Zgjedhjet spanjolle dhe loja europiane

Është vetëm një rastësi apo një reflektim i botës ku  jetojmë, që dy zgjedhjet e fundit elektorale në historinë e politikës spanjolle - ajo e vitit 2004 dhe e sotmja - kanë ardhur si rezultat i dy ngjarjeve (sulmet me bomba në Madrid dhe “thellimi i krizës së euros”), të cilat tregojnë një paaftësi të vërtetë dhe dramatike për të ndarë realitetin kombëtar nga kuadri ndërkombëtar. Sot si në vitin 2004, janë sfidat e sigurisë (ajo fizike në 2004, sot ekonomike) me të cilat qytetarët ballafaqohen, dhe nuk marrin parasysh kufijtë kombëtarë.
Për të rivendosur besueshmërinë ndërkombëtare të Spanjës dhe t’i dhënë një vend në ballë të projektit evropian është e nevojshme për të rifilluar rritjen ekonomike të vendit, krijimin e vendeve të reja të punës me  cilësi dhe të përmirësojmë produktivitetin. Me pak fjalë, ne duhet të korrigjojë gabimet e së kaluarës. Sakrifica që rrjedhin nga shkurtimet e taksave dhe reformat strukturore do të provohen të kota nëse nuk do të jenë të shoqëruara nga një proces vendimmarrës europian në përputhje me atë në Spanjës.
Nëse sondazhet nuk do të bëjnë gabime, ndryshimi i ardhshëm i qeverisë në Spanjë do të përfundojë me katër vendet e Evropës Jugore, që kanë përjetuar vështirësi për të financuar veten. Rruga e ndjekur nga të katër kombet, megjithatë, kanë qenë shumë të ndryshme: Portugalia ka shkuar afër një bailout (afër falimentit), por duket relativisht e qëndrueshme, Greqia është ende nën stuhi, Italia është në provë, e udhëhequr nga një qeveri e përkohshme teknike dhe ka si detyrim nënshtrimin  e përsëritur ndaj provimeve, ndërsa Spanja, pasi ka kryer reforma të thella, zbuloi se ato nuk ishin të mjaftueshme, ose janë injoruar tërësisht nga tregjet.
Qeveritë evropiane jugore tashmë i kanë luajtur (ose janë gati për të luajtur), të gjitha kartat në dispozicion të tyre: shkurtime, kursim, qeveri teknike dhe çdo gjë tjetër. Përveç kësaj, pritja e ftohtë ndaj krijimin të qeverive teknike në Itali dhe në Greqi nga ana e tregjeve, e shumëzuar me rritje dramatike të Spread-it në Spanjë, tregon se zgjidhjet e krizës duhet të kërkohen jashtë kufijve kombëtarë.
Duke reaguar me pak besim ndaj reformave kombëtare, tregjet kanë treguar se e dinin, s’e njihnin se do të ishte e vështirë. Gjithashtu ato kanë ardhur në përfundimin, që ende janë vegimtare për liderët evropian: se për sa kohë tregjet do të dyshojnë tek gatishmëria e Gjermanisë dhe Banka Qendrore Europiane për të vepruar si huadhënës të instancës së fundit, kriza nuk do të ketë fund. Gjithnjë e më shumë dhe çdo ditë që shkon kjo  bëhet më qartë.
Letrat e Angela Merkel - Kancelaria gjermane Angela Merkel ka përsëritur disa herë (e fundit këtë javë), se "në qoftë se euro bie, bie edhe Evropa”, dhe shtoi se "Evropa po përjeton kohën e saj më të vështirë që nga viti i dytë Luftës së Dytë Botërore”. Shumë operatorë financiarë dyshojnë, megjithatë, se Merkel është duke bërë bllof, dhe ata kanë arsye të mira për të menduar kështu: Kancelaria vazhdon ta teprojë me tonin dramatik të deklaratave të saj për të ardhmen e Evropës dhe krahasimet me Luftën e Dytë Botërore, por kërcënimet e saj humbin kredibilitetit, kur ajo përsërit se Traktati i Lisbonës nuk lejon blerjen e letrave me vlerë nga Banka Qendrore Europiane, dhe se lëshimi i eurobonove nuk është një zgjidhje praktike. Dëshira për reforma të vendeve të Europës Jugore është testuar fort, dhe në fund testi është miratuar. Tani është Gjermania që duhet të provojë se ata janë të gatshëm për kompromis. Në Itali dhe në Greqi momenti i së vërtetës arriti javën e kaluar, kur u zbulua blofi dramatik i Berluskonit dhe i Papandreut. Tani është radha e Berlinit. Merkel duhet të tregojnë kartat e saj, dhe shumë shpejt.
Skenarët e përhapjes së krizës së Euros - Efekti i infektimit. Kjo është tema që ne do të dëgjojmë në javët e ardhshme. Ndërsa, ajo që po ndodh në Europë ka marrë tashmë formën e një epidemie, që filloi nga Islanda, është përhapur në Irlandë, Greqi dhe Itali, ku dhe arriti në natyrën e saj të vërtetë, dhe ka shpërthyer në mënyrë akute sesa në vende të tjera. Dje, Mario Draghi, president i BQE, e tha se në mënyrë të qartë: “fondi i shpëtimit të shteteve (EFSF) duhet të fillojnë sa më shpejt të jetë e mundur. Situata Europiane mund të shkojë më keq”. Por Draghi e di se problemi është në shtëpinë e tij, BQE. Sepse në qoftë se virusi është përhapur, kjo dhe për faj të pamundësisë së veprimit të Bankës Qendrore Europiane, e cilat me statut mund të huazojë para për bankat, por jo për shtetet.
Virusi që ka goditur zonën e euros tashmë ka marrë drejt Spanjës, zgjedhjet e sotme për ndryshimin e qeverisë (Banka Qendrore tha se vuajtjet e brendshme të regjistruara nga ana e bankave arriti në 7,16% të kredive, më të larta që nga viti 1995), dhe Franca. Po, Franca e fortë, nën presion nga agjencitë e vlerësimit (Rating) kanë bërë që qeveria të  fusë duart  në llogari dhe mbi “portofolin”, duke i dhënë kështu dritën e gjelbër paketës së rëndë fiskale që nga viti 1945. Ajo që lidh të gjitha vendet e BE, dhe që lejon që virusi të përhapet lehtë është pikërisht Banka Qendrore Evropiane. Dhe nuk është problem  shoferi. Mario Draghi, presidenti i ri, mori  brohoritje e tregjeve dhe të komunitetit ndërkombëtar. Çështja është se “Në SHBA Banka qendrore, FED, me statut mund të blejë borxhin e shteteve që kontrollon”, thotë Gian Paolo Bazzani, CEO i Saxo Bank Italisë. Dhe në “Europë nuk mund ta bëjë këtë”. Çfarë do të thotë kjo? Që FED në SHBA është “huadhënës i fundit”,që ofron para dhe shteteve duke blerë titujt e vendeve në vështirësi, në situata të jashtëzakonshme. Ndërhyn dhe kujdeset (përkohësisht) për sëmundjen. "Në Europë, Banka Qendrore Evropiane, e ndikuar politikisht nga Gjermania, ka ruajtur misionin e vet të monitorimit në ngritjen e çmimeve, pra të inflacionit, duke punuar vetëm në normat e interesit: duke i shkurtuar ose ngritjen e tyre, në varësi të momentit”, thotë Bazzani. “Dhe kur tregjet e kuptuan se ata nuk do të bënin asgjë, ose megjithatë shumë pak, për të mbështetur borxhit grek dhe pastaj atë italian, i hapën rrugë spekulimeve”. Dhe kjo nuk është e gjitha. Spanja, Franca dhe Austria janë edhe vendet të cilat në ditët e  ardhshme do të dëgjohet dhe më. "Presidenca franceze është përpjekur disa herë për të shkarkuar të gjithë fajin e krizës në Itali, por në realitet ata kanë 1.700 miliardë borxh në rritje dhe do të duhet të shpenzojë rreth 50 miliardë për interesin vetëm paketën e re financiare të sapo nisur”, thotë Bazzani. Prova, përsëri, janë Spread-i, përndryshe: dallim në mes të diferencës së obligacioneve të qeverisë dhe asaj të Gjermanisë. Ato të Francës, muajin e kaluar, çmimet mbi obligacionet u rritën 100-160 pikë. Ata spanjollet 300-445 pikë. "Ato do të vazhdojë të jenë nën presion" thotë shkurt numri një i Saxo Bank. Zgjidhja? "BQE duhet të reformojë statutin e saj dhe të bëhet një huadhënës i fundit, si Fed i SHBA-ve. Dhe Shtete të veçanta  duhet të provojnë se mund të fusin duart kryesisht në reformat e sistemit të taksave dhe produktivitetit të bizneseve të tyre”.
Marrë nga Revista Panorama