Senati i universitetit kunder ministrise
Ajo duhet te rishikohet pasi bie ndesh me modelet e financimit te Europes perendimore dhe eshte e orientuar drejt modelit kilian. Me kete qendrim doli dje senati i Universitetit te Tiranes pas konsultave te gjera ne nivel fakultetesh. Gjithashtu nje relacion i detajuar me sugjerimet perkatese eshte perfunduar tashme dhe do te dergohet ne Ministrine e Arsimit. Ne kete relacion ngrihen te gjitha problematikat qe mbart skema e re e propozuar nga MASH-i. Kjo reforme u pergjigjet problemeve reale dhe sfidave qe kane universitet
publike por duket sikur ka per qellim perfshirjen me cdo kusht te universiteteve private ne skemen e financimit kane konkluduar fakultetet.
Konkurrenca
publik-privat
Sipas analizes se stafit akademik draft-dokumenti i reformes se financimit nuk percakton qarte cilatdo te jene kriteret e perzgjedhjes se universiteteve dhe programet qe do te perfshihen ne skeme. Universitetet publike dhe ato private nuk konkurrojne ne te njejtat kushte. Kjo per faktin sepse infrastruktura dhe kapacitetet menaxhuese te universiteteve publike lene per te deshiruar. Autonomia financiare e universiteteve publike eshte e kufizuar dhe shpesh Ministria e Arsimit dhe Shkences perdor politika kufizuese dhe demtuese kundrejt universiteteve publike thuhet ne relacion. Nderkaq nje tjeter problem i ngritur eshte edhe konkurrenca e munguar mes publikut dhe privatit. Ne draftin e propozuar Ministria e Arsimit dhe Shkences i kufizon kuotat e universiteteve publike dhe gjithashtu i kufizon edhe tarifen e kerkuar mbi financimin qe sjell studenti nderkohe qe universitetet private kane liri te plote si ne percaktimin e numrit te studenteve qe do te marrin por gjithashtu dhe ne percaktimin e tarifes qe do aplikohet per studentet ka verejtur stafi akademik i Universitetit te Tiranes. Sipas relacionit eshte nonsens qe MASH-i duke dashur te argumentojne domosdoshmerine e kufizimit mbeshtetet ne argumentin se kerkesa per fondet publike behet e paperballueshme. Atehere nese fondet jane te kufizuara perse duhet shtuar numri i aktoreve te cilet kane akses ne keto fonde ne kete rast universitetet private thuhet ne relacion.
Perfitimet e studenteve
Sa u perket studenteve nga sa ka analizuar stafi akademik i UT reforma e re e financimit metoda voucher me fature e vendos nje student ne pozicionin e nje bleresi. Kjo nderkohe qe ai nuk po blen me parate e tij por me parate e qeverise pra me parate e taksambledhesit. Kjo do te conte ne nje kerkese me te ulet per disa programe deri dhe ne mbylljen e tyre e si rrjedhoje rrezikohet qe te mos kete eksperte ne keto fusha ne te ardhmen thuhet ne relacion. Nga skema e re e financimit te IAL duket se studentet e universiteteve private do te jene me te favorizuar sepse tarifat e tyre te studimit do te kene ulje te konsiderueshme dhe nga ana tjeter duket se do te diskriminohen studentet e universiteteve publike pasi modeli i ri i financimit do ti hape rruge rritjes se tarifave te studimit per ta verejne ekspertet e UT-se. Sipas tyre universitetet publike vihen ne kushte te pabarabarta me privatin pasi kane te njejtat mundesi financimi nga shteti kupona nderkohe qe universiteteve publike u duhet te aplikojne tarifa fikse te pranimit ndersa privati keto tarifa i ka te liberalizuara. Skema e re e financimit parashikon qe numri i studenteve te cilet do te perfitojne nga kjo skeme do te marrin vouchera nuk do te percaktohet nga ndonje mekanizem objektiv kundrejt permbajtjes se studentit por numri i ketyre studenteve do te percaktohet thjesht nga sasia e lekeve qe do te kete ne dispozicion Ministria e Arsimit dhe Shkenceska konkluduar senati.
Vendimi i Senatit
1 - Te respektohet Ligji i Arsimit te Larte vecanerisht nenet qe sigurojne autonomine universitare duke perfshire dhe ate financiare deri ne nivel departamenti.
2 - Reforma e re financiare si dhe reforma te tjera ne Arsimin e Larte duhet te plotesojne 2 parakushte
do reforme te marre ne konsiderate problematikat reale qe sot ekzistojne ne Arsimin e Larte ne Shqiperi duke u mbeshtetur ne nje studim te hollesishem te ketij realiteti.
do reforme duhet bere transparente ne te gjitha dimensionet e saj.
3 - Skema e financimit e propozuar nga Ministria e Arsimit dhe Shkences bie ndesh me modelet e financimit te arsimit te larte ne Europen Perendimore dhe duket sikur eshte me e orientuar drejt modelit kilian.
4- shte e domosdoshme qe skema e propozuar per financimin te rishikohet ne menyre te tille qe te perfshije ate cfare ofron realiteti i arsimit te larte si dhe universitetet publike te perfshihen qenesisht ne rimendimin e kesaj skeme.
Problemet sociale
Sipas Universitetit te Tiranes nese ne maturen shteterore kane marre pjese 30 000 studente dhe jane te renditur nga 1 deri ne 30 000 sipas pikeve qe kane marre aty skema e financimit do te mbeshtese me voucher vetem 10 000 studentet e pare qe do te thote se 20 000 studente do te perjashtohen nga kjo skeme. Studenti 10 001 eshte perjashtuar nga skema e financimit jo per shkak te performances se tij por per shkak te pamundesise se shtetit per ta mbeshtetur financiarisht. Ketij studenti do i duhet ta mbuloje te gjithe koston e studimit me te ardhurat e veta ose te familjes. Normalisht te njejten gje do te jene te detyruar te bejne dhe te gjithe studentet te renditur pas tij ne maturen shteterore. Kjo situate do te krijoje probleme sociale te jashtezakonshme pasi ketu eshte duke u shkelur parimi i perdorur gjeresisht ne Europe. Qe te gjithe kane shans te barabarte per tu futur ne arsimin e larte por ajo qe i diferencon studentet nga njeri-tjetri eshte cilesia e universitetit ku ata pranohen dhe jo mundesia qe ata kane per te ndjekur arsimin e larte.
Zirina Llambro