Veshkat, 1 ne 10 shqiptare i prekur

Sonila Isaku
Semundjet e veshkave duket se kane vene nen kthetra shqiptaret. Ne diten boterore te kesaj semundjeje raportohen edhe shifra alarmante, ku nje ne dhjete persona mbi moshen 30 vjec ka probleme me veshkat. Ndonese sot nuk ka te dhena te sakta per numrin e te prekurve, qe nga shtatori i vitit te kaluar ka filluar te mbahet nje regjister kombetar per keta te semure. Sipas mjekeve nefrologe, megjithese kjo semundje avancon ngadale, pasojat qe mund te lene ne shendetin e njerezve jane te medha. Prandaj keshillohet parandalimi i tyre. "Semundjet e veshkave jane nga ato semundje kronike me te perhapura. Por e rendesishme eshte qe me mire te parandalosh ato sesa t'i mjekosh", eshte shprehur shefi i nefrologjise, Nestor Thereska. Sipas tij, ajo qe ia vlen te theksohet eshte se ne vitet e ardhshme ne te gjithe boten priten "epidemi" te semundjeve te veshkave. "Ne ndodhemi para nje fakti, vitet e ardhshme do te jete dekada e epidemise se semundjeve ne veshka. Kjo do te thote se do te kete nje rritje katastrofale, te numrit te semureve me semundje kronike te veshkave", ka nenvizuar Thereska. Te dhenat tregojne se ne vitin 2015, ne bote 36 milione persona do te vdesin nga kjo semundje.
Shkaktaret
Mjeket shqiptare ende nuk mund te saktesojne se cilet jane shkaktaret kryesore qe shkaktojne keto semundje, por me i rendesishmi mbetet trashegimia. Semundjet ne vesha shkaktohen edhe nga semundje te tjera kronike sic jane diabeti, tensioni arterial si dhe semundje te zemres. "Trashegimia familjare mbetet nje nga shkaktaret kryesore te shfaqjes se ketyre semundjeve. Ka sinjalizime ne te gjithe boten, por edhe te ne se eshte rritur ne menyre te konsiderueshme numri i te prekurve nga diabeti nje semundje qe prek organin e veshkes", ka nenvizuar shefi i nefrologjise, Nestor Thereska. Sipas tij, rritja e sasise se sheqerit ne gjak ndikon drejtpersedrejti ne shfaqjen me sasi te albumines, duke te cuar drejt semundjes kronike te veshkave.
Diabeti
Rreth 40 per qind e diabetikeve jane te predispozuar te vuajne nga semundje te veshkave dhe kerkojne transplantim, dialize apo hemodialize. Por ky grup pacientesh eshte edhe me i rrezikuari per te humbur jeten me shpejt se ata persona qe vuajne nga semundje te tjera kronike. Sipas mjekeve, jetegjatesia e personave te cilet mosfunksionimin e veshkes e kane "dhurate" nga nje semundje tjeter, mund te jetojne 5 deri ne 10 vjet. "Nje nga keto komplikacionet me te veshtira per pacientet eshte nefropatia diabetike, pra prekja e veshkave nga diabeti", pohojne mjeket nefrologe. Sipas tyre, kjo lloj semundje ne fillimet e saj ka vetem disa shenja te lehta, si pak albumine, proteina dhe manifestohet me rritje te kratinines.
Dializa
Pacientet, te cilet vuajne prej vitesh nga veshkat dhe kjo e fundit kur humb funksionin e kane te nevojshme kryerjen e dializes. Sot, ne Shqiperi, numerohen rreth 164 paciente, te cilet marrin kete sherbim ne Qendren Spitalore Universitare "Nene Tereza". "Gjate ketyre dy viteve eshte rritur mbi 100 per qind numri i te semureve qe trajtohen me dialize ne Shqiperi", ka thene Thereska. Por, pervec qendrave te pakta ajo qe mbetet shqetesim per keta paciente eshte edhe kurimi, qe duhet te bejne me turne. Kjo per shkak te aparaturave, te cilat jane te pakta ne numer.
Kurimi, 15 mije euro per nje pacient
Kalkulimet e bera nga Drejtoria Ekonomike ne Ministrine e Shendetesise kane nxjerre se duhen 15 mije uro per te kuruar nje pacient, i cili vuan nga semundje te veshkave dhe kryen dialize. Nderkohe qe kurimi per pacientet e tjere, qe nuk marrin kete sherbim, por mjekime te tjera, shkon deri ne 5 mije euro ne vit. Edhe vete mjeket nefrologe pranojne per cmimet e shtrenjta te medikamenteve qe kurojne ate, si dhe pamundesite e buxhetit per te mbuluar te gjitha keto shpenzime. "Keto semundje jane te kushtueshme per buxhetin e qeverise ne vendin tone. Megjithese nga viti ne vit buxheti eshte rritur, sidomos tre vitet e fundit", eshte shprehur shefi i nefrologjise. Por nga ana tjeter eshte rritur ndjeshem edhe numri i pacienteve, te cilet kerkojne trajtim. Vetem ne QSUT trajtohen 103 persona, kurse ne te gjithe vendin jane 164 persona. E vetmja menyre shpetimi per keta te semure eshte kryerja e transplantimit te veshkes, por qe kjo eshte e pamundur. Ne vendin tone deri me sot vetem 3 persona kane perfituar transplantim te veshkes falas nga shteti dhe kjo fale marreveshjeve te nenshkruara me vendet fqinje. Pas, ngritjes se salles se operacionit, rreth muajit qershor mendohet se do te kryhen edhe transplantimet e para ne QSUT.
Kontrolli i albumines nje here ne vit
Mjeket nefrologe rekomandojne per kryerjen e analizave per te gjithe ata persona, te cilet jane mbi 30 vjec. Kjo per vete faktin se ata jane me te predispozuar per t'u prekur nga semundjet e veshkave. "Qellimi yne sot, ne Diten Boterore te Veshkave, eshte sensibilizimi i popullates, sidomos te asaj mbi 30 vjec. Ketyre personave iu rekomandohet qe te pakten nje here ne vit te kryejne analizat e urines per te zbuluar pranine e albumines ne urine", ka nenvizuar shefi i nefrologjise. Po keshtu, kryerja e analizave rekomandohet edhe per zbulimin e infeksioneve te ndryshme qe mund te shkaktojne semundje te renda. Nderkohe qe ata persona, te cilet kane edhe histori familjare, sepse kjo semundje eshte e trashegueshme. Shefi i nefrologjise eshte shprehur se "personat me te rriskuar jane ata qe kane nje familjar te tyre me semundje te veshkave. Ndaj duhet te kryejne keto analiza, sepse nje mjekim i hershem do te parandaloje semundjen". Nderkohe qe per personat mbi 50 vjec rekomandohet kryerja e analizave dy here ne vit, pasi kjo kategori eshte me e predispozuar.
Dializa, nevojiten 3 qendra trajtimi
Mjeket e pavijonit te nefrologjise kane kerkuar shtimin e tre qendrave te tjera per kryerje te dializes dhe hemodializes. Duke pare numrin e pacienteve te rretheve, te cilet jane shtuar gjate viteve te fundit dhe rretheve nga vijne, ata i kane drejtuar Ministrise se Shendetesise kerkesen per shtimin e tyre. "Kerkojme hapjen e nje apo dy qendrave te dializes ne Pogradec, pasi pacientet ne keto qytete e marrin sherbimin ne Maqedoni", ka thene shefi i nefrologjise. Nderkohe qe nevojitet ngritja e dy qendrave te tjera ne Fier dhe Durres, per te lehtesuar punen e pavijonit te QSUT-se. Nga ana tjeter edhe hapja e qendrave private te dializes pritet te ndikoje ne zbutjen e mbingarkeses se mjekeve dhe infermiereve ne spitalin terciar.