Trazime erotike
Subjektet e pikturave te Caravaggios jane shnderruar ne njerez te gjalle qe kercimtaret i kthejne ne figura skenike koreografike. Gjithkush nga ato leviz brenda hapesires qe Candeloro ka krijuar me elemente skenike te spikatura por qe ndricohet me drite hije mbreselenese. I harruar per tre shekuj ne erresire vepra e Caravaggios erdhi dekadat e para te shekullit te 20-te me nje Rilindje te madhe
Eumlshte vepra dhe jeta e Caravaggios arti i tij i shperndare ne gjashtedhjete minutat e baletit te koreografit Toni Candeloros qe i bejne jehone te djeshmes ne ditet e sotme. Nuk mund te kete gje me te gjetur se gjallerimi ne koreografi i pikturave te nje artisti qe preferonte te pikturonte subjektet e tij ashtu si i shikon syri me te gjithe defektet natyrale qe ato kishin sesa si krijesa te idealizuara. Subjektet e pikturave te Caravaggios jane shnderruar ne njerez te gjalle qe kercimtaret i kthejne ne figura skenike koreografike. Gjithkush nga ato leviz brenda hapesires qe Candeloro ka krijuar me elemente skenike te spikatura por qe ndricohet me drite hije mbreselenese. I harruar per tre shekuj ne erresire vepra e Caravaggios erdhi dekadat e para te shekullit te 20-te me nje Rilindje te madhe. Roberto Longi e solli ate edhe nje here e nxori mbi toke anonimatin dhe e vendosi ne traditen europiane. Koha qe e harroi ajo edhe solli perseri me te gjithe vlerat dhe influencen e tij ne stilin barok. Koncepti ideor i shfaqjes ka ardhur si ngasje dhe frymezim i koreografit nga ajo qe ai ka zbuluar ne vepren dhe jeten e piktorit. Candeloro si gjithmone ne veprat e meparshme dhe tek kjo e fundit jep pershtypjen e nje artisti thellesisht emotiv dhe delikat me nje ndjeshmeri qe te prek shume.
Ai nuk priret drejt historise dhe te mbetet jete pershkrues i subjektit ai gjen thelbin e zberthimit te karakterit ka shume te zhvilluar ndjesine e drames se personazhit te tij. Nuk verbohet nga jehona dhe madheshtia por behet njesh me materialen dhe shpirteroren e asaj cka do te trajtoje. Nuk i ben pershtypje qe muzika baroke e shkruar shekuj me pare te rrije prane kufirit muzikor te sotem. Ai e lidh te djeshmen me te sotmen ngaqe koha nuk e harron artin e vertete sado qe mund te ndodhe qe artisti te jete i lene per nje moment mbuluar nen toke. Ne cdo levizje dhe figure shohim artin koreografik qe rrezaton me ndjeshmeri boten e madhe te artistit te marre per model. Cdo episod ne mund ta quajme keshtu duket sikur frymezon mesazh te vecante per cilindo shikues.
Shfaqja fillon ne mes heshtjes kur autori hyn ne skene dhe hap siparin nga ku dalin modelet qe ai do te gjalleroje ne pikturat e tij. Jane trupat qe zhvishen dhe transformohen ne subjekte te piktures dhe koreografise. Sa prane ne kete rast jane keto dy gjini te artit. E kete rradhe mjeshterisht Ledia Sula Fatjon Lito dhe Elton Merja bejne qe vemendja te perqendrohet ne levizjet e tyre te shkrira ne muziken e Bocherinit. Skena mbushet nga plastika e gjetur e nje baroku ndash impresionues qe grupet skulpturore kaq te gjetura mbushur me nje gjuhe sa klasike dhe moderne mbeten ne kujtese edhe nga drita dhe hija ne ndricimin skenik qe vjen nga perdorimi dramatik qe madje nga kritiket konsiderohet teatral te chiaro-scuro qe eshte perdorur nga vete Caravaggio. Qe ne episodin e pare shihet qarte ideja e autorit koreograf shume guximtare per zhvillimet e sotme te fushes. Krijuesi artisti eshte vete mesazhi eshte talenti dhe vepra e tij qe ka mposhtur cdo pengese ne idealet dhe realizimet e tij. Ashtu sic fillon po ashtu dhe vazhdon Candeloro me grupin e modeleve qe do te pikturoje Rovena Shqevi Isida Mollaymeri Erald Zela Loreta Balaj Milena Nurka Julian Dervishi Besi Skura Elton Merja. Thellohet e ndermjetmja duke erresuar hijen dhe duke fiksur me vone subjektin me nje drite verbuese kur ne skene shfaqen Madalena dhe keshtu te interpretuara me shume mjeshteri dhe siguri profesionale nga Erisa Gina Odeta Dishnica Adela Mucollari dhe Evis Nallbani. Koreografia fiton me kete rast nje fryme engjellore ku personazhet kthehen pothuajse ne hyjni por gjithsesi te prekshem dhe te besueshem ne kerkimin e rruges se ndricuar nga Krijuesi drejt bardhesise se shpirtit te paster. Ne te tre keto episode te gjithe kercimtaret ne tekstin e tyre te pasur koreografik mbeten ne syte e kujtdo nga mjeshteria e koreografit piktura te gjalla qe te emocionojne e ruajne stilistiken e teresise se shfaqjes duhet pohuar qe eshte shume e vecante. Referimi ndaj krijimit muzikor Lutje per shpirtrat e trazuar te kompozitorit shqiptar Shpetim Kushta qe inspiron nje atmosfere henore lunore dhe te gjithkoheshme pervec se pjese e vizionit koreografik ne kete veper eshte njeheri gjurme e ngjizjes se ketij krijimi me emocionalitet shqiptar....
Influenca e Caravaggios ne stilin barok te ri qe doli nga rrenojat e manierizmit eshte thelbesore dhe shume e rendesishme per studiuesit dhe te gjithe ata qe krijojne mbi vepren e tij. Edhe ne episodin ne vazhdim Candeloro e zberthen po ne te njejtin princip keto por me nje grup tjeter kercimtaresh te tille ishin Ledia Sula Endri Shkoza Elton Merja Antonietta Buccolieri Jonida Onuzi Elona Nallbani Greta Hushi Evis Nallbani. Kercimi i tyre shquhet ne harmonine e levizjeve dhe figurave. Rrjedhshmeria pa pika te forta te temporitmit dhe intensitetit te kercimit. Trupa e gjithe tashme e njohur me stile forma dhe shkolla te kercimit ndonese per me pak se dy jave tregoi superim te leksionit te ri koreografik permes pergatitjes gatishmerise dhe kultures ekzekutimi mjaft professional gje qe publiku e njeh tashme edhe ne raste te tjera te demonstrimit te pasionit qe mund te konsdierohet si sekret i ketij grupi kercimtaresh te talentuar.
Atyre iu bashkua Enada Hoxha dhe Gerd Vaso ne episodin Drite ndash Hije ndash Rrefim dhe frike te titulluar. Te gjithe episodet i lidh nje bosht solid duke filluar qe nga skenografia e thjeshte por plot simbole me pak podiume dhe me te kuqen e paletes se piktorit qe duket here pas here te zere vendin e te dominoje ne idene e thurur me kujdes pergjate gjithe shfaqjes dhe qe thuret nga nje stil i vetem dhe i qarte. Enada dhe Gerdi pergatisin numrin ne vijim. Eumlshte ngrohtesia e lojes se tyre qe na fut ne episodin e fundit te shfaqjes qe titullohet Perendimi ndash Njeriu dhe Gjaku te interpretuar nga vete Candeloro. Monologu i gjate interpretuar nga ai ne muziken e Arcangelo Bellini Concerto Grosso eshte kuintesenca e botes se trazuar te piktorit ardhur ne kohe qe u harrua nga xhelozia zilija por edhe nga skandali qe provokuan veprat e tij aso kohe. Ne fundin e baletit Caravaggio ndash Gjak dhe Drite ndash artificio 401 Candeloro perjeton dhimbjen e madhe shpirterore dhe fizike qe piktori ben te flitet akoma sot per te. I vemendshem dhe ne kete rast Candeloro ne minutat e fundit te shfaqjes futet ne boten e tij shpirterore te mbushur me mistere dhe ankthe te perhershme. Keto ankthe zbulojne deri diku jeten dhe vepren e Caravaggios qe kane frymezuar ate ne imazhe te perftuara nga realiteti qe piktori ka perdorur ne mes njerezve qe sherbejne si modele te veprave te tij. Shfaqja eshte bashkohore me figura te mbushura me jete mbi nje platforme koreografike qe zhvillohet ne process dramatik. Pa nje shtjellim per te pasur qellim te pershkruaje jeten e subjektit ajo tingellon e qarte impresionuese qe bazohet mbi plastiken dhe levizjet e ndricuar nga drite ndash hije e gjetur mjeshterisht nga autori. Shfaqja u dha per tre nete rresht. Ne nivelin e saj pati dhe ne naten e dyte dhe sidomos ne te treten. Ne naten e dyte dhe sidomos te treten sic ndodh nuk ishte impenjimi dhe emocioni i nates se pare. Duhet te mos ndodhe qe shfaqjes se pregatitur dhe te dhene nje here nuk duhet ti lekundet asnje komponent por te ruaje freskine dhe kur ajo perseritet nje nate me pas. Mbase per vete atmosferen e grinjte te realietit tone jashte teatrit keto kohe dhe publiciteti per kete shfaqje nuk ngjiti me kohe une uroj autorin Candeloro nga Italia fqinje per krijmtarine e tij te vecante drejtorine e Teatrit Kombetar te Operas dhe Baletit qe ideon ngjarje te tilla te gjithe trupen dhe solistet per shfaqjen e percjelle me shume kulture qe na dhuruan keto nete te ngarkuara shkurti.