“Shqipëria përballoi krizën, ekonomi e qëndrueshme”

 

Pavarësisht problemeve, Shqipëria arriti të përballojë krizën globale ekonomike dhe ekonomia vlerësohet “stabël”. Raporti i fundit i agjencisë së vlerësimit, Moody’s, një ndër tre agjencitë më të mëdha dhe të referueshme të botës, e vlerëson ekonominë shqiptare me notën “B1” dhe me opinionin stabël. Në fakt, vlerësimi është i njëjtë me atë të prillit të këtij viti, por duket se ekonomia shqiptare i ka bërë ballë krizës më mirë se të gjitha vendet e tjera të Ballkanit, që kanë pësuar rënie dhe një vlerësim më negativ. Raporti i Moody’s, shërben si një pasaportë për ekonominë shqiptare dhe si një referencë e fortë e qeverisë për të kërkuar financimin e borxhit dhe kreditë nga institucionet ndërkombëtare. Një vit më parë, pas vlerësimit të Moody’s Shqipëria mori një kredi me kushte tregtare me një vlerë prej rreth 200 milionë euro nga bankat e huaja. Në buxhetin e shtetit, qeveria ka planifikuar, që borxhin e bilancit ta financojë me eurobono. Vlerësimi i Moody’s, sigurisht që do t’i japë më shumë shpresë qeverisë për të marrë këtë borxh. Nga ana tjetër, vlerësimi pozitiv, ose më saktë stabël, i ekonomisë shqiptare, shërben si një garanci për kompanitë e huaja që të shtrijnë investimet e tyre në Shqipëri. Tashmë, që vendet e tjera të rajonit kanë marrë një vlerësim më negative se Shqipëri, i takon qeverisë të dijë të kthejë vendin në qendër të vëmendjes së investitorëve që duan të vijnë në Ballkan. Raporti i 8 dhjetorit, nga Moody’s, sipas Ministrisë së Financave, vjen “në të njëjtën kohë kur mes 6 vendeve të rajonit të Ballkanit 5 prej tyre kanë marrë një vlerësim negativ në krahasim me vitin 2008.”
Raporti i Moody’s
Moody ka një këndvështrim të qëndrueshëm për Shqipërinë. Ekonomia ka përballuar krizën globale shumë mirë: rritja e ekonomisë është ngadalësuar, por vendi ka qëndruar larg recesionit dhe zgjerimi i deficitit buxhetor nuk është i tepërt. Megjithatë, borxhi i qeverisë është i lartë për një vend në këtë nivel.
Çfarë mund të ndryshojë për mirë
Edhe pse qeveria po trajton problemet strukturore të ekonomisë, nevojitet një progres më substancial para se të merret parasysh një përmirësim i vlerësimeve të saj. Qartësia e madhe mbi të drejtat pronësore dhe përmirësimi i efikasitetit në gjyqësor do të jetë i dobishëm, pasi të meta të tilla pengojnë investimet. Më shumë përpjekje kundër korrupsionit do të shihej gjithashtu pozitivisht. Përparimi i mëtejshëm në ofertën e saj për t’u bërë një anëtare e BE-së do të ushtrojë presion mbi ngritjen e vlerësimit të Shqipërisë.
Çfarë mund të ndryshojë për keq
Shqipëria është aktualisht në krye të vlerësimit, siç tregohet nga renditjen tonë të pavarur. Dështimi për të ruajtur ritmin e programit të reformës, si ekonomike dhe institucionale, mund të nxisë rënien e vlerësimit.
Zhvillimet e fundit
Ekonomia është në gjendje të mirë, duke pasur parasysh rënien globale, por parashikimet janë shumë të ndryshueshme. Për shembull, GDP-ja është parashikuar të mos rritet më shumë se 2-5 për qind këtë vit dhe 3-6 për qind në 2010, ndërsa gama e deficitit buxhetor është 4-6 për qind e GDP-së së këtij viti, dhe qeveria parashikon një deficit prej më pak se 4 për qind në vitin 2010. Deri tani, duket se të dhënat e mbështesin përfundimin pozitiv të parashikimit të spektrit, Edhe pse jo atë më optimistin. Megjithatë, edhe parashikimet më pak optimiste janë shumë më të mira se ato në kohën e krizës globale.
Një mbështetje kryesore për vlerësimin e Shqipërisë është perspektiva afatgjatë të anëtarësimit në BE. Zhvillimet e fundit kanë qenë të përziera: BE nuk arriti të heqë kufizimet e vizave për shqiptarët që udhëtojnë në bllokun e 27 vendeve, por mbështeti përgatitjet e tyre të anëtarësimit. Rëndësia e fundit nuk duhet të ekzagjerohet pasi ai është vetëm një vlerësim nga Komisioni Evropian për gatishmërinë e Shqipërisë për të filluar bisedimet e anëtarësimit. Edhe në qoftë se përfundimisht rezulton e suksesshme, Shqipëria nuk ka gjasa të bashkohet me BE-së për të paktën 10 vjet. Por hapat që Shqipëria do të duhet ta marrë në qoftë se dëshiron të bëhet një anëtar, si ato ekonomike, politike dhe institucionale, janë padyshim me vlerësime pozitive.

Analiza e Moody’s

Forcimi i kredisë në Shqipëri
- Përparim i ndjeshëm në zhvillimin e një tregu të bazuar në ekonomi dhe në institucionet demokratike
- Nënshkrimin e Marrëveshjes së Stabilizimit dhe Asociimit me BE-së që jep udhëzime për reforma politike dhe ekonomike
- Një sektor financiar relativisht të shëndoshë, nëse jo themelor, me pak ekspozim të drejtpërdrejtë të krizës globale financiare
(FMN, për shembull, ka tërhequr vëmendjen për përparimin e vendit në reformat strukturore, duke forcuar administrimin e të ardhurave (edhe pse nga një bazë shumë e ulët), programin e tyre pothuajse të përfunduar të privatizimit të plotë dhe përmirësime të mjedisit të biznesit.)