Si të dalim nga Afganistani pa krijuar një konflikt me të madh

Roli i Amerikës në Afganistan i afrohet në një mënyrë paralele modelit të tri luftërave të tjera të papërfunduara, që nga fitorja e Aleatëve në Luftën e Dytë Botërore: një konsensus i gjerë me hyrjen e tyre, dhe rritjes së zhgënjimit ndërsa lufta zgjat, duke u fokusuar në një kërkim intensiv kombëtar për një strategji daljeje me theksin në dalje më tepër se sa në strategji.
Ne kemi hyrë në Afganistan për të ndëshkuar Talebanët për strehimin e Al-Kaedës, e cila,
nën udhëheqjen e Osama bin Ladenit, kishte kryer sulmet të 11shtatorit. Pas një fitoreje të shpejtë, forcat amerikane qëndruan  për të ndihmuar ndërtimin e një shteti post-taleban. Por ndërtimi i kombit u ndesh me ironinë se kombi afgan kryesisht ekziston në kundërshtim me forcat pushtuese. Kur forcat e huaja janë tërhequr, politikat afgane kthehen në një garë mbi territorin dhe popullsinë nga grupe të ndryshme që në thelb janë  fisnore. Në debatin tonë kombëtar, përpjekjet e papërfunduara u fajësuan në shmangien e burimeve në Irak në vend të ekzistencës së saj të pambështetur. Administrata e re e Obamës, e shoqëruar me tërheqjen nga Iraku dhe rritjen e trupave dhe të materialeve në Afganistan është një përpjekje që unë e mbështes në thelb për të mos thënë në çdo detaj. Ne tani kemi arritur limitet e saj.
Qëllimi i deklaruar i qeverisë dhe krijimi i një strukture të brendshme të sigurisë të cilat mund të shndërrojnë përgjegjësinë për mbrojtjen e Afganistanit e njohur gjerësisht si e pakapshme nga viti 2014, kohë ku shumica e vendeve të NATO-s kanë vendosur si kufi të jashtëm të përpjekjeve të përbashkëta. Sondazhet tregojnë se më shumë se 70% e amerikanëve besojnë se Shtetet e Bashkuara duhet të tërhiqen nga Afganistani.
Kërkesa për një alternativë ka marrë formë - kjo është raportuar gjerësisht – me negociatat nën sponsorimin gjerman mes përfaqësuesve të Mullah Omar, kreut të talebanëve, dhe zyrtarëve amerikanë. Shumë vëzhgues do ta trajtojnë këtë si fillimin e një tërheqje të paepur. Vdekja e Bin Ladenit, duke mos qenë e përshtatshme në mënyrë operative me luftën e tanishme, është një vijë ndarëse simbolike.
Ende, sfida mbetet se si do të përfundojnë përpjekjet tona pa hedhjen e një themeli për një konflikt më të gjerë. Për negocimin e kthimit  në një strategji praktike daljeje, mund të ndeshim katër kushte: armëpushimin, tërheqjen e të gjitha ose shumicën e forcave amerikane dhe ato aleate; krijimin e një qeverie koalicioni ose ndarjen e territoreve midis partive të pretenduara (ose të dyja) dhe një përforcim të mekanizmit.   
Përforcimi është elementi më i rëndësishëm dhe më i vështirë për tu mbështetur. Pas dekadave të luftës civile, palët nuk kanë gjasa të ndihen të detyruar nga dispozitat e çdo marrëveshjeje. Talebanët në veçanti do të përpiqen të marrin përsipër një qeveri koalicioni ose një shkelje të armëpushimit. Në pamundësi të një mekanizmi të besueshëm detyrues, një negociatë me Talebanët, forcat e së cilës mbeten ndërsa të tonat largohen, do të kthehen në një mekanizëm për kolaps. Ky është një rast i veçantë në qoftë se negociatat janë të shoqëruara me tërheqje në mes të një debati publik mbi përshpejtimin e procesit. Tërheqja më  e shpejtë e menjëhershme dhe më e  konsiderueshme është një proces i vështirë. Ne duhet të zgjedhim prioritetet tona.
Përgatiti L. Lita