Sanija: Buken tone te perditshme, falna Zot

Luljeta Ndoka
Edhe pse nuk i njeh kalimtaret qe ecin ne tregun prane Shkolles se Baletit, Sanije Balliu i sheh gjithe dashuri dhe shprese. Kerkon qe ata te blejne dicka nga asortimentet qe ka nxjerre ne treg, qe te mund te siguroje “buken e perditshme”. Per Sanijen, ky togfjalesh nuk i perket thjesht me nje shprehjeje, madje me sakte nje lutjeje drejtuar Atit tone qe eshte ne qiell, por nje te vertete te dhimbshme. “Shes majdanoz, sallate jeshile, cikore, a c’te mundem, qe te pakten te mos marr leke borxh per buken”, thote 55-vjecarja. Vuajtjet dhe perpjekjet per te siguruar buken e gojes e bejne te duket me e vjeter se c’eshte ne te vertete. Megjithate, ato nuk e shqetesojne me zonjen Sanije. Ajo nuk ka pasur kurre kohe ta vrase mendjen per bukurine e saj te vrare, sepse i eshte dashur te rrise femijet “me 100 halle”, sic shprehet ajo. Edhe tani ne pleqeri, ajo ende e ben nje gje te tille...
Rritja e cmimit te bukes e ka bere qe te mos mungoje asnje dite ne tregun prane Shkolles se Baletit. “Jemi 8 fryme per t’u ushqyer, dhe cdo dite blejme deri ne tre buke”, tregon mesogruaja. Sipas nje perllogaritjeje te thjeshte qe e ben ajo vete, i bie qe vetem per buke, pa llogaritur asnje ushqim tjeter, familja e saj shpenzon rreth 9 mije leke te rinj ne muaj. “Pothuaj sa pensioni i burrit”, konkludon Sanija, duke iu dridhur mjekra. Gati te shpertheje ne lot, ajo tregon se asnje anetar i familjes se saj nuk eshte i punesuar. “Plakun e kam ne pension, femijet jane te papune, ndersa vete perpiqem te nxjerr ndonje lek me keto barishte”, vijon rrefimin e saj. Rritja e cmimit te bukes tregon se e ka vrare shume. “Do te ngordhim urie, nese nuk merret ndonje mase per uljen e cmimit te bukes”, paralajmeron shitesja e barishteve. Nje arsye tjeter, qe i jep nota merzie fytyres se saj te pervuajtur, eshte edhe konkurrenca.
“Vij perdite nga Kashari per te shitur bimet e bahces. Atje nuk m’i blen njeri, pasi i bejne vete ne kopsht”, tregon mesogruaja. Ajo duket shume e shqetesuar per faktin se edhe ne tregun ku eshte “abonuar” nuk ka shume shitje. Ka shume te tjere qe shesin te tilla produkte, por ndryshimi eshte qe ata ndoshta nuk jane edhe aq te varfer sa gruaja nga Kashari. Megjithate, ajo nuk i vret shpresat. Shfaqet perdite ne te njejten ore te tregu i Shkolles se Baletit, dhe para se te filloje te nxjerre barishtet per t’i shitur, i lutet Zotit qe ajo dite t’i sjelle sa me shume bleres. Fundja, nga ata varet nese Sanija do te haje vetem buke thate, apo do te kete ndonje gje per ta shoqeruar.
Buka, rruge e gjate per ne Shqiperi
Produkte si gruri apo mielli, Shqiperia i importon nga Kazakistani, Rusia, Ukraina. Ndersa duke nisur nga muaji shkurt, mendohet qe keto produkte t‘i marre nga Argjentina, Brazili e Kanadaja. Edhe pse rruga nga vijne produktet per buken e shqiptareve eshte e gjate, konsumatori ndodhet perpara veshtiresive, pasi buka eshte produkti i pazevendesueshem per familjet tona. Si per te gjetur ndonje zgjidhje alternative apo per te zyrtarizuar vendimet individuale te prodhuesve. "Jemi ne dijeni se nje pjese e konsumatoreve shqiptare blejne buke me lista, por, nga ana tjeter, edhe prodhuesit ndodhen para rritjes se vajit, miellit, energjise elektrike, gazit, naftes. Paralelisht me te gjitha keto rritet edhe kostoja e prodhimit", eshte shprehur pak kohe me pare kryetari i Shoqates se Prodhimit te Bukes, Gezim Peshkepia.
Cmim i larte, peshe e ulet
Furrat e bukes u kane dhene nje goditje te dyfishte qytetareve. Pervecse kane rritur cmimin e bukes, ata kane ulur edhe gramaturen. Keshtu, edhe ato furra qe nuk e kane rritur dje cmimin e bukes, e kane pasur nje hile. Nje pjese e tyre kane shitur buke 80 leke, por sasia e produktit ka qene me pak se 850 grame. "Keto jane zgjidhje alternative, por cmimi i rritur nuk do te thote me shume sasi. Nje buke 850 grame duhet te kushtoje 120-125 leke", jane shprehur prodhuesit e bukes, duke deklaruar se edhe ata kane shpenzime te medha. Perspektiva e furrave qe nuk e kane shitur buken me kete cmim eshte e njejta, rritja e cmimit. Ata kane treguar se, nese nuk e bejne nje veprim te tille, do te shkojne drejt falimentimit. Nje familje shqiptare, qe konsumon cdo dite 1-2 buke, tashme duhet te shpenzoje 200 leke te reja ne dite vetem per te blere kete produkt. Kosto per te gjithe muajin kap shifren e 6 mije lekeve te reja.
Rritja filloi ne shkurt
Duke filluar qe nga 1 shkurti i ketij viti, cmimi i 1 kg buke u rrit nga 80 leke/kg ne 100 leke/kg. E gjithe kjo erdhi si pasoje e faktit qe gruri qe importohet nga tregjet e huaja evropiane, u rrit vetem 8 euro. I cilesuar si nje mall ne burse dhe qe reflekton cdo ndryshim qe ndodh ne te, vlera e grurit ka sjelle shume ndryshime vetem per nje rritje kaq elementare. Burime prane Drejtorise se Pergjithshme te Doganave deklaruan pak kohe me pare se per periudhen 28 nentor-9 janar, gruri qe blihet nga vendet e Evropes ka pasur nje rritje prej 8 euro. Sipas tyre, nje rritje e tille nuk mund te peshoje aq rende ne cmimet e tregut me pakice, duke u fryre ne nje vlere me te larte. Tregu, vetem disa dite me pare, deshmoi se buka tregtohet me 100 leke ne shumicen e furrave. Gjithcka u argumentua me domosdoshmerine e kesaj rritjeje perballe cmimeve te rritura ne tregjet nderkombetare. Prodhuesit vendas e argumentuan publikisht se ishin gjendur perballe nje situate te detyruar, e cila i shtrengoi ata qe te rrisin cmimin e bukes ne menyre graduale, duke e cuar ate deri ne 100 leke.
Dritherat ne tregjet globale
Rritja e cmimit te bukes, e reflektuar disa dite me pare, vjen si rezultat i dyfishimit te rritjes se vleres se dritherave ne tregjet globale. Per kete, vetem pak kohe me pare, ministri i MBUMK-se, Jemin Gjana, ka deklaruar se kjo e fundit eshte e pafuqishme qe ne nje situate e tille te detyroje fermeret qe siperfaqet e tyre te tokes t’i mbjellin me drithera dhe jo me produkte te tjera. “Koncepti pse ndryshojne cmimet ne treg, jo sepse duam ne, majtas apo djathtas, por sepse sistemi qe kemi ndertuar eshte i tille, eshte vertet tregu ai qe ndikon dhe vendos ne raport kerkese-oferte per nivelin e cmimit, per cdolloj produkti”, eshte shprehur Gjana.