Pushteti i trete bashkon politikanet me juristet

Sugjerimet qe u hodhen dje nga aktoret me te rendesishem te Gjyqesorit dhe reagimi i politikes
Laureta Rryçi

Problemet e pushtetit te trete mblodhen dje bashke politikane dhe juriste. Per here te pare, fale iniciatives se presidentit Bamir Topi dhe Keshillit te Larte te Drejtesise, aktoret kryesore te sistemit Gjyqesor, por jo vetem realizuan nje debat te hapur mbi reformat qe duhet te ndermerren se shpejti. Per rreth tri ore, personalitete te ndryshme kane marre te drejten e fjales, duke bere publike mendimet e tyre ne lidhje me reformat qe duhet te ndermerren. Ne kete takim u vu re mungesa e opozites, ashtu siç ishte deklaruar dy dite me pare. Por ky vendim disi u thye, pasi ishin pjesemarres kreu i Partise Aleanca Demokratike, Neritan Ceka, si dhe perfaqesuesi ligjor i PS-se, Ylli Manjani. Ne debat nuk munguan dhe akuzat per fatin e Gjyqesorit pas 17 vitesh demokraci. Keshilli i Larte i Drejtesise organizoi dje debatin e hapur publik mbi strategjine e reformes ne Drejtesi.
Iniciativa
Iniciativa e Keshillit te Larte te Drejtesise eshte e para ne llojin e saj dhe u zhvillua nen kujdesin e Presidentit te Republikes, Bamir Topi. Ne takim moren pjese ambasadore, deputete, kryetaret e gjykatave dhe prokurore. Presidenti, ne mesazhin e tij drejtuar te pranishmeve, theksoi se “Debati mbi reformen ne Drejtesi eshte i rendesishem dhe jetik per integrimin e Shqiperise”. Nder te tjera, Presidenti i Republikes u beri thirrje te gjithe gjyqtareve, prokuroreve dhe avokateve te pranishem se ata duhet te behen pjese aktive e ketij debati dhe duhet te japin ekspertizen e tyre per reformen. Presidenti shtoi se Keshilli i Larte i Drejtesise po punon per nje vizion dhe imazh te ri ne te ardhmen”. Ndersa zevendeskryetari i Keshillit te Larte te Drejtesise, zoti Kreshnik Spahiu, prezantoi strategjine mbi reformen dhe platformen per te ardhmen e Drejtesise shqiptare. Kreshnik Spahiu theksoi se “Keshilli i Larte i Drejtesise po i hap dyert dhe po pergatitet per fushaten juridike ne mbare Shqiperine si forme per te mbeshtetur reformat ne Gjyqesor”.
Debati edhe ne rrethe
Kjo fushate e Keshillit te Larte te Drejtesise do te zhvillohet ne te gjitha qytetet e Shqiperise dhe synon te beje per here te pare pjese te ndryshimeve kushtetuese dhe ligjore per drejtesine vete gjyqtaret dhe prokuroret, si dhe partneret nderkombetare. Te gjitha debatet dhe tryezat do te realizohen nen transparence dhe pjesemarrjen e publikut dhe medias. Ne perfundim te kesaj fushate Kuvendi i Shqiperise do te kete nje platforme dhe qendrim te perbashket juridik te te gjithe komunitetit te gjyqtareve dhe perfaqesuesve te sistemit te Drejtesise per reformen. ”Kjo platforme, do te jete nje mjet i rendesishem per te siguruar konsensusin parlamentar dhe do te garantoje jetegjatesine e ndryshimeve te nevojshme ligjore dhe kushtetuese mbi reformen”, - tha Spahiu.

Disa nga tezat qe hodhen per diskutim
Kompetenca e KLD-se dhe krereve te gjykatave ne lidhje me nisjen e procedimit dhe marrjen e masave disiplinore.
Roli mbikeqyres i KLD-se ne lidhje me deklarimin e pasurive si shkak per marrjen e masave disiplinore ndaj gjyqtareve.
Limitimi dhe unifikimi i mandateve te kryetareve te gjykatave te gjitha niveleve.
Kriteret dhe gjykimi mbi disiplinen, solemnitetin dhe etiken e gjyqtareve.
Cilesia e gjykimit: respektimi i solemnitetit ne gjykim, transparences ne shqyrtimin e çeshtjeve,
respektimin e procedurave, afateve, standardeve ne komunikim me palet detyrimet per arsyetimet juridike, logjike, profesionale dhe gjuhesore te vendimeve perfundimtare.

Presidenti Bamir Topi
“... Prej disa vitesh aktoret politike vazhdojne te artikulojne ne ndonje rast me doza abuzivizmi me konceptin e reformes dhe, per fat te keq, deri tani askush nuk ka mundur te prodhoje teza specifike se ku duhet te shtrihet kjo reforme. Per kete arsye une e quaj debatin e sotem shume te rendesishem dhe historik per reformen ne Drejtesi. Jemi ketu, te gjithe se bashku, politikane dhe perfaqesues te popullit, gjyqtare, prokurore e juriste, diplomate dhe partnere te institucioneve te se drejtes ne Shqiperi, per te hapur nje debat, i cili nga sot do te marre permasa kombetare ne te gjithe Shqiperine ne lidhje me zgjidhjen e disa pikepyetjeve thelbesore. Dikush mund te preket nese pyetja shtrohet ne kete menyre. Kurrsesi, kjo eshte çeshtje e disa temave te references qe vlejne per te gjithe, pra vlejne per njeriun e thjeshte, vlejne edhe per profesionistin me te afte. Pra pyetja e pare bazale mbetet gjithmone ne fuqi. Pra ç’eshte reforma? Kush duhet te marre pjese dhe kush duhet te jete pjese e hartimit te kesaj reforme? Cilat grupe interesi duhet te perfshihen ne te? Cilat duhet te jene parimet baze te ketij ndryshimi? Çfare do te reformojme? Reforme ligjore apo institucionale? Shume e shume pikepyetje te tjera do te startojne sot mes nesh per t’u larguar njehere e pergjithmone nga retorika e nje propagande e panevojshme, si dhe per te dhene shembullin se e konceptojme reformen ne drejtesi, jo vetem si teori, por edhe si nje deduksion juridik te nje analize, e cila do te perfshije ne debat qindra e qindra juriste, gjyqtare, prokurore dhe politikane. Pra ky lloj bashkepunimi, kjo lloj bashkejetese institucionale eshte jetike.

Deklaruan per reformen ne Drejtesi

Helmut Lohan, shefi i Delegacionit te Komisionit Europian
“Keto konsultime intensive me te gjitha palet e interesuara jane shume te nevojshme, eshte nje hap i rendesishem ne kete proces. Reforma legjislative kerkon edhe procedura parlamentare te organizuara mire qe mundesojne kohen e mjaftueshme per te bere analizen dhe debatin ne Parlament”.

Sabri Godo, politikan
“Po te kemi nje drejtesi tek e cila do te besoje qytetari, mund te hyjne ne rrugen e zgjidhjes edhe problemi shume i nderlikuar i prones private. Duhet te gjenden forma per ta zhvilluar me tej debatin dhe te ftohen ne keto debate te gjitha palet, pasi Drejtesia u intereson te gjitha paleve”.

Spartak Ngjela, politikan
“Konfliktet dhe perplasjet sociale kane ardhur per shkak se nuk ekziston ndonje vendim gjyqesor qe parandalon fenomene te tilla. Qe nga viti 1992 asnje zgjedhje e lire ne vend. Presidenti Bamir Topi duhet t’i jape personalitetin qe i takon Gjyqesorit”.

Neritan Ceka, kryetari i Aleances Demokratike
“Jam dakord me ate qe tha Presidenti i Republikes se sot nuk kemi ardhur te bejme nje reforme radikale, por kemi ardhur per perfeksionimin e atij sistemi qe ekziston qe ka treguar se funksionon ne nje fare shkalle siç kane funksionuar te gjitha gjerat ne Shqiperi, pavaresisht se perceptimi per kete funksion nuk ka qene shume i lumtur".

Ylli Manjani, jurist i PS-se
“Me vjen keq ta them, por populli ka humbur teresisht besimin te Gjyqesori. Duhet ta konceptojme reformen si aleance. Nuk mund te flasim per reforme kur Gjyqesori eshte pushtuar nga qeveria”.

Enkelejd Alibeaj, minister i Drejtesise
“Reforma per Gjyqesorin duhet te behet jashte interesave politike. Sot asnje gjyqtar s’i di rregullat baze. Sistemi gjyqesor sot nuk ka konkurrence”.

Kreshnik Spahiu, zevendeskryetar i KLD-se
“Ka ardhur momenti qe KLD-ja te krijoje nje model te ri te te qenit aktiv, duke evidentuar problematika dhe çeshtje qe lidhen me reformen ne Gjyqesor”.

Ina Rama, prokurore e Pergjithshme
“Konsideroj si pjese te reformes angazhimin dhe marrjen e mendimit qofte ne nivelin e eksperteve, te nivelit te perfaqesuesve te institucioneve, qofte te pjeses politike, duke shpresuar qe kjo tryeze do te gjeneroje tryeza te tjera ne nivel perfaqesimi ne shkalle te tjera dhe ne nivel teknicienesh".

Artan Broci, gjyqtar
“Falenderoj presidentin per kete iniciative. Une mendoj se nje nga reformat qe duhet te ndermarre eshte fuqizimi i autoritetit te vendimeve te Gjykates se Apelit”.

Ardian Leka, avokat
“Me vjen mire qe pjese e ketij debati jemi dhe ne avokatet. Duke qene se pozicioni yne eshte pjese e Gjyqesorit, mendojme se pjese e reformave duhet te jete jo vetem ndeshkimi i avokateve, por edhe prokuroreve kur mungojne neper seanca”.

Dashamir Sula, deputet i PD-se
“Ashtu sikurse per institucionet e tjera te pavarura Kushtetuese, edhe per Prokurorin e Pergjithshem duhet te percaktohet mandati i qendrimit te tij ne detyre. Veç mandatit, eshte e domosdoshme te percaktohen disa kritere te pergjithshme qe duhet te plotesojne figuren e prokurorit te Pergjithshem, para sesa te zgjidhet".

Pellumb Xhufi, zevendeskryetar i LSI-se
“LSI-ja e ka pritur me shume shprese tryezen e organizuar me kreret e partive politike ne shtator nga Presidenti i Republikes per te krijuar nje kuader fillestar per reformen ne fjale. Ne e konsideruam pozitive ate tryeze, sepse u privijuan dhe disa konsensuse sepse u moren dhe disa vendime per te krijuar nje komision te posaçem per reformen ne fjale”.

13 Dhjetor 2007