Profondizmi i Etit
Akademia e Arteve dhe Instituti i Arteve Profondiste - Eti, në bashkëpunim me galerinë Jozef - shëtitorja Taulantia në Durrës, organizon ekspozitën personale të artistit kosovar Jetullah Halitit - Etit
Krijimtaria e artistit Jetullah Halitit sht nj teatr modern me skena t absurdit t Joneskos dhe t Becketit, dhe ky absurd sht i thell dhe ne esenc ka nj t vrtet triumfuese. Qllimi sht zhytja n thellsi, dhe ikja n siprfaqe e ngjyrosur mu me at thellsi.
Tri ngjyrat e Etit
Ngjyra m e preferuar e artistit Halitit, t cilin shkurt e thrrasin Eti, sht e bardha, ngase kjo ngjyr sht tek veza, tek sinqeriteti, pafajsia, tek velloja e nuseve, tek gzimi, hareja, tek plisi, tek qefini i rugovasve, dhe jo rastsisht Eti e gjen shpirtin e tij tek kjo ngjyr. Kjo ngjyr e pastr pasqyron edhe pastrtin ose thn m bukur fshin brengat, vuajtjet, na liron nga energjia negative, andaj Eti m shum e gjen sekretin e artit tek kjo ngjyr mistike, kjo ngjyr engjllore e cila mban edhe arom t engjjve. Ndrkaq, ngjyra tjetr, e cila shqetson piktorin Eti, sht e kuqja, ngjyra e gjakut, e historis, ngjyra e flamurit, e vullkaneve, t cilat kur shuhen, krijojn toka t reja e n kto toka t reja artisti Eti zhytet i tri pas sekreteve dhe prmes brushs ai krkon nj zgjidhje ose na paralajmron me nj kshill t lart. Por, edhe e kaltra ngrihet si nj betej n plhurn e Etit, ajo nganjher sht e ftoht, e thell, e kthjellt, kufizuese e formave, nj qiell pa kufi, por nuk ngulfatet nga ngjyrat e tjera. T gjitha kto ngjyra si nj ombrell ngrihen n pentagramin e Etit, ato kan tinguj dhe secili tingull nga nj shkronj n vete.
“Ngrohja globale”, “Shkrirja e akullnajave”, “Trekndshi i Bermuds”
Ky cikl sht nj teatr avangard, q prek majat e absurdit dhe n asnj moment nuk t l t qet, t jesh pjes e nj finaleje reale, e cila sht e pangopur. Ktu vrejm teorin e filozofit t lasht grek, Heraklitit, i cili thot: “Zjarri ka fuqi t nderohet me gjithka, por edhe pr vdekjen e zjarrit jeton ajri”, domethn, fitues na del ajri, dhe kt frym mistike, Eti dukshm na e shfaq, nprmjet potezave t brushs q jan tejet shprthyese dhe q nuk mund t lirohen nga e kuqja gjakatare, ose armikja e natyrs dhe humbsja e pa ngjyrs. N disa pjes t ngrohjes, e bardha ngrihet n kt betejs si dika shptuese, por prap se prap sht kufizuar nga nj e vrtet e pandryshueshme, absolute n teorin e vet magjike. Ndrkaq, tek “Shkrirja e akullnajave”, nj vdekje m e bardh, m qetsuese, m e leht, disi tinzisht ngre optimizmin, duke e rrnuar teorin e zez t vdekjes me nj zvendsim gzimi. Pikrisht ktu hasim n teorin e filozofit Friedrih Nietzche, q thot: “Prdore dhimbjen si nj instrument gzimi”, e kt instrument gzimi, Eti, n form simbolike e gjen tek e bardha, e cila nuk sht aq e ashpr, por nj vrasse e buzqeshur. Kjo ngjyr e prdorur konfliktin kryesor e ka me t zezn, nga e skuqura e teprt ka fituar nj t zez t prkryer.
Shpirtin e pastr t Etit nuk e l t qet edhe misteri m i madh n bot, “Trekndshi i Bermuds”, dhe kt mister ai e pasqyron si dika t vrtet, q ka raporte n kt koh.
Profondizmi
E tr artin e tij krijuesi Eti e prfundon me stilin e quajtur “Profondizm”. Mesazhi i profondizmit sht i thell, i paskajshm, nuk mund t’ia gjesh fundin, sepse artisti nuk ia prcakton fillimin dhe n esenc, ende nuk dihet piknisja, q t vendoset finalja. Postmodernia e Etit e quajtur “Profondizm”, tentohet t trajtohet dhe t hulumtohet, njkohsisht nga disa kritik t artit, shqiptar dhe t huaj. N kto tentativa, t cilat duhen prgzuar, por edhe pranuar se jan filles, synohet zbrthimi i disa prej veprave m t arrira t Etit, duke grshetuar analizn ideore konkrete me tentativn pr ta zbrthyer teorikisht. N profondizm, nxirret n pah dominimi i brendsis dhe i thellsis s krijimit mbi formn e shfaqjes, prndryshe, t paraqitjes. Postmodernia profondiste etiane vshtrohet nga disa pozicione a kndvshtrime, q lidhen me tematikn, me poetikn, me metodn, kulturn, stilin dhe krahasimin. Studimi mbi kt stil a rrym, i cili, duam s’duam ne sht siprfaqsor, tani pr tani ka marr formn e piketave apo tezave pr studime zbrthime, analiza, debate t thukta. Artistt e vrtet modernist nuk e kan t vshtir ta pranojn postmodernen. Ata, prkundrazi, e pohojn, e njohin dhe jo pak her e afirmojn si nj realitet, duke e quajtur “piktura e s ardhmes”.