Skema e NATO-s në përballjen me Varshavën gjatë viteve ‘70
Si u organizua Aleanca në rast të një lufte të mundshme me Lindjen. Kapacitetet ushtarake të dy blloqeve dhe propozimet për të ardhmen
Drew Middleton
Vijon nga numri i kaluar
Njëzetegjashtë divizionet sovjetike në Europën Lindore janë një faktor shumë i rëndësishëm në forcat e Traktatit të Varshavës. Praktikisht, njëzet prej tyre janë të vendosura në Gjermaninë Lindore, dy në Poloni dhe katër në Hungari. Divizionet janë mbajtur atje të gatshme për ndonjë betejë të fuqishme.
Aleatët, së bashku me Bashkimin Sovjetik, kanë 62 divizione aktive në vendet e Traktatit si; Bullgaria, Çekosllovakia, Gjermania Lindore, Hungaria, Polonia dhe Rumania. Këto i japin Lindjes një epërsi të dukshme ushtarake përsa i përket numrit të divizioneve. Sakaq, avantazhi me fuqinë njerëzore të gatshme nuk është aq i rëndësishëm sa tregojnë statistikat. Divizionet e vendeve komuniste llogariten në rreth 10 mijë persona, kundrejt 15000 në Perëndim dhe nëse të gjithë divizionet josovjetike janë në kapacitet të plotë, gjë që është e vështirë të ndodhë, e gjithë fuqia njerëzore e bllokut fqinj mund të jetë në rreth 880 mijë persona. Përparësia e komunistëve ndodhet tek aftësia e 63 divizioneve ruse që shtrihen në hapësirën europiane të Bashkimit Sovjetik. Bashkimi Sovjetik ka 4000 avionë veprues të shpërndarë nëpër komandat e ndryshme nga Europa Lindore deri në Lindjen e Largët. Kësaj force ajrore janë të gatshme t’i bashkohen në luftë edhe rreth 2250 avionë ushtarakë të fuqive të tjera të Traktatit të Varshavës.
Megjithëse këtu sërish blloku sovjetik ka një përparësi numerike, ekspertët më realistë perëndimorë besojnë se Perëndimi ka një epërsi cilësore sepse ka avionë ushtarakë, pilotë dhe trajnim më të mirë. Njësitë vepruese të raketave bërthamore janë tani në strukturën e formacioneve sovjetike, por numri i testatove bërthamore dhe armët e shpërndara në vendet anëtare të Traktatit të Varshavës nuk dihet ende. Ka gjasa që numri i raketave balistike me rreze të mesme veprimi mund të jetë rreth 750, të cilat janë të orientuara taktikisht drejt objektivave më strategjike, të tilla si aeroportet, dhe depot e mëdha ushtarake që ndodhen në Europën Perëndimore.
Detyra strategjike sovjetike
Në rast të një konflikti të mundshëm mendohet se në det mund të jetë e kufizuar për aktivitete luftarake me një flotë prej 330 nëndetësesh dhe 50 të tjera me fuqi bërthamore. Në sytë e projektuesve aleatë, vendet komuniste kanë epërsi në njerëz, aeroplanë dhe tanke, të cilët janë modifikuar sipas skemës strategjike të rusëve. Epërsia e Lindjes me forcat sulmuese të saj në njërën anë dhe forcat e caktuara për mbrojtje të Perëndimit, me kapacitetin e plotë të tyre dhe armët bërthamore, nuk janë të përafërta sipas raportit 3 me 1, i konsideruar si i domosdoshëm për një sulm të suksesshëm në luftën moderne.
Struktura ushtarake e NATO-s së viteve ‘60 bëhet bazament për zhvillimin politik të Aleancës. Kur frika për një agresion u zbeh, Aleanca doli në përfundimin e përfaqësuesit të saj, e cila ishte për një politikë të përbashkët Perëndimore në drejtim të Bashkimit Sovjetik dhe Europës Lindore.
Debatet për natyrën e kësaj politike krijuan tensione të brendshme. Ata kontribuuan që të shmangej Franca dhe u orientuan te ndryshimet e tjera. Arsyeja ishte tepër e qartë. Shtetet e Bashkuara të Amerikës janë kontribuuesi më i madh ushtarak brenda Aleancës dhe shpesh e gjithë politika (brenda NATO-s) ishte realizuar në mënyrë të fshehtë sipas idesë së Uashingtonit.
Gjendje shpresëdhënëse më 1968-n
Bashkërisht dhe individualisht, Aleanca u përpoq të krijojë kushtet për uljen e tensionit. Në qershor të vitit 1968, ministrat e Jashtëm të saj, në takimin e Reykjavikut në Islandë, firmosën një deklaratë, e cila në të vërtetë ftoi Bashkimin Sovjetik dhe aleatët e saj në Traktatin e Varshavës që të bisedojnë për reduktimin e forcave në Europë në një mënyrë të ndërsjellë dhe të ekuilibruar.
Ky afrim dhe më tepër shqyrtimet aventureske individuale ishin ofruar në garancitë që të ruhej një mbrojtje e besueshme perëndimore. Por, në gjendjen shpresëdhënëse të fillimit të vitit 1968, marrja e një mbështetje politike për këtë nga parlamentet e vendeve të Aleancës u bë më e vështirë. Ndikimi i menjëhershëm i pushtimit të Çekosllovakisë dhe rritja e vazhdueshme e fuqisë detare sovjetike në Mesdhe detyruan një rishqyrtim të dobësisë së NATO-s. Praktikisht, skuadra sovjetike në Mesdhe prej 8-10 nëndetësesh, e përqendruar atje, nxori probleme të reja për vendet anëtare mesdhetare të Aleancës; - si Franca, Italia, Greqia dhe Turqia, të cilave iu rrezikohej tregtinë e që bënin përmes rrugëve detare.
Aleanca u përball me problemin sesi ajo mund të përmbahej ndaj veprimit të mëtejshëm sovjetik përsa i përket sferës së influencës që kishte Moska. Hapi i parë është ndërmarrë këtu nga ministrat e Jashtëm, në nëntorin e kaluar, kur ata dërguan një lloj sinjali të errët tek Bashkimi Sovjetik. Ata thanë: “Çdo ndërhyrje e drejtpërdrejtë apo indirekte që po godet situatën në Europë apo në Mesdhe, do të krijojë një krizë ndërkombëtare me konsekuenca të rënda”. Pasi ishte raportuar kjo deklaratë në të gjithë botën, ministrat e Jashtëm pohuan se nëse sinjali kishte qenë i besueshëm, pozicioni ushtarak do të sjellë fillimisht përmirësimin nga ndryshimi i prirjes në drejtim të reduktimit të buxheteve ushtarake që kishin nisur në Europë në vitet 1967-1968.
Përfundimi ishte një raport i përgatitur nga 12 prej 15 ministrave të Mbrojtjes që po parashikonin se shpenzimet po rriten te 90 miliardë dollarë për periudhën 1968-1972. Shtetet e Bashkuara, Islanda, të cilat nuk anë forca mbrojtëse, dhe Franca, e cila është më tepër një anëtare politike sesa ushtarake, nuk dhanë ndihmesën e tyre në këtë raport.
Kontributet e SHBA-ve, 2%
12 vendet anëtare kanë dhënë financime për mbrojtjen nën 5% të Prodhimit Kombëtar Bruto. Shtetet e Bashkuara shpenzojnë rreth 10 për qind të GDP-së për mbrojtjen, por kjo përfshin koston e luftës në Vietnam. Amerikanët kontribuojnë tek Europa, përfshirë anijet dhe armët nukleare në Europë, shpenzime që përllogariten te 2 përqindëshi.
Aspekti më domethënës i zotimeve në takimin e nëntorit ishte se 83-90 për qind e shpenzimeve për forcimin e NATO-s do të jepej nga vendet anëtare europiane. Deri tani totali akoma nuk është barazuar te 100 miliardë dollarët, më tepër se 90 miliardë dollarë që ekspertët e Shteteve të Bashkuara besojnë se nevojiten, nëse Aleanca duhet të jetë konkurruese ushtarakisht me Bashkimin Sovjetik dhe aleatët e saj të Traktatit të Varshavës.
Siç e parashikojnë zyrtarët amerikanë, roli i NATO-s në vitet ‘70 duhet të jetë një gërshetim i një mbrojtjeje më të fortë europiane dhe përpjekje për ulje tensionesh. Qëllimi i Aleancës në konferencën e Uashingtonit do të jetë t’u mbushë mendjen të gjithë anëtarëve se e dyta është më e mundshme pa të parën.
Shkrimi është publikuar në “The New York Times” më 9 prill 1969
Titulli origjinal është: “NATO pondering course as it enters third decade”
Përgatiti: Albert Gjoka
4 Prill 2008
Drew Middleton
Vijon nga numri i kaluar
Njëzetegjashtë divizionet sovjetike në Europën Lindore janë një faktor shumë i rëndësishëm në forcat e Traktatit të Varshavës. Praktikisht, njëzet prej tyre janë të vendosura në Gjermaninë Lindore, dy në Poloni dhe katër në Hungari. Divizionet janë mbajtur atje të gatshme për ndonjë betejë të fuqishme.
Aleatët, së bashku me Bashkimin Sovjetik, kanë 62 divizione aktive në vendet e Traktatit si; Bullgaria, Çekosllovakia, Gjermania Lindore, Hungaria, Polonia dhe Rumania. Këto i japin Lindjes një epërsi të dukshme ushtarake përsa i përket numrit të divizioneve. Sakaq, avantazhi me fuqinë njerëzore të gatshme nuk është aq i rëndësishëm sa tregojnë statistikat. Divizionet e vendeve komuniste llogariten në rreth 10 mijë persona, kundrejt 15000 në Perëndim dhe nëse të gjithë divizionet josovjetike janë në kapacitet të plotë, gjë që është e vështirë të ndodhë, e gjithë fuqia njerëzore e bllokut fqinj mund të jetë në rreth 880 mijë persona. Përparësia e komunistëve ndodhet tek aftësia e 63 divizioneve ruse që shtrihen në hapësirën europiane të Bashkimit Sovjetik. Bashkimi Sovjetik ka 4000 avionë veprues të shpërndarë nëpër komandat e ndryshme nga Europa Lindore deri në Lindjen e Largët. Kësaj force ajrore janë të gatshme t’i bashkohen në luftë edhe rreth 2250 avionë ushtarakë të fuqive të tjera të Traktatit të Varshavës.
Megjithëse këtu sërish blloku sovjetik ka një përparësi numerike, ekspertët më realistë perëndimorë besojnë se Perëndimi ka një epërsi cilësore sepse ka avionë ushtarakë, pilotë dhe trajnim më të mirë. Njësitë vepruese të raketave bërthamore janë tani në strukturën e formacioneve sovjetike, por numri i testatove bërthamore dhe armët e shpërndara në vendet anëtare të Traktatit të Varshavës nuk dihet ende. Ka gjasa që numri i raketave balistike me rreze të mesme veprimi mund të jetë rreth 750, të cilat janë të orientuara taktikisht drejt objektivave më strategjike, të tilla si aeroportet, dhe depot e mëdha ushtarake që ndodhen në Europën Perëndimore.
Detyra strategjike sovjetike
Në rast të një konflikti të mundshëm mendohet se në det mund të jetë e kufizuar për aktivitete luftarake me një flotë prej 330 nëndetësesh dhe 50 të tjera me fuqi bërthamore. Në sytë e projektuesve aleatë, vendet komuniste kanë epërsi në njerëz, aeroplanë dhe tanke, të cilët janë modifikuar sipas skemës strategjike të rusëve. Epërsia e Lindjes me forcat sulmuese të saj në njërën anë dhe forcat e caktuara për mbrojtje të Perëndimit, me kapacitetin e plotë të tyre dhe armët bërthamore, nuk janë të përafërta sipas raportit 3 me 1, i konsideruar si i domosdoshëm për një sulm të suksesshëm në luftën moderne.
Struktura ushtarake e NATO-s së viteve ‘60 bëhet bazament për zhvillimin politik të Aleancës. Kur frika për një agresion u zbeh, Aleanca doli në përfundimin e përfaqësuesit të saj, e cila ishte për një politikë të përbashkët Perëndimore në drejtim të Bashkimit Sovjetik dhe Europës Lindore.
Debatet për natyrën e kësaj politike krijuan tensione të brendshme. Ata kontribuuan që të shmangej Franca dhe u orientuan te ndryshimet e tjera. Arsyeja ishte tepër e qartë. Shtetet e Bashkuara të Amerikës janë kontribuuesi më i madh ushtarak brenda Aleancës dhe shpesh e gjithë politika (brenda NATO-s) ishte realizuar në mënyrë të fshehtë sipas idesë së Uashingtonit.
Gjendje shpresëdhënëse më 1968-n
Bashkërisht dhe individualisht, Aleanca u përpoq të krijojë kushtet për uljen e tensionit. Në qershor të vitit 1968, ministrat e Jashtëm të saj, në takimin e Reykjavikut në Islandë, firmosën një deklaratë, e cila në të vërtetë ftoi Bashkimin Sovjetik dhe aleatët e saj në Traktatin e Varshavës që të bisedojnë për reduktimin e forcave në Europë në një mënyrë të ndërsjellë dhe të ekuilibruar.
Ky afrim dhe më tepër shqyrtimet aventureske individuale ishin ofruar në garancitë që të ruhej një mbrojtje e besueshme perëndimore. Por, në gjendjen shpresëdhënëse të fillimit të vitit 1968, marrja e një mbështetje politike për këtë nga parlamentet e vendeve të Aleancës u bë më e vështirë. Ndikimi i menjëhershëm i pushtimit të Çekosllovakisë dhe rritja e vazhdueshme e fuqisë detare sovjetike në Mesdhe detyruan një rishqyrtim të dobësisë së NATO-s. Praktikisht, skuadra sovjetike në Mesdhe prej 8-10 nëndetësesh, e përqendruar atje, nxori probleme të reja për vendet anëtare mesdhetare të Aleancës; - si Franca, Italia, Greqia dhe Turqia, të cilave iu rrezikohej tregtinë e që bënin përmes rrugëve detare.
Aleanca u përball me problemin sesi ajo mund të përmbahej ndaj veprimit të mëtejshëm sovjetik përsa i përket sferës së influencës që kishte Moska. Hapi i parë është ndërmarrë këtu nga ministrat e Jashtëm, në nëntorin e kaluar, kur ata dërguan një lloj sinjali të errët tek Bashkimi Sovjetik. Ata thanë: “Çdo ndërhyrje e drejtpërdrejtë apo indirekte që po godet situatën në Europë apo në Mesdhe, do të krijojë një krizë ndërkombëtare me konsekuenca të rënda”. Pasi ishte raportuar kjo deklaratë në të gjithë botën, ministrat e Jashtëm pohuan se nëse sinjali kishte qenë i besueshëm, pozicioni ushtarak do të sjellë fillimisht përmirësimin nga ndryshimi i prirjes në drejtim të reduktimit të buxheteve ushtarake që kishin nisur në Europë në vitet 1967-1968.
Përfundimi ishte një raport i përgatitur nga 12 prej 15 ministrave të Mbrojtjes që po parashikonin se shpenzimet po rriten te 90 miliardë dollarë për periudhën 1968-1972. Shtetet e Bashkuara, Islanda, të cilat nuk anë forca mbrojtëse, dhe Franca, e cila është më tepër një anëtare politike sesa ushtarake, nuk dhanë ndihmesën e tyre në këtë raport.
Kontributet e SHBA-ve, 2%
12 vendet anëtare kanë dhënë financime për mbrojtjen nën 5% të Prodhimit Kombëtar Bruto. Shtetet e Bashkuara shpenzojnë rreth 10 për qind të GDP-së për mbrojtjen, por kjo përfshin koston e luftës në Vietnam. Amerikanët kontribuojnë tek Europa, përfshirë anijet dhe armët nukleare në Europë, shpenzime që përllogariten te 2 përqindëshi.
Aspekti më domethënës i zotimeve në takimin e nëntorit ishte se 83-90 për qind e shpenzimeve për forcimin e NATO-s do të jepej nga vendet anëtare europiane. Deri tani totali akoma nuk është barazuar te 100 miliardë dollarët, më tepër se 90 miliardë dollarë që ekspertët e Shteteve të Bashkuara besojnë se nevojiten, nëse Aleanca duhet të jetë konkurruese ushtarakisht me Bashkimin Sovjetik dhe aleatët e saj të Traktatit të Varshavës.
Siç e parashikojnë zyrtarët amerikanë, roli i NATO-s në vitet ‘70 duhet të jetë një gërshetim i një mbrojtjeje më të fortë europiane dhe përpjekje për ulje tensionesh. Qëllimi i Aleancës në konferencën e Uashingtonit do të jetë t’u mbushë mendjen të gjithë anëtarëve se e dyta është më e mundshme pa të parën.
Shkrimi është publikuar në “The New York Times” më 9 prill 1969
Titulli origjinal është: “NATO pondering course as it enters third decade”
Përgatiti: Albert Gjoka
4 Prill 2008