Semundjet e zemres, 8 mije vdekje ne vit

Sonila Isaku
Semundjet kardiovaskulare shenojne rreth 8 mije vdekje ne vit, ndersa numri i te prekurve eshte disa here me i madh. Keto lloj semundjesh renditen te parat ne vendin tone dhe regjistrojne edhe gjysmat e pacienteve, por edhe te vdekjeve. “Prevalenca e ketyre semundjeve vazhdojne te rriten si pasoje e ndryshimeve moshore dhe te menyres se jeteses. Nese ne fillim te viteve ’90, ka pasur rreth 6 mije vdekje ne vit nga semundjet kardiovaskulare, aktualisht ky numer eshte mbi 8 mije”, eshte shprehur zedhenesja e Ministrise se Shendetesise, Zhaneta Tomcini. Sipas saj, numri i madh i ketyre rasteve te vdekjeve ka te beje me kapjen e semundjes ne stade te avancuara.
Te dhenat e Institutit te Shendetit Publik tregojne se gjysma e mjekeve ne vend i vleresojne semundjet kardiovaskulare dhe se vetem 40 per qind e mjekeve te pergjithshem e kryejne vleresimin e tensionit te gjakut ne formen e nje depistimi rutine te personat ne dukje te shendetshem. Po keshtu, rezultatet ne lidhje me matjen e faktoreve te tjere te riskut per semundjet kardiovaskulare jane akoma me te uleta. Mjeket i vleresojne nivelin e sheqerit ne gjak, mbipeshen, menyren e ushqyerjes, konsumin e alkoolit dhe nivelin e stresit, vetem ne prani te shenjave klinike apo ankesave nga pacientet.
Duke pare gjithe keto neglizhenca te mjekeve, Instituti i Shendetit Publik ka pergatitur nje model te ri sherbimesh prane mjekut te familjes, me qellim kapjen e hershme te shkaqeve te semundjeve kardiovaskulare. Kjo menyre e re do te perfshije trajtimin ne kohe, por edhe faktoret qe ndikojne ne shfaqjen e semundjeve kardiovaskulare. Mjeket gjate vizites duhet “te marrin ne pyetje” pacientin per pirjen e alkoolit, duhanit, ushqyerja e pabalancuar, mbipesha, menaxhimi i keq i stresit. Po keshtu, duhet te kene parasysh edhe parametrat biologjike te rrezikshem si tensioni i larte i gjakut, kolesteroli i larte apo niveli i sheqeri ne gjak. Keto faktore, qe ndikojne ne shfaqjen e semundjeve te zemres, duhet te shikohen si te te vegjlit ashtu edhe te te medhenjte.
Shkaku i dyte i vdekjeve
Kanceri apo semundjet tumorale jane shkaktaret e dyte te vdekjeve ne vendin tone. Prej ketyre semundjeve shenohen rreth 3500 raste te reja ne vit, ndersa per sa u perket atyre te vdekjeve, ende nuk dihen shifrat e sakta, por eshte vertetuar se 600 gra humbin jeten nga kanceri i gjirit dhe i mitres. Sipas onkologeve shqiptare, pavaresisht se te dhenat tona jane te mira, vihet re nje tendence rritjeje e rasteve, qe me kalimin e kohes do te jete e krahasueshme me statistikat evropiane. Regjistri i pacienteve te prekur me kancer tregojne se mosha me e prekur eshte ajo e trete, por vitet e fundit vihet re edhe prekje te personave mbi 40 vjec. Ulja e moshes se personave te prekur per mjeket perkthehet ne me shume risk per semundjet kanceroze te shqiptaret. Ndersa per sa u perket shperndarjes se rasteve, rezulton se ne 100 mije banore jane 100 raste te reja ne vit, nderkohe qe parashikohet nje dyfishim i rasteve per tre dekadat e ardhshme. Faktoret qe ndikojne ne rritjen e numrit te semundjes se rende ende nuk dihen, por mendohet se ata jane te shumte, duke filluar nga ato mjedisore deri te gjendjet psikologjike dhe emocionale te personave.

8 kriteret qe duhet te kontrollohen
Pirja e alkoolit ne sasi te medha
Sasia e duhanpirjes
Ushqyerja e pabalancuar
Mbipesha
Menaxhimi i keq i stresit
Tensioni i larte i gjakut
Niveli i sheqerit ne gjak
Kolesteroli larte