"Zgjedhjet, dÃ«shtim i madh, njÃ« dramÃ« kombÃ«tare"

Jean-Louis Laurens, drejtor i PÃ«rgjithshÃ«m pÃ«r DemokracinÃ« dhe ÃÃ«shtjet Politike nÃ« KÃ«shillin e EuropÃ«s

"DÃ«shtimi kryesor pÃ«r mua nÃ« ShqipÃ«ri janÃ« zgjedhjet elektorale. Sa herÃ« ka zgjedhje ato kthehen nÃ« njÃ« dramÃ« kombÃ«tare, ndÃ«rkohÃ« qÃ« duhet tÃ« jenÃ« pjesÃ« normale e ndÃ«rtimit tÃ« institucioneve".

Jean-Louis Laurens, drejtor i PÃ«rgjithshÃ«m i DrejtorisÃ« sÃ« PÃ«rgjithshme tÃ« DemokracisÃ« dhe ÃÃ«shtjeve Politike nÃ« KÃ«shillin e EuropÃ«s, i cili e njeh ShqipÃ«rinÃ« prej dekadash dhe qÃ« ka ndjekur ecjen e vÃ«shtirÃ« tÃ« vendit nÃ« 20 vite demokraci, e thotÃ« pa dorashka vlerÃ«simin pÃ«r vendin tonÃ«.

KÃ«to ditÃ« ai gjendej nÃ« TiranÃ« pÃ«r njÃ« vizitÃ« zyrtare, ku asistoi edhe nÃ« ndarjen e diplomave tÃ« reja tÃ« ShkollÃ«s Shqiptare tÃ« Studimeve Politike, por edhe pÃ«r reformimin e ZyrÃ«s sÃ« Informacionit tÃ« KiE-sÃ«. NÃ« njÃ« intervistÃ« tÃ« shkurtÃ«r pÃ«r gazetÃ«n "Shekulli" ai shpjegon disa nga pikÃ«pjekjet fondamentale qÃ« e lidhin atÃ« personalisht dhe institucionalisht me ShqipÃ«rinÃ«.

NÃ« ZyrÃ«n e Informacionit tÃ« KiE-sÃ« nÃ« TiranÃ« mÃ«suam mbi njÃ« ndryshim struktural tÃ« saj dhe jo vetÃ«m nÃ« TiranÃ«, por dhe nÃ« vende tÃ« tjera europiane qÃ« janÃ« jashtÃ« BE-sÃ« dhe aspirojnÃ« tÃ« anÃ«tarÃ«sohen. Konkretisht mbyllje dhe rihapje tÃ« tyre.

ÃfarÃ« pÃ«rmbajnÃ« kÃ«to ndryshime?

Jean-Louis Laurens: ÃshtÃ« njÃ« histori e gjatÃ« ky ristrukturim. Por shkurtimisht, Sekretari i ri i PÃ«rgjithshÃ«m i KiE-sÃ« njÃ« nga reformat qÃ« ndÃ«rmori ishte ajo mbi praninÃ« tonÃ« institucionale jashtÃ«. Kjo do tÃ« thoshte mbyllje e zyrave dhe rihapje e tyre nÃ« janar tÃ« 2011 me terma tÃ« plota nÃ« shumÃ« vende ku ne kemi praninÃ« tonÃ«, jo vetÃ«m nÃ« TiranÃ«. QÃ« nga janari 2011 do tÃ« ketÃ« dy kategori zyrash tÃ« KiE-sÃ«.

NjÃ« do tÃ« jetÃ« zyra ndÃ«rlidhÃ«se me organizata ndÃ«rkombÃ«tare qÃ« do tÃ« ngrihet nÃ« Bruksel dhe qÃ« do tÃ« mbajÃ« lidhjet me BE-nÃ«. NjÃ« zyrÃ« do tÃ« jetÃ« nÃ« VjenÃ« dhe do tÃ« mbajÃ« lidhjet me OSBE-nÃ«. NjÃ« do tÃ« jetÃ« nÃ« VarshavÃ« dhe do tÃ« mbajÃ« kontaktet me ODIHR-in.

KÃ«to i pÃ«rkasin kategorisÃ« sÃ« parÃ«. Kategoria e dytÃ« pÃ«rfshin ato vende pÃ«r tÃ« cilat BE ka interes tÃ« veÃ§antÃ« dhe janÃ« gjithsej dhjetÃ« vende si; Serbia, BosnjÃ«-Hercegovina, ShqipÃ«ria, Kosova, Ukraina, Moldavia, Rusia, Azerbajxhani, Armenia dhe Gjeorgjia.

KÃ«to zyra do tÃ« drejtohen nga njÃ« pÃ«rfaqÃ«sues ndÃ«rkombÃ«tar dhe njÃ« tjetÃ«r kombÃ«tar apo ndÃ«rkombÃ«tar dhe kanÃ« pÃ«r qÃ«llim rritjen e bashkÃ«punimit, decentralizimin e kompetencave dhe shÃ«rbimeve pÃ«r tÃ« rritur operativitetin.

PÃ«r sa i pÃ«rket TiranÃ«s, kÃ«tu do tÃ« kemi njÃ« prani ndÃ«rkombÃ«tare dhe njÃ« drejtues programesh apo veprimesh qÃ« mund tÃ« jetÃ« edhe shqiptar.

ShqipÃ«ria ka nÃ«nshkruar shumÃ« konventa dhe projekte tÃ« pÃ«rbashkÃ«ta europiane nÃ« shumÃ« fusha si mbi tÃ« drejtat e njeriut, ekstradimin, vlefshmÃ«rinÃ« ndÃ«rkombÃ«tare tÃ« gjykimeve penale, asistencÃ«n nÃ« Ã§Ã«shtjet penale, transferimin e personave tÃ« dÃ«nuar, pÃ«r njohjen e arsimit tÃ« lartÃ« nÃ« Rajonin Europian etj.

ÃfarÃ« Ã«shtÃ« zhvilluar mÃ« mirÃ« dhe Ã§farÃ« mÃ« keq nÃ« kÃ«ndvÃ«shtrimin tuaj?

Jean-Louis Laurens: Ka pasur shumÃ« progres tÃ« suksesshÃ«m sidomos nÃ« ShkollÃ«n shqiptare tÃ« Studimeve Politike. NjÃ« nga projektet qÃ« unÃ« kam pÃ«r zemÃ«r Ã«shtÃ« dhe Shkolla e MagjistraturÃ«s.

Ka pasur programe specifike pÃ«r ShqipÃ«rinÃ« apo me qasje rajonale, por reformat janÃ« proces dhe ka ende punÃ« pÃ«r tÃ« bÃ«rÃ«. Reformat kanÃ« bÃ«rÃ« qÃ« ShqipÃ«ria tÃ« bÃ«het palÃ« e shumÃ« konventave europiane.

Tani lind nevoja qÃ« ShqipÃ«ria tÃ« ndihmohet pÃ«r tÃ« implementuar siÃ§ duhet kÃ«to Konventa, nÃ« tÃ« cilat bÃ«n pjesÃ«. PÃ«r shembull, pasja e njÃ« programi nÃ« luftÃ«n kundÃ«r korrupsionit bÃ«ri qÃ« ShqipÃ«ria tÃ« nÃ«nshkruajÃ« KonventÃ«n kundÃ«r Korrupsionit dhe tÃ« asistojÃ« nÃ«pÃ«rmjet kÃ«tij programi nÃ« nivele tÃ« ndryshme pÃ«r tÃ« luftuar korrupsionin.

Por ndÃ«rkohÃ«, pavarÃ«sisht procesit nÃ« zhvillim qÃ« pÃ«rmendni ju zoti Laurens, korrupsioni mbetet epidemia kolektive nga lart-poshtÃ« nÃ« ShqipÃ«ri.

Si mund tÃ« ndikojÃ« edhe mÃ« tepÃ«r me strategji komplekse KiE tek qeveritÃ« shqiptare pÃ«r kÃ«tÃ«?

Jean-Louis Laurens: GjithmonÃ« mund tÃ« bÃ«het mÃ« mirÃ« dhe jo vetÃ«m nÃ« ShqipÃ«ri. Kam pasur fatin ta njoh ShqipÃ«rinÃ« para njÃ«zet vjetÃ«sh, kur nuk kishte as Ministri DrejtÃ«sie, madje edhe mÃ« pÃ«rpara kur pÃ«r kuriozitet sociologjik dÃ«gjoja Radio-TiranÃ«n komuniste. Dhe nga Ã§do kÃ«ndvÃ«shtrim qÃ« ta shohÃ«sh ShqipÃ«ria nuk Ã«shtÃ« mÃ« ajo qÃ« ka qenÃ« dhe ka ndryshuar jo pak, nÃ«se e krahasojmÃ« edhe me vendet e tjera ish-komuniste, me tÃ« cilat nuk ka tÃ« njÃ«jtÃ«n pikÃ« nisjeje.

ShqipÃ«ria ishte vendi i vetÃ«m nÃ« EuropÃ« totalisht i mbyllur. Ishte njÃ« vend plot me bunkerÃ«, ndÃ«rsa tÃ« tjerÃ«t kishin njÃ« perde tÃ« hekurt. Por ju ishit kundÃ«r gjithÃ« pjesÃ«s tjetÃ«r tÃ« botÃ«s.

Por nuk ju duket se janÃ« shumÃ« njÃ«zet vjet pÃ«r tÃ« bÃ«rÃ« edhe mÃ« shumÃ« e mÃ« mirÃ«?

Jean-Louis Laurens: VÃ«rtet. ShqipÃ«ria ka humbur efektivisht shumÃ« kohÃ«. PolitikanÃ«t shqiptarÃ« duhet tÃ« shihnin progresin e vendit dhe tÃ« mirÃ«n e njerÃ«zve pÃ«rpara interesave personale dhe politike. PolitikanÃ«t shqiptarÃ« nuk duhet tÃ« flasin pÃ«r kundÃ«rshtarin politik sikur tÃ« jetÃ« njÃ« armik.

Por dÃ«shtimi kryesor pÃ«r mua nÃ« ShqipÃ«ri janÃ« zgjedhjet elektorale. Sa herÃ« ka zgjedhje ato kthehen nÃ« njÃ« dramÃ« kombÃ«tare. NdÃ«rkohÃ« qÃ« duhet tÃ« jenÃ« pjesÃ« normale e ndÃ«rtimit tÃ« institucioneve.

Por Ã§do zgjedhje nÃ« ShqipÃ«ri, flas jo vetÃ«m pÃ«r kÃ«to tÃ« fundit por nÃ« vijimÃ«si nÃ« kÃ«to njÃ«zet vjet, janÃ« element destabilizmi, burim problemesh dhe jo zgjidhje problemesh.

Dje ishte dita e parÃ« e ShqipÃ«risÃ« pa viza nÃ« EuropÃ«. NdÃ«rkohÃ«, jo pak shqiptarÃ« patÃ«n probleme nÃ« pikat kufitare. Iu kÃ«rkojnÃ« para me vete, rezervim hoteli, biletÃ«n e kthimit etj, detaje jo tÃ« paarsyeshme, por jo dhe tÃ« standardit tÃ« njÃ« qytetari europian tÃ« BE-sÃ«.

Jean-Louis Laurens: ÃshtÃ« vÃ«shtirÃ« pÃ«r mua si funksionar i KiE-sÃ« qÃ« tÃ« flas pÃ«r politikÃ«n e vizave. Sa pÃ«r problemet e sotshme Ã«shtÃ« mjaft normale tÃ« ketÃ« probleme, sepse Ã«shtÃ« dita e parÃ«. Nuk Ã«shtÃ« normale qÃ« tÃ« shkojÃ« vaj qÃ« ditÃ«n e parÃ«. Nuk di si mund ta komentojÃ« politika, por njÃ« nga vlerat fondamentale Ã«shtÃ« liria e lÃ«vizjes. Dhe sot Ã«shtÃ« pÃ«r shqiptarÃ«t Ã«shtÃ« njÃ« ditÃ« e madhe.

Personalisht se Ã§farÃ« mendoj unÃ« plus pÃ«r liberalizimin e vizave? PerveÃ§ aspektit pozitiv, si rrezik shoh ikjen e trurit nga ShqipÃ«ria. ShqipÃ«ria pas liberalizmit tÃ« vizave mund tÃ« ndeshet me kÃ«tÃ« rrisk, ndaj tÃ« cilit duhet tÃ« dijÃ« t'i qaset nÃ« mÃ«nyrÃ« racionale, qÃ« intelektualÃ«t shqiptarÃ« ta gjejnÃ« veten nÃ« atdhe.

PÃ«rpara pak javÃ«sh nÃ« njÃ« media zviceriane u botuan tituj dhe foto islamofobiste pÃ«r rrezikun qÃ« i kanoset ZvicrÃ«s nga boshnjakÃ«t dhe shqiptarÃ«t pas liberalizmit tÃ« vizave.

ÃfarÃ« atmosfere pÃ«rkapni ju si diplomat ndaj kÃ«saj dukurie?

Jean-Louis Laurens: Islamofobia nuk i pÃ«rket vetÃ«m ZvicrÃ«s. UnÃ« jam francez dhe nÃ« FrancÃ« ka njÃ« parti ksenofobiste, qÃ« nuk ka pak mbÃ«shtetje dhe fansa. PÃ«rtej konceptit dhe problemit tÃ« IslamofobisÃ« nÃ« EuropÃ« po rritet problemi i pranimit tÃ« asaj qÃ« Ã«shtÃ« ndryshe, tÃ« 'tÃ« ndryshmit'.

NÃ«se gjatÃ« kÃ«saj vere ndodhi ajo qÃ« ndodhi me romÃ«t, do tÃ« thotÃ« se ka diÃ§ka serioze nÃ« pranimin e 'tÃ« ndryshmit'.

NÃ«se ka njÃ« mesazh fondamental pÃ«r t'u thÃ«nÃ« nÃ« EuropÃ« sot ai Ã«shtÃ«: "TÃ« jetojmÃ« tÃ« ndryshÃ«m dhe sÃ« bashku". Por pÃ«r ta pÃ«rqafuar kÃ«tÃ« lipset arsimim i gjerÃ«, humanizÃ«m, bujari sociale etj.

QÃ« do tÃ« thotÃ« se pavarÃ«sisht se mÃ« shumÃ«, jo vetÃ«m ne shqiptarÃ«t kemi probleme tÃ« mÃ«dha dhe progresi drejt standardeve kolektive, globale Ã«shtÃ« 'detyrÃ« shtÃ«pie' edhe e EuropÃ«s dhe gjithÃ« botÃ«s.

E meqÃ« ra fjala, si diplomat me njohje tÃ« vjetra me ShqipÃ«rinÃ« dhe nÃ« funksionin e lartÃ« qÃ« ju keni nÃ« KiE, ju zoti Laurens si i parashihni hapat e ShqipÃ«risÃ« nÃ« BE?

Jean-Louis Laurens: Do t'i referohem opinionit tÃ« raportit tÃ« fundit tÃ« BE, qÃ« vÃ«ren progres, por edhe probleme. UnÃ« kÃ«shilloj politikÃ«n shqiptare qÃ« tÃ« pÃ«rdorÃ« maksimalisht anÃ«tarÃ«simin qÃ« ShqipÃ«ria ka qÃ« prej vitit 1995 nÃ« KiE pÃ«r tÃ« marrÃ« mbÃ«shtetje edhe nga BE. Pasi dhe shumÃ« prioritete dhe sugjerime qÃ« ka KiE pÃ«rkojnÃ« dhe janÃ« nÃ« fushÃ«n e veprimit drejt BE-sÃ«.

Por pÃ«rgjigjen mÃ« tÃ« mirÃ« e kanÃ« vetÃ« shqiptarÃ«t. Sa mÃ« mirÃ« tÃ« punojnÃ« shqiptarÃ«t pÃ«r tÃ« mirÃ«n e tyre, aq mÃ« afÃ«r Ã«shtÃ« edhe Europa.

Më shumë nga Politika