40 % e bizneseve në Shqipëri, ryshfete administratës tatimore

Studimi i Organizatës Botërore të Punës: Administrata tatimore e korruptuar

N Shqipri 40% e bizneseve korruptojn me ryshfete administratn publike t tatim-taksave pr t marr shrbimet prej saj. Ndrsa 37 % e biznesit zgjedh m mir të jap ryshfet sesa t paguaj taksat. Kto jan t dhnat q publikon raporti i fundit i Organizats Ndrkombtare  t Puns (ILO – International Labour Organization), n bashkpunim me Shoqatn Biznes Albania me seli n Tiran, n nj studim pr mnyrn sesi operon biznesi n Shqipri.
Studimi
Raporti n fjal mbshtetet n t dhnat e vjela nga anketimi i 500 ndrmarrjeve t vogla dhe t mesme n nivel kombtar. Konkluzioni i tij kryesor sht se bizneset  zgjedhin ryshfetin n vend t ligjit n kushtet e nj administrate publike burokrate, jo efikase dhe t  korruptueshme. Raporti paraqet nj realitet ku 40 % nga 500 bizneset e vogla dhe t mesme t intervistuara, pranojn t ken paguar ryshfet pr t marr nga administrata publike shrbime.
Burokracitë
Sipas raportit subjektet private jan vonuar nga punonjsit e administrats tatimore, enkas q ti detyrojn t mbarojn punë duke u dhn para nn dor. Ndrsa  37% e tyre pohojn nj dukuri tjetr: rritjen e barrs fiskale dhe t tarifave t shrbimeve n at mas, q pr bizneset  kostoja del m e ult kur japin ryshfet nn dor sesa kur paguajn taksat. Raporti i Organizats Ndrkombtare t Puns dhe Shoqats Bisness Albania nnvizon edhe nj faktor tjetr: dshtimi i operimit prmes nj sistemi t kompjuterizuar pr t paguar taksat, shoqruar me presionet e administrats tatimore prmes kontrolleve arbitrare, pr t krijuar kushte q bizneset tu japin m mir para nn dor sesa t paguajn gjobat.
Presioni
Sipas ktij raporti 76% nga 500 bizneset e intervistuara jan t shqetsuar nga presioni q ushtron mbi ta administrata publike e tatimeve. Ndrsa 90 % e tyre e konsiderojn t ult efikasitetin me t cilin operon kjo administrat. Sipas raportit, dhnia e ryshfetit vjen edhe nga humbja e besimit tek sistemi gjyqsor, t cilin 90% e bizneseve t intervistuara e cilsojn thellsisht t korruptuar.

49 % e shqiptarëve ryshfet
në spitale, gjyqe dhe shkolla
Por nuk jan vetm bizneset q preferojn ryshfetin n vend t zbatimit t ligjit. Nga nj sondazh n nivel rajonal, t kryer nga kompania e mirnjohur GALLUP n partneritet me Lëvizjen Europiane në Shqipëri, rezulton q 49 % e shqiptarëve japin ryshfet pr t marr shërbime n sektort publik t mjekësis, gjyqësorit dhe arsimit. Kjo shifr e v Shqiprin n krye t vendeve t rajonit pr dhnien e ryshfetit. Gledis Gjipali, Drejtor Ekzekutiv i Lëvizjes Europiane në Shqipëri, thot pr programin shqip t Deutsche Ëelle-s se sipas sondazhit, niveli i dhënies së ryshfetit në BosnjHercegovin është 18%, në Maqedoni 13%, në Mali të Zi dhe në Serbi 12%, në Kroaci 10% dhe  në Kosovë 9%. Një bashkjetes mes mentalitetit, formimit kulturor nga njra an dhe kushteve socialekonomike nga ana tjetr, e kanë kthyer ryshfetin n Shqipri n kmbim t shërbimeve nga sektori publik n nj dukuri q po fiton legjitimitet, si diçka normale, pothuajse e pashmangshme. Prof. Kosta Bajraba, ekspert n sociologji, thot pr programin shqip t Deutsche Ëelle-s, se n kt realitet luan rol vendimtar kalimi nga një shoqëri e mbyllur në një shoqëri të hapur, nga nj ekonomi e centralizuar n nj ekonomi të tregut të lirë. Por sidomos legjislacion i mangt. Ritmi shumë i shpejtë i kalimit nga gjithçka publike në regjimin e kaluar, në private, ka bërë që punonjësit në sektorin publik të sillen me pasurinë dhe të mirat publike sikur të jenë t tyret, private,” thotë z.Bajraba. Por ajo që i jep ryshfetit përmasa dramatike në Shqipëri është mungesa e një legjislacioni të plotë, që do t’i pengonte nëpunësit publikë, të silleshin me pasurinë dhe të mirat publike në mënyrë private, thotë Kosta Bajraba. Prof. Bajraba shton më tej se “n legjitimitetin e praktiks s ryshfetit n Shqipri nuk ka gisht vetm  korrupsioni n sektort publik por edhe vet qytetari, qoft ai biznesmen apo jo. N Shqipri mungon vetdija e qytetarit pr t vepruar si individ, si pjesëtar aktiv n një komunitet që duhet të denoncojë dhe godasë praktikën e ryshfetit. Për të dyja palët, ata që e marrin dhe ata që japin ryshfet ka një mnyr për ta luftuar atë. Ky është zbatimi me dorë të hekurt i ligjit.