"Standard and Poor's": Shqiperia, i vetmi vend pa renie ekonomike

Shqiperia ka marre nje vleresim stabel dje nga agjencia e amerikane e normimit, "Standard and Poor's" (S&P), e cila eshte nje nga tre kompanite kryesore nderkombetare te vleresimit te riskut sovran (Moody's, S&P dhe Fitch Ratings). Ministria e Financave njoftoi dje se,vleresimi qe "S&P" beri per vendin tone eshte B+, me nje kendveshtrim stabel per qendrueshmerine financiare dhe makro-ekonomike te vendit. "Ky vleresim eshte nje konfirmim i vleresimit te "Moody's", dhe shpreh besimin e analisteve nderkombetare te riskut per ecurine positive te ekonomise shqiptare", njoftuan burimet zyrtare te Ministrise se Financave. Ne vleresimin e saj per riskun e vendit, kompania "S&P" citon si argumente kryesore rritjen solide te ekonomise, potencialin e saj afatmesem dhe afatgjate, prospektet per integrimin evropian dhe kuadrin ligjor qe mbron investitoret dhe garanton me prioritet pagesat e huave. Gjithashtu S&P thekson se, ekonomia shqiptare ishte nga te vetmet ekonomi evropiane qe nuk pesoi renie ekonomike dhe recesion, por perkundrazi u rrit ne menyre te qendrueshme, ne saje te politikave te efektshme makro-ekonomike te qeverise. "S&P" gjithashtu vlereson se mbajtja nen kontroll e inflacionit, ishte nje faktor i rendesishem i qendrueshmerise ekonomike te vendit gjate periudhes se krizes nderkombetare. Vleresimi i "S&P" i paraprin daljes se Shqiperise ne tregun nderkombetar te kapitalit ne dy javet e ardhshme, me eurobondin e saj te pare. Nje vleresim pozitiv dhe stabel i riskut te vendit, eshte shume i mirepritur nga tregjet dhe pritet te gjeneroje nje kerkese te larte per blerjen e instrumentit te eurobondit. Vleresimi B+ vjen ne nje kohe kur rajoni dhe bota ende perballen me krizen ekonomike dhe financiare, dhe kur shumica e vendeve te rajonit kane marre vleresime ne zbritje (downgrades) nga kompanite e riskut. Ministria e Financave njofton se vleresimi i "S&P" vjen vetem disa dite pasi "Moody's" kishte rivleresuar Shqiperine me kendveshtrim stabel (outlook stable) ne daten 15 prill 2010. Ne raportin e vleresimit, "Moody's" citon progresin e konsiderueshem te bere nga Shqiperia ne drejtim te zhvillimit te ekonomise se tregut dhe te institucioneve demokratike, reformat e kryera per t'u perafruar me BE-ne dhe stabilitetin e sektorit financiar ne vend.
Vleresimi pozitiv per Shqiperine, rrit shanset e eurobondit
Vleresimet i "Moody's" dhe "S&P" per aftesite paguese te Shqiperise i sherbejne pozitivisht suksesit te pritshem te eurobondit 400 milione euro qe qeveria pritet te emetoje se shpejti ne tregun nderkombetar. Te dyja kompanite, citojne stabilitetin makro-ekonomik dhe financiar te vendit dhe rrisin besimin e komunitetit nderkombetar te investitoreve ndaj vendit tone. Shqiperia planifikon te shese obligacionin e saj te pare nderkombetar me hedhjen ne treg ne muajin maj te nje eurobondi prej 400 milione eurosh me maturim 3 deri 5-vjecar. Shanset e Shqiperise per te gjetur investues jane te mira po te merren parasysh faktore si rritja e parashikuar ekonomike prej rreth 2% ne 2010, apo anetaresimi ne NATO vitin e kaluar. Vendet e Ballkanit Perendimor po synojne tregjet nderkombetare te kapitalit si burim financimi, por duket se Shqiperia eshte me e favorizuar ne kete proces. "Dojce Vele" ne nje vleresim per mundesite e marrjes se hua ne Evropen perendimore vlereson se Shqiperia eshte me e favorizuar per shkak se ishte e vetmja me rritje ekonomike me 2009, nderkohe qe rritja parashikohet te vijoje edhe kete vit. Vladimir Gligorov, ekonomist i larte prane Institutit te Vjenes per Studime Ekonomike, shpjegon se "Shqiperia ka shanse te mira suksesi pasi eshte nje nga vendet e pakta qe nuk pati recesion dhe pret nje rritje te shendoshe kete vit. Pra mund te kete interes te investojne parate e tyre Shqiperi". Vendet e Evropes Juglindore, jashte BE-se, per shkak te vleresimit te tyre si "subprimes" pra me nivel te larte risku, tradicionalisht kane marre hua nga FMN-ja, Banka Boterore apo nga partnere te tjere. Por kohet e fundit edhe keto vende i jane drejtuar tregjeve nderkombetare te kapitalit. Kroacia ka traditen me te gjate.
Vleresimi i borxhit, i hap rruge investitoreve
Agjencite e medha te vleresimit kategorizojne nivelin e riskut qe paraqesin titujt e borxhit jo vetem te emetuesve tregtare (sic jane firmat) por edhe te shteteve. Vleresimet e bonitetit qe ofrohen nga keto agjenci u ofrojne pjesemarresve ne treg transparence dhe nje kriter te njesuar ne plan nderkombetar per riskun e kredise. Vleresimi i riskut te kredise per shtetet llogarit probabilitetin e mos shlyerjes se borxhit te marre prej tyre. Agjencite kryesore te vleresimit japin nota per bonitetin. Me te njohurat jane ato te perdorura nga "Moody's", "Standard & Poor's" apo "Fitch", dhe qe shkojne nga AAA per aftesi shume te mire pagues dhe praktikisht asnje rrezik mos shlyerje, e deri ne C (Moody's) apo D (Standard & Poor's dhe Fitch) qe tregon se subjekti i vleresuar nuk ka aftesi shlyerje. Ky sistem i njesuar vleresimi redukton pasigurine e investuesve lidhur me riskun qe paraqesin firmat apo shtetet huamarrese. Avantazhi per huamarresit eshte aksesi ne tregjet nderkombetare te kapitalit. Vleresimit te riskut te kredise se nje shteti apo sic quhet ndryshe "sovereign ratings", i kushtohet vemendje e vecante jo vetem sepse disa nga aktoret me te rendesishem ne tregjet e kapitalit jane shtete te caktuara, por edhe sepse ky vleresim perben bazen per percaktimin e riskut per emetues te tjere nga i njejti vend.