Pse nuk i duam varrezat greke

arrëveshja "Për kërkimin, zhvarrimin, identifikimin dhe varrimin e ushtarëve grekë të rënë në Shqipëri gjatë Luftës Italo-Greke të vitit 1940-1941 dhe ndërtimin e vendprehjes për ta në territorin e Republikës së Shqipërisë", që ne po diskutojmë sot, vjen për t'u miratuar në një kohë të veçantë.

Marrveshja "Pr krkimin, zhvarrimin, identifikimin dhe varrimin e ushtarve grek t rn n Shqipri gjat Lufts Italo-Greke t vitit 1940-1941 dhe ndrtimin e vendprehjes pr ta n territorin e Republiks s Shqipris", q ne po diskutojm sot, vjen pr t'u miratuar n nj koh t veant.

Nuk e kam fjaln se ajo papritur e papandehur sht zgjedhur t vij n Parlament fiks sot, ditn e lirimit t Greqis nga pushtimi otoman, 25 marsin e 1821-shit. Ky akt mendoj q dshiron t'i bj Greqis s sotme dhurat miratimin e nj marrveshjeje si kjo! Mendoj se shqiptart do t duheshin pikrisht sot t falnderoheshin pr kontributin e tyre n arritjen e ksaj pavarsie. Heronjt e revolucionit grek jan kapedant am si Xhavellat, Boart, Bubulina etj., miq t mdhenj t grekve, me vetdije t fort kombtare shqiptare, si e tregojn idet dhe veprat e tyre. Kur thash se ligji vjen n nj koh t veant, e kam fjaln pr statusin e Shqipris n 2010-n.

Shqipria sot sht antare e NATO-s dhe procesi i integrimit n Bashkimin Evropian ka hyr n nj faz intensive. Shqipria sht shum m e fort sesa Shqipria e 1992-shit, kur zoti Berisha krkonte kthimin e t gjith amve n territorin e vet dhe kompensimin e plot t pronave t tyre. Me t vrtet jam emocionuar nga kronika e asaj periudhe q pash n nj emision televiziv t njohur. Me t vrtet jam mrekulluar nga qndrimet e forta t diplomatve apo zyrtarve tan t viteve 1992-1994, t cilt mbronin t drejtn e amve pr t'u kthyer n tokat e tyre dhe q e kishin detyruar paln greke t diskutonte pr kt shtje. Shqipria e asaj kohe ishte m e dobt, kishte gjithashtu nevoj pr integrim, por ama kishte dinjitet n marrdhniet me jasht. Integrimi nuk krcnohej nga qndrime t tilla dhe aq m tepr nga refuzimi i vazhdueshm i krkesave greke pr varreza q sht i hershm, q n vitet ‘80.

far prfaqson kjo marrveshje n syt tan, si Parti pr Drejtsi dhe Unitet? M s pari duhet t them se kjo marrveshje legalizoi nj situat n terren, q e toleruar nga administrata socialiste po bhej e padurueshme. Kjo situat ishte e mbushur me krkime private varresh, me shitblerje t tyre n mbikqyrjen e t ashtuquajturit prift t Prmetit apo t Kosins, me prfshirje t shtetit grek dhe mkmbsve t tij n t ashtuquajturn Kishn ton Autoqefale apo n minoritetin grek. Kta njerz kan paguar eshtra, edhe fmijsh, i kan ngatrruar ato me t ushtarve, sipas nj skenari q, i dal nga parashikimi i regjisorve, i ka ngjar shum nj filmi horror. Nj situat e till duhej t merrte fund dhe shum u zgjat. Par kshtu, kjo marrveshje i jep fund nj situate t shmtuar dhe pr kt duhet prshndetur. Por un kam disa pikpyetje pr prmbajtjen e saj. Domethn kam pikpyetje rreth atyre q n kt marrveshje quhen vendprehje t ushtarve. Po rreshtoj pyetjet e mia dhe n fund do t parashtroj qndrimin prfundimtar t partis son rreth marrveshjes: Ose shtyrje e saj n nj koh tjetr, kur pala greke t dftej reciprocitetin minimal ndaj nesh, ose votim kundra. Po e filloj me shtjen e par. Prmbajtja. Marrveshja n fjal, pavarsisht tekstit, sht nj veprim q i ngjau n fakt legalizimit t ndrtimeve pa leje. Varreza e Klcyrs ishte ngritur dhe thjesht po legalizohet. Nuk merret vesh nse ajo e Gjirokastrs do t jet nj varrez e re apo zgjerimi i asaj t Bularatit. N terren, krkimi, identifikimi, zhvarrosja jan br. Nuk kuptoj se 'do t rregulloj kjo marrveshje. M lejoni t pyes gjithashtu t nderuar deputet: Pse kaq shum varreza, megjithse mund t m thon se grekt krkonin 4 dhe ne lejuam dy? Cili sht kuptimi i nj numri kaq t madh varrezash? Familjet, normalisht, duhet t krkojn t’i ken afr vetes eshtrat e ushtarve t vrar dhe jo n nj territor tjetr. Besoj q shteti grek duhet t ishte kujdesur e t jepte fonde q kta ushtar, megjithse kishin kaluar territorin e tyre gjeografik dhe historik, t ktheheshin dhe t preheshin pran familjeve t tyre, madje dhe shteti shqiptar duhet t ishte i gatshm si gjithmon t kontribuonte pr kt akt humanitar. Besoj se jan shum pikpyetje kto q parashtrova dhe q lidhen me prmbajtjen e marrveshjes. Sa pr t vn n mendime secilin prej jush dhe pr t mos lejuar q kalimi i saj n Parlament t jet rutin. Po kaloj n nj moment tjetr. Statusi i ktyre ushtarve Autoritetet tona nuk kan diskutuar dhe as nuk kan lejuar t diskutohet statusi i ushtris dhe i ushtarve grek q kan vdekur n Shqipri. A ishte ajo nj ushtri pushtuese apo ushtri lirimtare?

T gjitha dokumentet historike tregojn se ajo ishte nj ushtri pushtuese q u soll si e till n territorin shqiptar. Autoritetet greke t pushtimit nuk lejuan festimin e Dits s Flamurit n qytetet shqiptare, ndrruan monedhn, administratn e qyteteve t pushtuara. Ata shkatrruan shum objekte kulti t fes myslimane dhe madje dhe ortodokse n Shqipri, sipas autorve serioz si Beqir Meta apo t tjer q kan shkruar pr marrdhniet shqiptaro-greke. Shum kuadro drejtues t politiks greke apo dhe vet gjenerali Papagos e konsideronin Shqiprin e Jugut si plak lufte n rregullimet e ardhshme territoriale t paslufts. Ata nuk donin q n Shqipri t lindte rezistenca antifashiste, n mnyr q Shqipria t konsiderohej pas konfliktit si vend aleat i Boshtit. Ushtria greke preferoi t mbante ushtar n Shqipri dhe t mos i transferonte n mbrojtje t territorit t vet nga sulmi gjerman, n mnyr q t legalizonte pushtimin e Shqipris, thot historiani anglez Mark Mazouer n librin e tij "Brenda Greqis s Hitlerit".

Kjo ushtri ka vepruar n vendin ton sipas ligjit t lufts q sht akoma n fuqi. Ky sht nj argument i fort pse kjo ushtri ishte nj ushtri pushtuese dhe sipas vet ligjeve greke. Pra, nse Greqia rezulton t jet vend pushtues, me far logjike ne duhet t pranojm ngritjen e varrezave masive n territorin ton? Nse lejojm grekt, pse nuk duhet t lejojm dhe t gjith pushtuesit e tjer q kan shkelur tokn ton n dy konfliktet botrore? Arrini ta imagjinoni se 'do t ndodh me kto vendprehje? Ne do t jemi t detyruar t mirpresim do vit ardhjen e zyrtarve apo priftrinjve, pr nderimin e ktyre ushtarve nprmjet ceremonive t mbushura me fjalime triumfaliste mbi kauzn e ktyre ushtarve t mjer. N frazeologjin e prdorur me rastin e nnshkrimit t marrveshjes prdoret shprehja "pr arsye humanitare". Shprehje shum e sakt. N marrdhnien ton me fqinjt ne jemi karakterizuar gjithnj nga humanizmi. Qoft me t vdekurit apo t vrart e Lufts Italo-Greke, q shum autoritete greke megjithat e quajn paturpsisht si luft greko-shqiptare.

Qoft me t gjallt e asaj ushtrie q u katandisn keq, duke trokitur shtpive t katundarve tan pr "psomi". Fshatart tan u dhan buk dhe i kthyen n shtpi pas lufts, ashtu si bn dhe me pushtuesit italian pa marr ndonj merit pr kt sjellje humane. Po, me sa duket, aspekti humanitar duket i vetmi argument pr t cilin ne mund t pranojm varreza si kto. Por do t bj nj pyetje tjetr: A u ka shkuar mendja gjermanve t’u krkojn francezve apo rusve ngritjen e varrezave n territorin e vet? Jam plotsisht dakord, t nderuar zotrinj, q t vdekurit s'flasin dhe ata duhen nderuar, megjithse kt duhet ta bjm pr t gjith t vdekurit. Edhe pr ata mijra martir shqiptar t amris, q u masakruan barbarisht vetm se ishin shqiptar. Pra dhe sikur ta pranojm justifikimin humanitar, ka aq shum shtje humanitare q duhet t paraqesim para Greqis, sa ne nuk mund t mbyllim syt, gojn dhe vesht. Pse shteti shqiptar nuk ka krkuar ngritje varrezash pr t gjith ata shqiptar am ose jo, q jan vrar n territorin grek prej njsive nacionaliste t Zervs? Krkes kjo e prsritur e komunitetit am? Pse t mos t ngrihet nj varrez pr ata fmij, gra, pleq t pafajshme, q u masakruan njerzisht. N mos nj varrez, t paktn nj obelisk n Paramithi, q t kujtoj historin e tyre tragjike. Por, nse ne nuk kemi pasur kuraj t krkojm varreza apo lapidar, pse vall nuk kemi pasur kurajn t krkoj q nj grup pleqsh, q nuk po i tret dheu, t shkojn dhe t vendosin nj tuf me lule n ato vende ku t afrmit e tyre vdiqn nga uria, u prdhunuan dhe u vran - e pr t cilt varreza nuk ka?

T nderuar zotrinj deputet, Un i prkas komunitetit t shqiptareve te amris dhe Partis s tij parlamentare pr Drejtsi dhe Unitet. N kt dit t lirimit t Greqis, t ciln dua ta uroj, po i bj dhe nj her thirrje ktij vendi mik t reflektoj pr komunitetin ton, q ishin banor shembullor t Greqis, q u masakruan, u vran, thjesht pse ishin shqiptar. Besoj shum n reflektimin e ksaj administrate t majt, me tradita n marrdhniet e mira shqiptaro-greke. Kjo administrat n fuqi sht krejt ndryshe nga administrata e djatht q e zhyti vendin fqinj n kriz dhe imponohej me nj axhend nacionaliste me fqinjt. M lejoni t citoj ish-kshilltarin politik t ambasads amerikane n Athin, John Bradley Kiesling, q shkruante n “Athens News” n 2005-n: “T'u japsh amve nj vend m t nderuar n historin greke, sht vetm nj hap i vogl i kryeshm drejt rrugs s shndrrimit m binds t Greqis n nj metropol t nj Ballkani m paqsor dhe t begat”. T nderuar miq deputet, Komuniteti yn nuk ka heshtur s krkuari t drejtn e vet q nga vitet ‘20-‘40 t shekullit t kaluar, duke shkuar deri n Lidhjen e Kombeve apo m von pas Lufts s Dyt Botrore. Pas nj heshtjeje t imponuar nga regjimi komunist, ky komunitet, m i organizuari, m i zshmi mes t gjitha komuniteteve shqiptare q jan larguar me forc nga Greqia apo nga vende t tjera fqinje, u ka drguar shum peticione OKB-s, OSBE-s, Kshillit t Evrops, Bashkimit Evropian, Parlamentit Evropian etj. Ky krim shtetror grek i kryer nga t gjitha qeverit, q kan pasuar njra-tjetrn prej viteve 1920 deri n vitin 1950, konsiderohet nga autor grek dhe ndrkombtar si “pastrim etnik”.

Qeverit demokratike greke, ndrsa kan pranuar ta shqyrtojn kt shtje n vitet e para pas vendosjes s pluralizmit n Shqipri dhe marrdhnieve normale diplomatike mes dy vendeve, sot e konsiderojn si nj shtje q “nuk ekziston”. Pavarsisht se si prkufizohet, “pastrim etnik” apo “gjenocid”, ky krim kolektiv i shtrir n koh, solli asgjsimin apo largimin me forc t nj minoriteti mbi baza etnike dhe fetare nga territori grek. Sot, sipas regjistrimit t popullsis n Greqi, numri i shtetasve grek q deklarojn origjinn shqiptare, sht me gishtat e dors.

Ne sot krkojm nga bashksia ndrkombtare dhe qeveria shqiptare q t’i imponoj Greqis, nj shtet antar i NATO-s dhe Bashkimit Evropian:

a) Pranim publik t fajit prej Greqis, shtetit shkaktar t ktij gjenocidi; restaurimin e se drejts s pronsis:

b) Dmshprblime pr familjart e viktimave t pafajshme t ktij gjenocidi;

c) Mundsi pr antart e komunitetit ton pr t vizituar tokat dhe varret e t parve;

d) Ngritje e lapidarve apo monumenteve q nderojn t vdekurit dhe t vrart e asaj periudhe dhe heqje e memorialve t atyre q shkaktuan masakrat mbi popullsin shqiptare ame;

f) Amendim t ligjeve t viteve 1970-1980 n ato nene, q ndalojn ish-shtetasit grek me kombsi shqiptare t rikthehen. Kto nene bien n kundrshtim me European Convention of Human Rights apo Deklaratn Universale t t Drejtave t Njeriut t OKB-s dhe Konventn Evropiane t t Drejtave t Njeriut, q ndalojn do lloj diskriminimi mbi bazn e kombsis; g) Realizim t s drejts s rikthimit n tokat e tyre t t gjith atyre q e duan nj gj t till, duke rifituar statusin e para Lufts s Dyt Botrore;

e) Ndalimin e diskriminimit t vllezrve am ortodoks, q jetojn n trojet e tyre n Greqi dhe dhnien e t gjitha t drejtave si pr do minoritet tjetr n prputhje me Konventat Ndrkombtare pr Minoritetet.

Partia pr Drejtsi dhe Unitet sht e bindur se marrdhniet e mira fqinjsore midis Shqipris dhe Greqis kalojn nga nj zgjidhje e drejt e problemit am. T nderuar deputet, M duket se dhash arsye t mjafta prse vendimi i partis son sot sht pr ta shtyr sjelljen e ksaj marrveshjeje n Parlament, deri ather kur Greqia t plotsoj kto krkesa minimale t rishikimit t historis s saj, q ka brenda kapitullin tragjik t popullsis ame, deri ather, kur shteti grek t pranoj ngritjen e varrezave pr ata mijra shqiptar t amris, q dergjen pa nj gur tek koka.

Gjej rastin t’i rikujtoj qeverise shqiptare krkesn e Partis pr Drejtsi dhe Unitet dhe komunitetit t shqiptarve t amris pr ngritjen e varrezs n fshatin Klogjer n homazh dhe nderim pr mbi 2500 shqiptar t amris, kryesisht gra, pleq e fmij, q vdiqn nga lodhja dhe etja sapo hyn n territorin e vendit am, t prndjekur nga bandat e kriminelit Napolon Zerva, pr t cilin, si pr cinizm e ironi, shteti grek ka ngritur nj prmendore, q sht prmendorja e turpit.