “këta tradhtarë dëshirojnë të sabotojnë ndërtimin e socializmit, madje të cenojnë miqësinë me motrën tone, Kinën; të lidhin vendin tonë me revizionizmin sovjetik”. Zyrtarët amerikanë, që i kanë marrë me rezerva konstatimet për çdo spastrim të elementeve pro-sovjetikë, e konsiderojnë këtë fjalim të bërë nga zoti Hoxha si “tymnajë”.
Ata thonë se spastrimi i fundit më domethënësi i një grupi pro-sovjetik në Shqipëri ndodhi kur ministri i Mbrojtjes, Beqir Balluku dhe një numër mbështetësish të tij në radhët e forcave të armatosura u eliminuan në vitin 1974.
Gjithashtu, zoti Balluku, një bashkëpunëtor i afërt i zotit Hoxha që në vitin 1941 e në vazhdim, kishte lidhje të ngushta me Lin Bian, ministrin e Mbrojtjes së Kinës, i cili ishte vrarë në vitin 1971, në një aksident të sajuar ajror menjëherë pas një sulmi të dështuar që kishte bërë kundër Mao Ce Dunit.
Parashikimet e specialistëve amerikanë
Që atëherë, specialistët amerikanë thanë se zoti Hoxha e ka “izoluar” Shqipërinë, duke imponuar masa të reja frenuese për lidhjet me botën e jashtme, me përjashtim të Kinës. Shqipëria mban marrëdhënie diplomatike me 55 vende në mbarë botën. Zyrtarët amerikanë thonë se stanjacioni ekonomik i Shqipërisë përkon me atë që ata e përshkruajnë si rritje e shkurajimit politik (të popullit – shën red.) me Enver Hoxhën dhe kryeministrin Mehmet Sheu. Raportohet se të dy udhëheqësit e Shqipërisë kohët e fundit kanë qenë të sëmurë dhe specialistët amerikanë konstatojnë se kjo mund të ketë shkaktuar disa ngasje në radhët e udhëheqësve të rinj që po mendojnë për pasardhësin.
Shkrimi është publikuar në “The New York Times” më 3 maj 1976
Titulli është redaksional: Titulli origjinal është: “Albanian turmoil reported by U.S.”
Përgatiti Albert Gjoka
10 Prill 2008