"Status-quo" ekonomike
Luljeta Krasniqi
Autoritetet kosovare duhet te krijojne strategji adekuate per permiresimin e gjendjes ekonomike dhe sociale te qytetareve, vleresojne eksperte te ekonomise dhe zyrtare te programeve nderkombetare ne Kosove. Eksperti Avdullah Hoti konsideron se gjendja e pandryshueshme ekonomike e qytetareve te Kosoves vjen si pasoje e shume faktoreve. Arsye kyce te kesaj gjendjeje ne vend, sipas tij, jane demet e shumta gjate luftes se vitit 1999 dhe se fundi kriza ekonomike globale. "Nese shihet pervoja e vendeve tjera, te cilat kane kaluar fazen e para-zhvillimit dhe kane hyre ne mesin e vendeve ne zhvillim dhe ne vendet e zhvilluara, mendoj se Kosova duhet te kaloje edhe nje periudhe per t'u futur ne grupin e vendeve te zhvilluara. Kjo nenkupton se duhet te kalojne se paku 5 deri ne 8 vjet per ta kaluar problemin madhor te ristrukturimit bazik te ekonomise", thote Hoti. Marre parasysh qe Kosova eshte nje vend i vogel, ekspertet per ceshtje ekonomike vleresojne se me nje pune intensive dhe serioze, deri ne vitin 2015 varferia mund te zbrese ne shkallen me te ulet. Levent Koro, analist i programeve nacionale ne UNDP, thote se per zbutjen e papunesise ne Kosove duhet te aktivizohen disa nga sferat ekonomike, te cilat kane potenciale per ndryshimin e gjendjes aktuale ekonomike dhe sociale. "Ne sferen ekonomike Kosova posedon potenciale; duhet te aktivizohen potencialet ne energji, ne miniera, ne bujqesi. Duhet sa me shume te reformohen keta tre sektore, qe ne Kosove te krijohen kushte qe niveli i varferise te jete me i vogel", thekson Koro. Kosova, e cila ka kaluar ne tranzicione te trefishta, ne nivel ekonomik, ne nivel shoqeror dhe ne nivel te konfliktit, sipas z. Koro, duhet te punoje shume gjate ketyre viteve, qe te kete nje rritje ekonomike. "Besoj qe brenda 5-10 vjetesh, Kosova ka kohe te jete nje shtet me nje agjende krejt tjeter dhe nuk do te jete nje vend i varfer. Megjithekete, institucionet e Kosoves duhet te kene nje strategji per daljen nga kjo situate e rende sociale", thote Koro. Sipas te dhenave te fundit te Ministrise se Punes dhe Mireqenies Sociale per Punen dhe Punesimin ne vitin 2008, rreth 335, 942 persona jane te regjistruar si te papune ne sherbimet publike te punesimit ne Kosove. Shumica prej tyre jane shqiptare te pakualifikuar. Gjate vitit 2008 thuhet se nuk kane munguar vendet e punes, por qe per nje vend te lire eshte dashur te konkurrojne brenda muajit 581 te papune. Per te tejkaluar kete gjendje te rende ekonomike dhe sociale te qytetareve, eksperti per ceshtje ekonomike, Flamur Keqa, vlereson se Kosoven e presin sfida te medha. "Nepermes zhvillimit ekonomik, qofte permes bizneseve, duhet te gjenerohen te hyra, te cilat do te futen ne buxhetin Kosoves. Me pastaj, kjo do te ndihmonte ne shperndarjen e te hyrave edhe per keto kategori te rrezikuara. Kjo do te ndikonte ne permiresimin e jetes per keto kategori", thekson Keqa. Kosovaret e punesuar, sipas te dhenave zyrtare, kane realizuar nje page mesatare mujore prej rreth 248 eurosh. Nga viti 2006, kjo eshte nje rritje prej rreth 2.5 per qind.
Autoritetet kosovare duhet te krijojne strategji adekuate per permiresimin e gjendjes ekonomike dhe sociale te qytetareve, vleresojne eksperte te ekonomise dhe zyrtare te programeve nderkombetare ne Kosove. Eksperti Avdullah Hoti konsideron se gjendja e pandryshueshme ekonomike e qytetareve te Kosoves vjen si pasoje e shume faktoreve. Arsye kyce te kesaj gjendjeje ne vend, sipas tij, jane demet e shumta gjate luftes se vitit 1999 dhe se fundi kriza ekonomike globale. "Nese shihet pervoja e vendeve tjera, te cilat kane kaluar fazen e para-zhvillimit dhe kane hyre ne mesin e vendeve ne zhvillim dhe ne vendet e zhvilluara, mendoj se Kosova duhet te kaloje edhe nje periudhe per t'u futur ne grupin e vendeve te zhvilluara. Kjo nenkupton se duhet te kalojne se paku 5 deri ne 8 vjet per ta kaluar problemin madhor te ristrukturimit bazik te ekonomise", thote Hoti. Marre parasysh qe Kosova eshte nje vend i vogel, ekspertet per ceshtje ekonomike vleresojne se me nje pune intensive dhe serioze, deri ne vitin 2015 varferia mund te zbrese ne shkallen me te ulet. Levent Koro, analist i programeve nacionale ne UNDP, thote se per zbutjen e papunesise ne Kosove duhet te aktivizohen disa nga sferat ekonomike, te cilat kane potenciale per ndryshimin e gjendjes aktuale ekonomike dhe sociale. "Ne sferen ekonomike Kosova posedon potenciale; duhet te aktivizohen potencialet ne energji, ne miniera, ne bujqesi. Duhet sa me shume te reformohen keta tre sektore, qe ne Kosove te krijohen kushte qe niveli i varferise te jete me i vogel", thekson Koro. Kosova, e cila ka kaluar ne tranzicione te trefishta, ne nivel ekonomik, ne nivel shoqeror dhe ne nivel te konfliktit, sipas z. Koro, duhet te punoje shume gjate ketyre viteve, qe te kete nje rritje ekonomike. "Besoj qe brenda 5-10 vjetesh, Kosova ka kohe te jete nje shtet me nje agjende krejt tjeter dhe nuk do te jete nje vend i varfer. Megjithekete, institucionet e Kosoves duhet te kene nje strategji per daljen nga kjo situate e rende sociale", thote Koro. Sipas te dhenave te fundit te Ministrise se Punes dhe Mireqenies Sociale per Punen dhe Punesimin ne vitin 2008, rreth 335, 942 persona jane te regjistruar si te papune ne sherbimet publike te punesimit ne Kosove. Shumica prej tyre jane shqiptare te pakualifikuar. Gjate vitit 2008 thuhet se nuk kane munguar vendet e punes, por qe per nje vend te lire eshte dashur te konkurrojne brenda muajit 581 te papune. Per te tejkaluar kete gjendje te rende ekonomike dhe sociale te qytetareve, eksperti per ceshtje ekonomike, Flamur Keqa, vlereson se Kosoven e presin sfida te medha. "Nepermes zhvillimit ekonomik, qofte permes bizneseve, duhet te gjenerohen te hyra, te cilat do te futen ne buxhetin Kosoves. Me pastaj, kjo do te ndihmonte ne shperndarjen e te hyrave edhe per keto kategori te rrezikuara. Kjo do te ndikonte ne permiresimin e jetes per keto kategori", thekson Keqa. Kosovaret e punesuar, sipas te dhenave zyrtare, kane realizuar nje page mesatare mujore prej rreth 248 eurosh. Nga viti 2006, kjo eshte nje rritje prej rreth 2.5 per qind.