Raporti i BERZH: Gjyqësori, e korrupsioni peng biznesin

 

Fabiola Çela

Korrupsioni, sistemi gjyqësor dhe zbatimi në nivele të ulëta i ligjeve mbeten problemet kryesore më të cilat haset biznesi.
Në draft raportin e saj më të fundit BERZH thekson se gjatë këtyre viteve Shqipëria ka bërë goxha progres, por gjithsesi mbetet ende për të bërë. Për sa i përket krizës ekonomike dhe efekteve të saj BERZH vë në dukje se gjatë këtij viti ka rënë niveli i eksporteve dhe i dërgesave të emigrantëve. Si rrjedhojë e efekteve negative të krizës rritja ekonomikë do të jetë më e ulët, por gjithsesi mbetet pozitive.
Draft-raporti
“Hartimi i politikave ekonomike dhe integrimi ende i kufizuar i Shqipërisë në tregjet botërore kanë ndihmuar për zbutjen e ndikimeve negative të krizës globale financiare. Megjithatë, kriza financiare solli një tkurrje të eksporteve (minus 17 për qind në gjysmën e parë të 2009), uljen e dërgesave të parave (në rreth 10 për qind të GDP-së në tremujorin e parë të vitit 2009, zbresin nga 15 për qind në vitin 2007/08 ), dhe uljen e investimeve të huaja. Të gjitha këto kanë gjasa për të kontribuar në mënyrë të konsiderueshme në uljen e rritjes ekonomike, megjithëse mbetet ende pozitive për 2009-2010. Sektori bankar ka qenë më pak i prekur deri më tani sesa vendet e tjera për shkak të nivelit të ulët të integrimit financiar të Shqipërisë, përmirësimet në rregullimin dhe mbikëqyrjen dhe një nivel relativisht të lartë të likuiditetit dhe kapitalit. Në anën tjetër, kreditimi është bërë më shumë konservator dhe bankat kanë treguar shqetësim në rritje në lidhje me cilësinë e portofoleve të kredisë, e cila ka një ndikim negativ mbi disponueshmërinë e financimit për bizneset, sidomos SME-ve. Qeveria i është përgjigjur krizës përmes masave të likuiditetit, masave rregullatore si rritja në tavanin e sigurimit të depozitave dhe investimi i vazhdueshëm në infrastrukturë, që po siguron nxitje ekonomike. Si rezultat i shpenzimeve të larta, deficiti buxhetor i vitit 2008 u rrit në 5.5 për qind, nga 3,8 për qind në vitin 2007, dhe mund të jetë pak më tepër mbi këtë nivel në vitin 2009.
Sfidat kryesore makroekonomike përfshijnë tregtinë dhe deficitet aktuale të llogarisë rrjedhëse, e para mbi 25 për qind të GDP-së në një ambient të rënies së dërgesave dhe investimeve të huaja. Rreziqet fiskale mbeten të larta dhe janë të lidhura me të ardhurat më të ulëta sesa ishte parashikuar dhe subvencionet e vazhdueshme të larta të qeverisë për performimin më të ulët në ndërmarrjet shtetërore si uji, prodhimi i energjisë dhe të transmetimit. Reformat e politikave dhe përparimi në integrimin evropian kanë ndihmuar për të përmirësuar imazhin e Shqipërisë si një destinacion për investimet dhe për të ndihmuar të kontribuojë në një pikëpamje të favorshme ekonomike në një periudhë afatmesme. Megjithatë mjedisi i biznesit vazhdon të vuajë nga një nivel i lartë i korrupsionit, mangësi serioze në gjyqësor dhe kapacitet i ulët i zbatimit të ligjit si dhe institucione të dobëta. Me gjithë investimet e konsiderueshme në vitet e fundit, infrastruktura mbetet një pengesë për zhvillimin e sektorit privat, duke përfshirë nevojën për zhvillimin e mëtejshëm të rrjetit të transportit, mungesën e furnizimit të qëndrueshëm me energji dhe respektimin e kufizuar në lidhje me pasojat mjedisore për zgjerimin me shpejtësi të aktivitetit ekonomik. Megjithë progresin e arritur që nga viti 2005, varfëria mbetet e përhapur, veçanërisht në zonat rurale, gjë që inkurajon vazhdimin e emigrimit”.

Sfidat kryesore

• Forcimi i institucioneve shtetërore: reforma në administratën publike dhe në shërbimin civil, veçanërisht rritja e efikasitetit dhe paanshmëria e gjyqësorit dhe një luftë efektive dhe sistematike kundër korrupsionit, përmirësime të mëtejshme në klimën e investimeve për kompanitë vendase dhe të huaja, duke përfshirë edhe zgjidhjen e të drejtave dhe pronësisë së tokës, si dhe përmirësimin e procedurave të regjistrimit të tokës;

• Investimet në infrastrukturë, duke përfshirë përmirësimin e rrjetit rrugor kombëtar, rajonal dhe lokal, modernizimin dhe zgjerimin e porteve detare, dhe përmirësimin e sigurisë energjetike, rritjen e përpjekjeve për komercializimin e pajisjeve të ujit dhe mbeturinave, si dhe të transportit urban, ndërsa i jepet autonomi më e madhe fiskale komunave, të cilat mund të planifikojnë të investojnë në këta sektorë, pavarësinë dhe zgjerimin e kapacitetit të rregullatorëve të shërbimeve kryesore (energji, telekomunikacion dhe mbeturinat e kompanive të ujit) për të promovuar konkurrencën dhe investimet;

• Forcimin e mëtejshëm të sistemit bankar, mbështetjen e NVM-ve/MSEs (SMEs/MSEs ) bankare dhe financimin e këtyre kompanive për të përmirësuar konkurrencën në mënyrë që të reduktohet vartësia shumë e lartë e Shqipërisë për mallrat e importuara dhe rritja e mundësive të eksportit dhe mbështetjen e zhvillimit të sektorit jo-bankar financiar, duke përfshirë rritjen e mëtejshme të kapaciteteve mbikëqyrëse të Autoritetit të Mbikëqyrjes Financiare

BERZH harton strategjinë e re për Shqipërinë

Banka Europiane për Rindërtim dhe Zhvillim (BERZH), ka hartuar strategjinë e saj të re për Shqipërinë. Drafti do të miratohet së shpejti nga bordi i BERZH-it dhe do të përcaktojë aktivitetet e Bankës për tre vitet e ardhshme. Gjate diskutimit të Strategjisë së Bankës, Daniel Berg, Drejtor i Zyrës se BERZH në Shqipëri përshkroi fushat kryesore të investimit të Bankës dhe objektivat e saj në Shqipëri. Strategjia e re për Shqipërinë paraqet progresin që Shqipëria ka bërë që nga miratimi i Strategjisë së fundit i miratuar në vitin 2006. Këtu përfshihen disa hapa të rëndësishëm si p.sh., procedurat e lehtësuara të regjistrimit të biznesit, ulja e subvencioneve të shërbimeve komunale, privatizimi i kompanisë së telefonisë fikse dhe kompanisë së shpërndarjes së energjisë elektrike. Në të njëjtën kohë, Strategjia e re paraqet edhe sfidat e mbetura si ruajtja e disiplinës fiskale ndërkohë që nxitet një rritje e mëtejshme e ekonomisë nëpërmjet reformave të mëtejshme në biznes, përmirësimi i administratës publike dhe shërbimeve civile, veçanërisht shërbimet gjyqësore dhe zhvillimi i mëtejshëm i reformave fiskale në nivel kombëtar-lokal, investime të mëtejshme në  infrastrukturë, ku përfshihen rrjeti i rrugëve, portet detare, ujësjellës-kanalizimet dhe transporti urban. Banka vazhdon të jetë një investitor i rëndësishëm në Shqipëri. Gjatë periudhës së Strategjisë së fundit pra, nga viti 2006 deri në 30 qershor 2009, Banka ka investuar rreth 254 milionë euro në projekte të ndryshme. Një ndër këto projekte është aeroporti Ndërkombëtar i Tiranës – ku Banka ka investuar 22.6 milionë euro për fazën e dytë të ndërtimit të aeroportit të ri, si dhe disa projekte të tjerë. Në të ardhmen fushat kryesore ku do të investojë janë projekte të Infrastrukturës, Energjisë, Bashkiake dhe Mjedisore. Banka do të vazhdojë investimet në fushën e transportit dhe energjisë, me një vëmendje të veçantë tek lidhjet rajonale, integrimin rajonal dhe sigurinë e energjisë. Banka vazhdon të jetë një nga burimet kryesore për financimin e bizneseve dhe në veçanti për investime të mëdha vendase dhe të huaja. Në kuadrin e krizës botërore financiare, Banka është e përgatitur të përgjigjet me produkte financiare të strukturuara sipas nevojave të bankave lokale ku përfshihen linjat për ndarjen e riskut, investimet në kapital, quasi equity, dhe hua të cilat mund të shoqërohen, atje ku është e mundur, me kredi të varura nga donatore për mbështetjen e zhvillimit të SME-ve dhe MSME-ve dhe efeciencës së energjisë. Synimi kryesor është përforcimi i kapitalizimit të bankave për mbështetjen e aktiviteteve huadhënëse në ekonomi. Gjithashtu, Banka do të ndihmojë në zhvillimin e sektorit financiar jo-bankar. Drafti i Strategjisë së Bankës paraqet gjithashtu një aspekt tjetër të përpjekjeve të Bankës për të bashkëpunuar me institucionet publike dhe aktivitetet private. Banka vlerëson marrëdhëniet e mira që ajo ka me institucionet në nivelin lokal si edhe me donatoret e tjerë, bizneset dhe komunitetin e OJQ-ve dhe mirëpret bashkëpunimin e mëtejshëm me to për të realizuar qëllimet për zhvillim të Shqipërisë dhe për të mbështetur iniciativat për biznes në vend.