"Serbia te mos shfrytezoje luften mbi Kosoven"
Eksperti britanik per ceshtjet e Ballkanit, Misha Glenny, ne nje interviste me BBC-ne, thote se shpallja e pavaresise se Kosoves si dhe mbeshtetja e BE-se dhe e SHBA-se per kete ceshtje ka krijuar hapesire per mosmarreveshje kushtetuese ne gjithe boten. Ai thote se shpreson se qeveria e Serbise nuk do ta shfrytezoje situaten e krijuar mes Rusise dhe SHBA-se, per te pershkallezuar cfaredo veprimesh provokative ndaj Kosoves.
Mendim se situata ne Osetine Jugore kishte ngjashmeri me Kosoven?
Gjithcka varet nga ajo se kush jeni. Nese jeni anetar i qeverise ruse ose nje rus i thjeshte, atehere ka gjasa qe te shihni nje paralele te drejtperdrejt ndermjet dy rasteve. Mendoj se zyrtaret e larte te qeverise se Rusise, e shohin kete si nje shpagim per shpalljen e pavaresise dhe per mbeshtetjen e BE-se dhe te SHBA-se per kete ceshtje. Prandaj mund te argumentohet me hollesi kushtetuese se situatat nuk jane plotesisht te perbashketa por nese e hedhim veshtrimin ne te kaluaren kjo eshte nje pasqyre e ngjarjeve.
Por cila do te jete pasoja per Kosoven ne politiken globale?
Ne politiken globale nuk ka te beje me Kosoven aq shume, per arsye te ndryshme. Ajo qe eshte me me rendesi per Kosoven eshte qe fqinjet ta njohin, BE-ja ta njoh, dhe SHBA-ja ta njoh. Nese une do te isha anetar i qeverise ne Prishtine do te isha shume i zhgenjyer se aq pak vende me popullate myslimane e kane njohur, megjithese nuk mendoj se do te krijoje aq shume probleme praktike per Kosoven.
Por a mund te kete ndikim ky intervenim i Rusise mbi vendet islame qe te mos e njohin Kosoven?
Nuk e di. Duhet te shohim se cfare do te donin te benin vendet islamike. Te shohim se cfare i pengon vendet islamike qe nuk e kane njohur Kosoven ne nje numer te madh deri tash. Dikush duhet te pyetet se pse ka ndodhur keshtu? Pse per shembull Emiratet e Bashkuara Arabe (EBA) nuk e kane njohur Kosoven? Kjo eshte nje ceshtje qe dikush eshte dashur t'i adresoje qeverise se EBA.
Zoti Glenny ke e shihni fitues apo humbes ne konfliktin e Gjeorgjise?
Humbesin me te madh e shoh vete Gjeorgjine. Ruset i kane provokuar gjeorgjianet per shume muaj apo edhe vjet. Por gjithashtu edhe vendimi i presidentit Sakashvili per te hyre ne Osetine Jugore, javen e kaluar, mendoj se ishte nje kalkulim katastrofik i proporcioneve te renda. Por pertej kesaj, une i shoh humbes njerezit qe mbeshtesin zgjidhje te moderuara per ceshtjet gjithandej botes.
Le t'i kthehemi Kosoves. Ajo e ka shpallur pavaresine, qe eshte mbeshtetur nga bota perendimore, por eshte kundershtuar nga Rusia dhe Serbia. A do te pershkallezoje raportet mes perendimit dhe lindjes ky qendrim?
Une shpresoj se qeveria e Serbise nuk do ta shfrytezoje situaten qe po mbreteron mes ruseve dhe SHBA-se, per te pershkallezuar cfaredo veprime provokative kundruall Kosoves. Une shpresoj se Serbia do te qendroje e qete dhe nuk do te perfshihet ne kete ceshtje te Gjeorgjise. Mendoj se ekziston nje dallim fondamental ndermjet situatave ne bote dhe te marredhenies mes Kosoves dhe Serbise dhe kjo eshte per shkak se te dyja keto territore kane aspirate t'i bashkohen BE-se.
Por zoti Glenny shqiptaret dhe serbet vazhdojne te jene te ndare perreth Kosoves. A ka krijuar pavaresia e Kosoves me shume probleme apo ajo i ka ofruar nje paqe te perhershme Ballkanit?
Tani per tani kemi nje pat pozicion ne Kosove per shkak te Mitrovices se veriut. Une nuk shoh se qeveria ne Prishtine do te mund te shtrije autoritetin e saj ne veriun e Mitrovices se shpejti. Ne nje faze kjo situate duhet te negociohet. Nuk eshte as ne interesin e Serbise por as edhe te Kosoves qe te perfshihen ne nje lloj konflikti te armatosur per veriun e Mitrovices.
Pra, ku e shihni zgjidhjen per Mitrovicen?
Per momentin nuk shoh zgjidhje per veriun e Mitrovices. Per momentin. Do te thosha, se edhe Serbia edhe Kosova duhet te perqendrohen ne pergatitjen e tyre, aq sa munden, per anetaresim ne BE. Tash per tash une nuk do ta beja veriun e Mitrovices, perparesi, sepse secili per momentin po perballet me probleme te renda, do te thosha jo aq shume politike sa ekonomike. Per shkak te pozites se tij, Ballkani tradicionalisht gjithmone eshte prekur shume rende nga tronditjet ekonomike globale. Keshtu po ndodh edhe tani me problemet kreditore, me rritjen e cmimeve te ushqimit dhe te naftes. Te dyja qeverite edhe ajo ne Prishtine por edhe ne Beograd duhet te mendojne se si zvogelojne efektet e kesaj krize te rende ekonomike dhe ketu do te angazhoja te gjitha energjite e mia per momentin se bashku me pershpejtimin e procesit te anetaresimit ne BE duke iu pergjigjur kerkesave te BE-se.
Mendim se situata ne Osetine Jugore kishte ngjashmeri me Kosoven?
Gjithcka varet nga ajo se kush jeni. Nese jeni anetar i qeverise ruse ose nje rus i thjeshte, atehere ka gjasa qe te shihni nje paralele te drejtperdrejt ndermjet dy rasteve. Mendoj se zyrtaret e larte te qeverise se Rusise, e shohin kete si nje shpagim per shpalljen e pavaresise dhe per mbeshtetjen e BE-se dhe te SHBA-se per kete ceshtje. Prandaj mund te argumentohet me hollesi kushtetuese se situatat nuk jane plotesisht te perbashketa por nese e hedhim veshtrimin ne te kaluaren kjo eshte nje pasqyre e ngjarjeve.
Por cila do te jete pasoja per Kosoven ne politiken globale?
Ne politiken globale nuk ka te beje me Kosoven aq shume, per arsye te ndryshme. Ajo qe eshte me me rendesi per Kosoven eshte qe fqinjet ta njohin, BE-ja ta njoh, dhe SHBA-ja ta njoh. Nese une do te isha anetar i qeverise ne Prishtine do te isha shume i zhgenjyer se aq pak vende me popullate myslimane e kane njohur, megjithese nuk mendoj se do te krijoje aq shume probleme praktike per Kosoven.
Por a mund te kete ndikim ky intervenim i Rusise mbi vendet islame qe te mos e njohin Kosoven?
Nuk e di. Duhet te shohim se cfare do te donin te benin vendet islamike. Te shohim se cfare i pengon vendet islamike qe nuk e kane njohur Kosoven ne nje numer te madh deri tash. Dikush duhet te pyetet se pse ka ndodhur keshtu? Pse per shembull Emiratet e Bashkuara Arabe (EBA) nuk e kane njohur Kosoven? Kjo eshte nje ceshtje qe dikush eshte dashur t'i adresoje qeverise se EBA.
Zoti Glenny ke e shihni fitues apo humbes ne konfliktin e Gjeorgjise?
Humbesin me te madh e shoh vete Gjeorgjine. Ruset i kane provokuar gjeorgjianet per shume muaj apo edhe vjet. Por gjithashtu edhe vendimi i presidentit Sakashvili per te hyre ne Osetine Jugore, javen e kaluar, mendoj se ishte nje kalkulim katastrofik i proporcioneve te renda. Por pertej kesaj, une i shoh humbes njerezit qe mbeshtesin zgjidhje te moderuara per ceshtjet gjithandej botes.
Le t'i kthehemi Kosoves. Ajo e ka shpallur pavaresine, qe eshte mbeshtetur nga bota perendimore, por eshte kundershtuar nga Rusia dhe Serbia. A do te pershkallezoje raportet mes perendimit dhe lindjes ky qendrim?
Une shpresoj se qeveria e Serbise nuk do ta shfrytezoje situaten qe po mbreteron mes ruseve dhe SHBA-se, per te pershkallezuar cfaredo veprime provokative kundruall Kosoves. Une shpresoj se Serbia do te qendroje e qete dhe nuk do te perfshihet ne kete ceshtje te Gjeorgjise. Mendoj se ekziston nje dallim fondamental ndermjet situatave ne bote dhe te marredhenies mes Kosoves dhe Serbise dhe kjo eshte per shkak se te dyja keto territore kane aspirate t'i bashkohen BE-se.
Por zoti Glenny shqiptaret dhe serbet vazhdojne te jene te ndare perreth Kosoves. A ka krijuar pavaresia e Kosoves me shume probleme apo ajo i ka ofruar nje paqe te perhershme Ballkanit?
Tani per tani kemi nje pat pozicion ne Kosove per shkak te Mitrovices se veriut. Une nuk shoh se qeveria ne Prishtine do te mund te shtrije autoritetin e saj ne veriun e Mitrovices se shpejti. Ne nje faze kjo situate duhet te negociohet. Nuk eshte as ne interesin e Serbise por as edhe te Kosoves qe te perfshihen ne nje lloj konflikti te armatosur per veriun e Mitrovices.
Pra, ku e shihni zgjidhjen per Mitrovicen?
Per momentin nuk shoh zgjidhje per veriun e Mitrovices. Per momentin. Do te thosha, se edhe Serbia edhe Kosova duhet te perqendrohen ne pergatitjen e tyre, aq sa munden, per anetaresim ne BE. Tash per tash une nuk do ta beja veriun e Mitrovices, perparesi, sepse secili per momentin po perballet me probleme te renda, do te thosha jo aq shume politike sa ekonomike. Per shkak te pozites se tij, Ballkani tradicionalisht gjithmone eshte prekur shume rende nga tronditjet ekonomike globale. Keshtu po ndodh edhe tani me problemet kreditore, me rritjen e cmimeve te ushqimit dhe te naftes. Te dyja qeverite edhe ajo ne Prishtine por edhe ne Beograd duhet te mendojne se si zvogelojne efektet e kesaj krize te rende ekonomike dhe ketu do te angazhoja te gjitha energjite e mia per momentin se bashku me pershpejtimin e procesit te anetaresimit ne BE duke iu pergjigjur kerkesave te BE-se.