E Shtunë, 31 Tetor 2026

Titoja dhe jeta e tij qe mbetet nje enigme

Kete vit eshte perkujtuar 30-vjetori i vdekjes se Josif Broz Titos Presidentit te ish-Jugosllavise qe mund te konsiderohet mes te tjerave edhe si bravaberesi me i suksesshem i historise boterore.

Pertej versionit zyrtar te biografise se tij jeta e Titos mbetet nje mister dhe nje subjekt shume i mire per te gjithe te zellshmit e teorive konspirative. Ne te gjitha vitet e jetes se tij fakti i vetem i padiskutueshem eshte ai i vdekjes. Por pjesa tjeter pra ekzistenca e tij duke nisur qe nga dita e lindjes ajo e vdekjes vendi ku eshte varrosur origjina dhe identiteti i tij mbeten shume kontradiktore dhe te mbuluara nga nje tis misteri.

Cili ishte mareshali qe krijoi Jugosllavine socialiste Presidenti i nje vendi komunist shefi i partise themeluesi i Levizjes se Mosperfshirjes dhe nje nga lideret me te famshem te shekullit XX

Historia si shkence ende nuk e ka ndertuar profilin e biografise se tij thote nje nga historianet me te famshem ne Beograd dhe njeherazi gazetar qe ka shkruar shume libra ne lidhje me jeten dhe vepren e Titos. Tito vete e nisi konfuzionin per jeten e tij me te dhenat e ndryshme per daten e lindjes. Kjo ka bere qe ne te gjithe librat e tij biografike te jepen data te ndryshme te ardhjes se tij ne jete thote historiani serb.

Ditelindja e Titos ne Jugosllavi festohej cdo 25 maj por sipas gazetarit data e sakte mbetet ende e panjohur dhe madje nje mister eshte edhe per biografin e tij me te famshem dhe ish-shok lufte Vladimir Dedijer. Zyrtarisht Tito vinte nga nje prejardhje shume modeste. Vete profesioni i tij ishte bravaberes ose celesaberes dhe i ati thuhet se ka qene nje fshatar i thjeshte nga Kroacia me sakte nga fshati Kumrovac. I ati i Titos ishte kroat dhe quhej Franjo ndersa e ema sllovene dhe quhej Maria. Nje nga biografet e Titos i referohet dates se lindjes sipas arkivit te luftes se Vjenes dhe sipas ketij arkivi mendohet se Josif Broz Tito kishte lindur ne vitin 1892 ne Kumrovac por vdiq ne prill te vitit 1915 si ushtar i regjimentit te 25-te te divizionit te rojeve ne ushtrine e Habsburgeve ne betejen e Karpateve.

Raif Dizdarevic nje nga shoket e ngushte te Titos dhe nje nga krere e fundit te shtetit te ish-Jugosllavise te sistemit presidencial me rotacion ka deklaruar se nje kopje e certifikates se vdekjes se Titos pra ajo e vitit 1915 mbahej nga Josifi dhe u gjet ne nje valixhe te tij me dokumente te fshehta ne vitin 1915. Ne dhomen e punes se Titos ndodheshin disa dokumente ne nje sirtar te fshehte mes te cilave ndodhej edhe kopja e certifikates. Ajo ishte leshuar nga Ministria e Luftes austro-hungareze dhe shoqerohej edhe nga nje liste e ushtareve te vrare dhe atyre te humbur ne lufte permes te cileve ishte edhe emri i Brozit. Ne nje nga deklaratat e rralla qe Tito ka leshuar per jeten e vet ka thene se kishte marre pjese ne luften e Karpateve ne vitin 1915 duke deklaruar se madje ne ate beteje te ashper ishte plagosur rende. Sipas nje historiani ai ka shkruar se kujtonte qe pas plages ishte shtrire ne nje vend me shume balte dhe befas ndersa zvarritej nje ushtar armik me mustaqe te trasha i qelloi edhe ne shpatullen e djathte. Nje mjek patolog nga Lubjana i cili i beri autopsine trupit te Titos pas vdekjes thote se ne shpatullen e tij nuk kishte asnje lloj shenje qe mund te kishte qene pasoje e goditjes. Origjina dhe vitet e para te jetes se Titos kane qene burim i vazhdueshem spekulimesh nga ana e historianeve dhe gazetareve. Nje nga dyshimet qe jane ngritur mbi vertetesine e origjines se tij eshte edhe zoterimi jo i mire i gjuhes kroate nga ana e Titos qe supozohet te ishte per te gjuha e nenes. Nderkohe Titoja ishte nje person qe fliste dhe shkruante ne menyre te rrjedhshme rusishten dhe gjermanishten dhe nderkohe komunikonte mjaft mire ne cekisht polonisht dhe anglisht. Nje tjeter publicist i Titos ka deklaruar se Tito ishte nje agjent i Kominternit i cili u infiltrua ne Mbreterine Jugosllave me detyren qe te organizonte Partine Komuniste. Biografi i tij zyrtar sugjeron se Tito mund te kete lindur ne Vjene dhe madje mund te kete marre pjese ne nje shkolle te sherbimeve te fshehta. Ka edhe nga ato thashetheme sipas te cilave Tito eshte djali i paligjshem i nje koloneli te famshem polak me emrin Lebedev.

Eumlshte shume e veshtire qe te besosh faktet per jeten e Titos para vitit 1928kur ai ishte akuzuar dhe kapur ne Zagreb per akuzen e aktiviteteve komuniste. Kur ai u zgjodh deputet ne Parlament ne vitin 1950 Zyra Federale e Statistikave e pyeti ne lidhje me disa te dhena personale. Pergjigjja e Titos ishte e shkurter Nuk jap informata personale.

Ka thashetheme edhe per faktin se Tito ua mbylli gojen te gjithe personave qe mund te kishin ndonje dijeni per te shkuaren e tij te hershme dhe madje edhe atyre qe tentuan te germonin ne kete te shkuar. Njeriu i quajtur J.B. Tito lindi ne nje familje aristokrate dhe kishte shume zakone te denja per nje njeri te arsimuar dhe te kultivuar ne ambientet aristokrate. Ai luante bilardo shah letra praktikonte kalerimin gjimnastiken dhe tenisin dhe fliste disa gjuhe te huaja. Nje bravaberes me gjithe keto cilesi ishte unik ne bote shkruante mjeku i tij personal ne nje interviste te dhene pas vdekjes se Titos. Madje ai thote se para se te vdiste Titoja i tha se nese mendonte se e njihte mire se kush ishte Titoja ishte teresisht i gabuar. E kam ditur qe ne fillim qe ke qene kurioz dhe ke dashur te dish gjithcka per mua dhe ta dish se ti di per mua me shume se te tjeret por nuk di gjene thelbesore kush jam une ne te vertete. Titon nuk e ka takuar askush dhe askush nuk do ta takoje e kishte vazhduar Titoja biseden. Me pas e kishte mbyllur me kete fraze Une jam Fausti... Ja tani me ne fund e di se kush jam. Dhe jo Fausti i Getes por Fausti i te gjithe Faustve.

Tito ishte nje plejboj nje joshes nje vrases i pameshirshem dhe nje diktator qe i kishte shoket e rralle. Kur perralla me emrin Jugosllavi shkoi drejt fundit mbetjet e krijuesit te saj u varrosen nen dy tonelata mermer ne Beograd ne mazoleumin e Shtepise se Luleve. Por te shumte jane ende ata qe besojne se ai nuk ishte Titoja i vertete.

Më shumë nga Sociale

Të gjitha ›