Perrit: BE të mos pranojë Serbinë pa njohur më parë Kosovën
Flet Henri Perrit Jr., profesor në Kolegjin Kent të Çikagos
Pa njohur më parë pavarësinë e Kosovës, Beogradit zyrtar nuk duhet ti hapet rruga për anëtarësimin në Bashkimin Europian. Ky është mendimi i shprehur nga Henri Perrit Jr., profesor në Kolegjin Kent të Çikagos. Në një intervistë të dhënë për Radio Europa e Lirë, eksperti amerikan që njeh çështjet ballkanike ka komentuar raportet mes Prishtinës dhe Beogradit dhe anëtarësimin e Kosovës në BE.
Zoti Perrit, si një shtet i pavarur që prej 18 muajsh, Kosova vazhdon të përballet me disa çështje të pazgjidhura, në mesin e të cilave situata në veri mbetet sfidë serioze. A shihni ndonjë zgjidhje të kësaj çështjeje?
Mendoj se zgjidhja më e mirë është që Bashkimi Evropian ta përmbushë zotimin që i ka bërë pavarësisë së Kosovës. Madje, duhet të marrë një qëndrim që Serbia të mos pranohet në Bashkimin Evropian, derisa të pajtohet me faktin se Kosova është shtet i pavarur.
Por, a mendoni se Bashkimi Evropian mund ta përmbushë atë zotim? Disa analistë kanë tërhequr vërejtjen se meqë pesë vende anëtare nuk e kanë njohur Kosovën, atëherë kjo mund të paraqesë problem…
Padyshim që është problem, por Bashkimi Evropian duhet të dëshmojë se ka kapacitet për të vepruar në mënyrë të arsyeshme dhe të besueshme në skenën ndërkombëtare. Dhe, meqë shumica e fuqishme e vendeve anëtare të BE-së kanë njohur pavarësinë e Kosovës, atëherë lidershipi i Bashkimit Evropian duhet të insistojë tek pesë vendet anëtare që të paktën të mos veprojnë në formë aq penguese, madje edhe nëse nuk pajtohen me zgjidhjen që është bërë.
Mendoj se është çështje lidershipi dhe udhëheqja e Bashkimit Evropian, zëvendësimi i Havier Solanës, duhet të përmbushë zotimin që shumica e vendeve anëtare të bllokut evropian ka bërë. E di që do të jetë e vështirë për pesë vendet tjera anëtare, sepse ato s’janë domosdoshmërisht të lidhura me vendimin e shumicës, por nëse ato duan të jenë anëtare konstruktive të BE-së, atëherë nuk duhet të sillen në formë kaq penguese. Lidershipi i Bashkimit Evropian duhet të zbatojë atë që shumica e këtij blloku ka vendosur.
Disa kanë tërhequr vërejtjen se veriu rrezikon të shndërrohet në një “konflikt të ngrirë”. A do të pajtoheshit?
Unë mendoj se ky rrezik ekziston dhe në fakt mendoj se ka qenë një lloj i konflikt të ngrirë që prejse NATO-ja dhe Kombet e Bashkuara nuk vepruan me forcë menjëherë pas fushatës ajrore të NATO-s. Pra, mendoj se kjo pjesë ka qenë “de-fakto” e ndarë nga pjesa tjetër e Kosovës që prej vitit 1999. Njëkohësisht, mendoj se një pjesë e madhe e serbëve të Kosovës me kohë do të pranojë se e ardhmja e tyre gjendet tek shteti i pavarur i Kosovës.
Po t’i ndalonte Beogradi ndërhyrjet tek e ardhmja e tyre dhe po të ndalonin së kërcënuari banditët nacionalistë kur serbët e Kosovës tentojnë të marrin pjesë në institucionet e Kosovës, mendoj se me kohë do të ketë gjithnjë e më shumë serbë që do të integrohen në institucionet e Kosovës. Unë mendoj se problemi i separatizmit është duke u nxitur nga Beogradi, si nga Qeveria e Serbisë, në masë të madhe edhe nga banditët nacionalistë.
Profesor, përmendët më parë integrimin evropian. Shumëkush e sheh këtë proces si një rrugë për t’i ndërtuar raportet midis Kosovës dhe Serbisë. Cila mendoni se do të duhej të ishte qasja e duhur?
Gjëja më e rëndësishme për Bashkimin Evropian është ta bëjë të qartë se Serbia nuk do të pranohet derisa ta njohë pavarësinë e Kosovës. Gjëja tjetër e rëndësishme është që Bashkimi Evropian të hartojë rrugën për anëtarësimin e Kosovës. Mendoj se ishte gabim i madh që Kosova u la jashtë regjimit të liberalizimit të vizave. Nuk besoj se Kosova dhe Serbia duhet të jenë saktësisht në orarin e njëjtë; kjo mendoj se do të varet nga përparimet që bëjnë të dyja vendet, por dera nuk do të duhej të ishte aq e hapur për Serbinë sa është tani dhe të mos jetë aq vendosmërisht e mbyllur siç është për Kosovën.
Ndërkohë, Kosova përballet me një betejë ligjore në Gjykatën Ndërkombëtare të Drejtësisë, mbi ligjshmërinë e deklaratës për pavarësinë e saj. Çfarë mund të pritet nga ky proces?
Ajo që mund të pritet është se e gjithë kjo do të zgjasë shumë, sepse proceset në GJND gjithmonë zgjasin shumë. Nuk besoj se dikush mund të japë ndonjë parashikim të besueshëm mbi vendimin e Gjykatës, sepse ne ende nuk i kemi parë dokumentet ligjore që janë deponuar nga të dyja palët. Mendoj se këto dokumente do të bëhen publike nga Gjykata atëherë kur edhe fillojnë argumentimet - në vjeshtë.
Sidoqoftë, mendoj se më e rëndësishme se vetë procesi në GJND është që lidershipi evropian të jetë më efektiv në qëndrimin tashmë të miratuar nga shumica e vendeve të Bashkimit Evropian. Gjithashtu, sërish më e rëndësishme se procesi në GJND, është që lidershipi në Kosovë të jetë sa më i vendosur dhe aktiv në zgjidhjen e çështjeve të politikës së brendshme, duke nisur nga krijimi i vendeve të punës, ndërtimi i infrastrukturës, veçanërisht në pjesën që i takon Kosovës në rrugën deri në Durrës.
7 Gusht 2009
Pa njohur më parë pavarësinë e Kosovës, Beogradit zyrtar nuk duhet ti hapet rruga për anëtarësimin në Bashkimin Europian. Ky është mendimi i shprehur nga Henri Perrit Jr., profesor në Kolegjin Kent të Çikagos. Në një intervistë të dhënë për Radio Europa e Lirë, eksperti amerikan që njeh çështjet ballkanike ka komentuar raportet mes Prishtinës dhe Beogradit dhe anëtarësimin e Kosovës në BE.
Zoti Perrit, si një shtet i pavarur që prej 18 muajsh, Kosova vazhdon të përballet me disa çështje të pazgjidhura, në mesin e të cilave situata në veri mbetet sfidë serioze. A shihni ndonjë zgjidhje të kësaj çështjeje?
Mendoj se zgjidhja më e mirë është që Bashkimi Evropian ta përmbushë zotimin që i ka bërë pavarësisë së Kosovës. Madje, duhet të marrë një qëndrim që Serbia të mos pranohet në Bashkimin Evropian, derisa të pajtohet me faktin se Kosova është shtet i pavarur.
Por, a mendoni se Bashkimi Evropian mund ta përmbushë atë zotim? Disa analistë kanë tërhequr vërejtjen se meqë pesë vende anëtare nuk e kanë njohur Kosovën, atëherë kjo mund të paraqesë problem…
Padyshim që është problem, por Bashkimi Evropian duhet të dëshmojë se ka kapacitet për të vepruar në mënyrë të arsyeshme dhe të besueshme në skenën ndërkombëtare. Dhe, meqë shumica e fuqishme e vendeve anëtare të BE-së kanë njohur pavarësinë e Kosovës, atëherë lidershipi i Bashkimit Evropian duhet të insistojë tek pesë vendet anëtare që të paktën të mos veprojnë në formë aq penguese, madje edhe nëse nuk pajtohen me zgjidhjen që është bërë.
Mendoj se është çështje lidershipi dhe udhëheqja e Bashkimit Evropian, zëvendësimi i Havier Solanës, duhet të përmbushë zotimin që shumica e vendeve anëtare të bllokut evropian ka bërë. E di që do të jetë e vështirë për pesë vendet tjera anëtare, sepse ato s’janë domosdoshmërisht të lidhura me vendimin e shumicës, por nëse ato duan të jenë anëtare konstruktive të BE-së, atëherë nuk duhet të sillen në formë kaq penguese. Lidershipi i Bashkimit Evropian duhet të zbatojë atë që shumica e këtij blloku ka vendosur.
Disa kanë tërhequr vërejtjen se veriu rrezikon të shndërrohet në një “konflikt të ngrirë”. A do të pajtoheshit?
Unë mendoj se ky rrezik ekziston dhe në fakt mendoj se ka qenë një lloj i konflikt të ngrirë që prejse NATO-ja dhe Kombet e Bashkuara nuk vepruan me forcë menjëherë pas fushatës ajrore të NATO-s. Pra, mendoj se kjo pjesë ka qenë “de-fakto” e ndarë nga pjesa tjetër e Kosovës që prej vitit 1999. Njëkohësisht, mendoj se një pjesë e madhe e serbëve të Kosovës me kohë do të pranojë se e ardhmja e tyre gjendet tek shteti i pavarur i Kosovës.
Po t’i ndalonte Beogradi ndërhyrjet tek e ardhmja e tyre dhe po të ndalonin së kërcënuari banditët nacionalistë kur serbët e Kosovës tentojnë të marrin pjesë në institucionet e Kosovës, mendoj se me kohë do të ketë gjithnjë e më shumë serbë që do të integrohen në institucionet e Kosovës. Unë mendoj se problemi i separatizmit është duke u nxitur nga Beogradi, si nga Qeveria e Serbisë, në masë të madhe edhe nga banditët nacionalistë.
Profesor, përmendët më parë integrimin evropian. Shumëkush e sheh këtë proces si një rrugë për t’i ndërtuar raportet midis Kosovës dhe Serbisë. Cila mendoni se do të duhej të ishte qasja e duhur?
Gjëja më e rëndësishme për Bashkimin Evropian është ta bëjë të qartë se Serbia nuk do të pranohet derisa ta njohë pavarësinë e Kosovës. Gjëja tjetër e rëndësishme është që Bashkimi Evropian të hartojë rrugën për anëtarësimin e Kosovës. Mendoj se ishte gabim i madh që Kosova u la jashtë regjimit të liberalizimit të vizave. Nuk besoj se Kosova dhe Serbia duhet të jenë saktësisht në orarin e njëjtë; kjo mendoj se do të varet nga përparimet që bëjnë të dyja vendet, por dera nuk do të duhej të ishte aq e hapur për Serbinë sa është tani dhe të mos jetë aq vendosmërisht e mbyllur siç është për Kosovën.
Ndërkohë, Kosova përballet me një betejë ligjore në Gjykatën Ndërkombëtare të Drejtësisë, mbi ligjshmërinë e deklaratës për pavarësinë e saj. Çfarë mund të pritet nga ky proces?
Ajo që mund të pritet është se e gjithë kjo do të zgjasë shumë, sepse proceset në GJND gjithmonë zgjasin shumë. Nuk besoj se dikush mund të japë ndonjë parashikim të besueshëm mbi vendimin e Gjykatës, sepse ne ende nuk i kemi parë dokumentet ligjore që janë deponuar nga të dyja palët. Mendoj se këto dokumente do të bëhen publike nga Gjykata atëherë kur edhe fillojnë argumentimet - në vjeshtë.
Sidoqoftë, mendoj se më e rëndësishme se vetë procesi në GJND është që lidershipi evropian të jetë më efektiv në qëndrimin tashmë të miratuar nga shumica e vendeve të Bashkimit Evropian. Gjithashtu, sërish më e rëndësishme se procesi në GJND, është që lidershipi në Kosovë të jetë sa më i vendosur dhe aktiv në zgjidhjen e çështjeve të politikës së brendshme, duke nisur nga krijimi i vendeve të punës, ndërtimi i infrastrukturës, veçanërisht në pjesën që i takon Kosovës në rrugën deri në Durrës.
7 Gusht 2009